matematık tasavurlarnı shakllantırısh nazarıyası va metodıkası xususıy masalaları

DOCX 41.4 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1693308866.docx matematık tasavurlarnı shakllantırısh nazarıyası va metodıkası xususıy masalaları i bob. matematık tasavurlarnı shakllantırısh nazarıyası va metodıkası xususıy masalaları 1.1. 3-4 yoshdagi bolalarda narsalarning shaklini idrok qilish xususiyatlari 3-4 yoshdagi bolalarni buyumlarning shakli, katta-kichikligi va rangi bilan tanishtirish hamda ularda bu hossalarni to’g’ri idrok qilish ko’nikmalarini rivojlantirish masalasi sensor tarbiya sohasiga kiradi. bu tarbiya qanchalik to’g’ri hal qilinsa, bolalarning faqat aqliy tarbiyasigina emas, balki estetik, jismoniy va hatto ahloqiy tarbiyasi ham shunchalik muvofaqiyatli bo’ladi, ya'ni bolalar umuman samarali rivojlanib boradi. masalan, bir yarim yashar bola ariqning kengligini chamalab ko’rib, uning ustidan hatlab o’ta oladimi; ikki yoshli bola besh bo’lakdan iborat martyoshkani to’g’ri yig’a oladimi; maktabgacha tarbiya yoshdagi bola shakli va barglariga qarab ikki xil gulni bir-biridan farqlay oladimi, bu gullarning shakli va rangini chizayotgan rasmida aks ettira oladimi - bularning hammasi ma‘lum darajada bolaning idrok qilishining qanchalik rivojlanganiga bog’liq bo’ladi. bola ikki-uch yoshida, - deb yozadi l.a.venger - o’zining sensor …

amaliy vazifalarni o’rtaga qo’yish bilan sensor harakatlarni rivojlantirish uchun qulay shart- sharoit yaratadi. narsalarni har tomonlama tekshirish, hisobga olish va shakliga qarab solishtirishni bilmaydigan bola bunday amaliy vazifalarni hal qila olmaydi. bundan 300 yil muqaddam buyuk chex pedagogi yan amos ko’menskiy bolalarga ta‘lim va tarbiya berishni ilk yoshdan boshlash kerakligi haqida gapirib, kishida narsalarni his qilish qobiliyatini iloji boricha ertaroq shakllantirish zarur, chunki butun hayoti mobaynida uning ko’p narsalarni bilib olishi, sinab ko’rishi va bajarishiga to’g’ri keladi, deb yozgan edi. y.a. komenskiy bolalarning sensor tarbiyasini to’g’ri tashkil etishga katta e'tibor berib, ularni 1-2 yoshidanoq voqealikdagi xilma-xil rangdagi buyumlarni bir-biridan ajrata bilishga mashq qildirishni taklif etgan edi. u "ona maktabi" nomli asarida katta yoshdagi kishilarga eng kichik bolalarni tarbiyalashda ularning e'tiborini osmon gumbazi, daraxtlar, gullar go’zalligiga jalb qilish va chiroyli kiyimlar kiyintirishni maslahat bergan edi. "aytilgan narsalarni faqat rasmlardagina emas, balki real voqelikda ham ko’rsatish juda foydalidir", - deb tavsiya qilgan …

rakligini - hajmli shakllar bilan o’tkaziladigan harakatlarnimi yoki yassi figuralar bilan bo’ladigan harakatlarni taklif qilish kerakligini aniqlashga yordam berishi lozim. 1 bosqichda tarkib toptiruvchi vazifalarga muvofiq geometrik shakllarni ularning shaklini hisobga olib qutichaga va taxta teshiklariga to’g’ri tushirish yoki qo’yish o’rgatiladi. o’rgatish jarayonida ilk yoshdagi bolalar oliy nerv sistemasi va psixikasining rivojlanishiga oid bir qator o’ziga xos xususiyatlarni hisobga oldik. bu xususiyatlar n.m. shchelovanov va n.m. aksarina tomonidan ilmiy jihatdan asoslab berilgan bo’lib, quyidagilardan iborat edi: tormoz - harakatga keltirish reaksiyalarining yetarli darajada rivojlanmaganligi (bir yarim yoshgacha bo’lgan bolalarda), ixtiyoriy harakatlarning sust rivojlanganligi (buning natijasida nutq bilan bog’liq bo’lgan topshiriqlarni yaxshi bajarmaydilar), maktabgacha tarbiya yoshdagi bolalarga nisbatan ularda diqqatning beqaror bo’lishi. shuning uchun ham biz solishtirish harakatlarini o’rgatish vaqtida foydalanilgan metodik usullarni ham shunga muvofiq tanladik: 1. shakllar bilan teshiklarning shaklini bolalarga barmoqlar yordamida havoda yasab ko’rsatish. bolaning diqqat-e'tiborini harakatlar va predmetlarga jalb qilish, shuningdek ularni kattalarga o’xshab figuralar shaklini …

