boshlang’ich sinflarda so’z ustida ishlash

DOC 75.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1694688127.doc boshlang’ich sinflarda so’z ustida ishlash boshlang’ich sinflarda so’z ustida ishlash dtsga muvofiq, boshlang’ich sinflarda morfologiyadan: ot, sifat, son, fe’l, kishilik olmoshi sintaksisdan: gap, ega, kesim, ikkinchi darajali bo’lak, uyushiq bo’lak, undalma kabi tushunchalarni, so’z yasalishidan: o’zak, qo’shimcha, o’zakdosh so’zlar kabi tushunchalarni shakllantirish ustida ish olib boriladi. grammatik tushunchalar so’z, so’z birikmasi, gap, morfema, leksika, fonema va boshqalarning o’ziga xos muhim belgilarini aniqlash va umumlashtirish natijasi hisoblanadi. o’qituvchi bu tushunchalarni shakllantirish jarayonini boshqarishi, o’quvchilar aqliy faoliyatini to’g’ri tashkil etish uchun tushuncha nimaligini bilib olishi, bu jarayonning xususiyatlarini, tushunchani qanday sharoitda o’zlashtirilishi samaraliroq bo’lishini ko’z oldiga keltira olishi kerak. boshlang’ich sinflarda grammatik tushunchani o’zlashtirish uzoq davom etadigan va kichik yoshdagi o’quvchilar uchun ancha murakkab jarayondir. shunga ko’ra, o’qituvchi boshlang’ich sinflarda tushunchani o’zlashtirishga oid ishlarni tashkil etishda o’rganiladigan tushunchaning lingvistik mohiyatini, bilimlarni o’zlashtirish jarayoning psixologik-didaktik xususiyatlarini, o’quvchilarning nutqiy va aqliy faoliyatini rivojlanish darajasini aniq bilib olishi zarur. grammatik tushunchalardan so’z turkumlari (ot, …

a javob bo’lishi; so’zlarni o’zgarish-o’zgarmasligi va doimiyligi; gapda qanday bo’lak vazifasida kelishi. o’quvchilarni o’rganganlariga qarab, har bir so’z turkumining grammatik belgilari haqidagi bilimlari kengaya boradi. boshlang’ich sinf ona tili dasturiga ko’ra, o’quvchilarda so’zlarni dastlab, javob bo’ladigan so’roqlariga qarab guruhlab, o’rgatiladi. 3-sinfda so’z turkumi” tushunchasi shakllantiriladi. bunda o’quvchilar har bir so’z turkumiga xos ayrim belgilar: so’z turkumining umumlashtirilgan leksik ma’nolari, otlarning birlik va ko’plikda qo’llanishi, bo’lishli va bo’lishsiz fe’llar, ot, sifat, son va fe`lning gapdagi vazifasi bilan tanishtiriladi. 4-sinfda so’z turkumlarining morfologik-sintaktik xususiyatlari haqidagi bilim chuqurlashtiriladi: o’quvchilar otlarning egalik va kelishiklar bilan o’zgarishini, sifat va sonning gapdagi vazifasini, shaxs-son va zamonni o’rganadilar. berilgan quyidagi jadvalda boshlang’ich 1-4-sinflarda o’quvchilarining so’z turkumlari yuzasidan egallashlari lozim bo’lgan bilimlar hajmi ko’rsatilgan: boshlang’ich sinflarda so’z turkumlarini o’rganishdagi asosiy vazifa o’quvchilarning og’zaki va yozma nutqini o’stirish, lug’atini yangi ot, sifat, son, fe’llar bilan boyitish, o’quvchilarning shu vaqtgacha foydalanib kelgan so’zlarining ma’nosini aniq tushunishiga erishish, bog’lanishli nutqda so’zlardan …

rish vazifasi ham amalga oshiriladi. boshlang’ich sinflarda ona tili fanida o’quvchilarni og’zaki va yozma nutqini har jihatdan shakllantirish ta`lim sohasidagi barcha pedagogik fanlar bilan bog’langan holda amalga oshiriladi va ana shu fanlarni to’liq o’rganishga tayyorlaydi. bu jarayonda o’quvchilarga ta`lim-tarbiya berish bilan birga barkamol shaxsni shakllantirishga zamin hozirlanadi. barkamol shaxsni shakllantirishda albatta, o’quvchilarni tanqidiy fikrlashga o’rgatish katta samara beradi. ona tili darslarida so’z turkumlarini o’rgatish jarayonida o’quvchilarda tanqidiy fikrlashni shakllantirishga zamin yaratuvchi, quyidagi berilgan didaktik topshiriqlar fan bo’yicha bilimlarni mustahkamlaydi, shu bilan birga pedagogikadagi fanlararo bog’liqlik masalasini ham ijobiy hal qiladi: 1-topshiriq: berilgan beshta so’zdan to’rttasi bitta umumiy belgiga ega. beshinchi so’z ularga mazmunan mos kelmaydi. uni topib belgilang. tanlangan so’zingiz raqamini javob varaqasiga yozing. faqat bitta so’zni va raqamni belgilang. 1.a) yurmoq; b) sakramoq; v) raqs tushmoq; d) o’tirmoq; g) yugurmoq. bu yerda to’rtta so’z harakatni, faqat bittasi – o’tirmoq harakatsizlikni bildiradi. shuning uchun u ortiqcha. 2-topshiriq: juft so’zlar berilgan. …