natijalar bilan tugashini kuzatib boramiz. o’rgatish jarayonida bolaning qiziqishini (mo’ljallash faoliyatini) oshirish maqsadida topshiriqlarning uchala usuli bir-biri bilan ketma-ket almashtirib turildi, bu navbat keyinchalik ham saqlab qolindi. 1.2. 3-4-yoshli bolalarda miqdoriy tasavvurlarni rivojlantirish bizning bundan keyingi tajribalarimiz bolalarning ikkita predmetni shakli bo’yicha bir-biriga o’xshashligini belgilash ko’nikmasidan predmetlarni namunaga qarab tanlab olish sharoitida, tashqi mo’ljallash harakatlarini bajarishni istisno qiladigan tanlab olish sharoitida shakllarning yangi turlariga o’tishga bag’ishlanadi. 1- bosqichdagi o’rgatish ma‘lumotlaridan ko’rinib turibdiki, amaliy topshiriqlarni bajarish jarayonida tarkib topgan tashqi mo’ljallash harakati figuralarning teshikka taqqoslanishiga oid amaliy vazifaning o’zini ham muvaffaqiyatli bajarish imkonini beradi. bolalar figura va teshiklarning burchaklari hamda tomonlarni bir-biriga mos kelishi yo’li bilan ularning bir xilligini yoki bir xil emasligini aniqladilar, bunda ular shakllarning fazoda o’zaro mos kelishi kabi mezonga asoslandilar. agar bu o’rinda teshikning shakli etalon funksiyasini bajaruvchi namuna, figura va tekshirilayotgan ob'ekt bo’lib xizmat qilsa, bolalar ob'ektlarini o’zaro shakliga qarab taqqoslashni o’rganib oladilar, shu bilan birga …

lash vazifasini bajara oladilar. ma‘lumki, pertseptiv harakatlarda namunani tanlash uchun taklif qilingan ob'ektlar bilan birga joylashuvi amalga oshiriladi va shakllarning mos kelishi bir xillik mezoni sifatida foydalaniladi. ko’rsatib o’tilgan tajribada bolalar yassi figuralar bilan ish ko’rgan bo’lsalar, endi ular hajmli jismlar va figuralar bilan ish ko’radilar. bu figuralarni bir-biriga joylashtirish yoki fazoda namunani va ob'ektni bir-biriga sig’dirish mumkin emas. bajariladigan ishlar quyidagilarni o’z ichiga oladi: 1. ikki xil shakldagi qo’ziqorinlarni namunaga qarab tanlash, bunda ularning rangiga e'tibor berilmaydi. 2. ikki xil shakldagi guldonlarni namunaga qarab tanlash. 3. ikki xil shakldagi matryoshkalarni namunaga qarab tanlash (bunda hajmga e'tibor berilmaydi). 4. uch xil shakldagi bayroqchalarni namunaga qarab tanlash (bunga rangga asosiy e'tibor qaratilmaydi). ilk yoshdagi bolalar uchun ko’p miqdordagi ob'ektlar ichidan namunaga qarab tanlab olish vazifasi ob'ektlar orasidagi farqlar kamayganda ham qiyin ekanligini hisobga olib, o’rganish jarayonida ularga har tomonlama yordam ko’rsatildi. namunaga qarab tanlash bo’yicha berilgan topshiriqlar oralig’ida bolalar ikkita ob'ektni …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "matematık tasavurlarnı shakllantırısh nazarıyası va metodıkası xususıy masalaları"

1693308866.docx matematık tasavurlarnı shakllantırısh nazarıyası va metodıkası xususıy masalaları i bob. matematık tasavurlarnı shakllantırısh nazarıyası va metodıkası xususıy masalaları 1.1. 3-4 yoshdagi bolalarda narsalarning shaklini idrok qilish xususiyatlari 3-4 yoshdagi bolalarni buyumlarning shakli, katta-kichikligi va rangi bilan tanishtirish hamda ularda bu hossalarni to’g’ri idrok qilish ko’nikmalarini rivojlantirish masalasi sensor tarbiya sohasiga kiradi. bu tarbiya qanchalik to’g’ri hal qilinsa, bolalarning faqat aqliy tarbiyasigina emas, balki estetik, jismoniy va hatto ahloqiy tarbiyasi ham shunchalik muvofaqiyatli bo’ladi, ya'ni bolalar umuman samarali rivojlanib boradi. masalan, bir yarim yashar bola ariqning kengligini chamalab ko’rib, uning ustidan hatlab o’ta oladimi; i...

DOCX format, 41.4 KB. To download "matematık tasavurlarnı shakllantırısh nazarıyası va metodıkası xususıy masalaları", click the Telegram button on the left.

Tags: matematık tasavurlarnı shakllan… DOCX Free download Telegram