anish vazifalari, o’quvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda, har bir sinf uchun beriladigan material hajmi, ularni o’rganish izchilligi belgilangan. 1-4-sinflarda otni o’rganish vazifalari: ot haqidagi grammatik tushunchani shakllantirish; kim? so’rog’iga javob bol`gan otlardan nima? so’rog’iga javob bo’lgan otlarni farqlash ko’nikmasini hosil qilish; atoqli otlarni (kishilar ismi-sharifi, hayvonlarga qo’yilgan nomlar, ko’cha va hakozolar) bosh harf bilan yozish ko’nikmasini shakllantirish; otlarni birlik va ko’plikda qo’llanishi bilan tanishtirish; otlarni egalik qo’shimchalari bilan to’g’ri qo’llash ko’nikmasini shakllantirish; otlarning kelishiklar bilan turlanishi va kelishik qo’shimchalarining yozilishi haqida malaka hosil qilish; o’quvchilar lug’atini yangi otlar bilan boyitish va ulardan nutqda aniq, o’rinli foydalanish malakasini oshirish; so’zlarni tahlil qilish, taqqoslash, umumlashtirishni bilish. yuqorida berilgan otni o’rganish vazifalari o’zaro bog’langan holda bajariladi. shu bilan birga, “ot” mavzusini o’rganishning muayyan bosqichida bajarish lozim bo’lgan bir vazifani hal qilishga ko’proq ahamiyat beriladi. masalan, 1-2-sinflarda otning faqat belgilari, nimani bildirishi, so’roqlari o’rganiladi. 3-sinfda otga atama beriladi, birlik va ko’plikda qo’llanishini o’zlashtirishga …

lgan so’zlarni farqlashga o’rganadilar, so’zning leksik ma’nosiga e’tibor berib, so’zlarning ma’nosiga qarab guruhlash ko’nikmasi shakllantiriladi. masalan, qushlar, meva va sabzavotlar, kiyim va buyumlarni va hakazo. so’zlarni leksik ma’nosi asosida guruhlash mashqlari otlarni taqqoslash, o’xshash tomonlarini aniqlash, umumlashtirish ko’nikmasini o’stiradi. shunday bo’lishiga qaramay, o’quvchilar so’zning aniq ma’nosini yetarli bilmaydilar, grammatik tushunchani shakllantirish uchun so’zning leksik ma’nosini bilish bilan birgalikda uning grammatik belgilarini ham o’zlashtirish zarur. keyingi bosqichda otning leksik ma’nolari va grammatik belgilari ustida maxsus ishlanadi. o’quvchilar kim? so’rog’iga javob bo’lgan otlarni nima? so’rog’iga javob bo’lgan otlardan farqlashni, ularni so’roq berish bilan ajratishni o’rganadilar, ularda mavhum grammatik tafakkur o’sa boradi va atoqli otlarni bosh harf bilan yozish ko’nikmasi shakllana boradi. o’quvchilarni 2-sinfda otlarni atamasiz, leksik ma’nosi, atoqli va turdosh otlar haqidagi bilimlari chuqurlashtiriladi. otlarning birlik va ko’plikda qo’llanishi bilan o’quvchilar 3-sinfda tanishadilar. bu jarayonda o’quvchilar: a) birlik va ko’plikda qo’llangan otlarning ma’nosi va qo’shimcha orqali farqlash; b) birlikdagi otdan ko’plik shaklidagi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "boshlang’ich sinflarda so’z ustida ishlash"

1694688127.doc boshlang’ich sinflarda so’z ustida ishlash boshlang’ich sinflarda so’z ustida ishlash dtsga muvofiq, boshlang’ich sinflarda morfologiyadan: ot, sifat, son, fe’l, kishilik olmoshi sintaksisdan: gap, ega, kesim, ikkinchi darajali bo’lak, uyushiq bo’lak, undalma kabi tushunchalarni, so’z yasalishidan: o’zak, qo’shimcha, o’zakdosh so’zlar kabi tushunchalarni shakllantirish ustida ish olib boriladi. grammatik tushunchalar so’z, so’z birikmasi, gap, morfema, leksika, fonema va boshqalarning o’ziga xos muhim belgilarini aniqlash va umumlashtirish natijasi hisoblanadi. o’qituvchi bu tushunchalarni shakllantirish jarayonini boshqarishi, o’quvchilar aqliy faoliyatini to’g’ri tashkil etish uchun tushuncha nimaligini bilib olishi, bu jarayonning xususiyatlarini, tushunchani qanday sharo...

DOC format, 75.5 KB. To download "boshlang’ich sinflarda so’z ustida ishlash", click the Telegram button on the left.

Tags: boshlang’ich sinflarda so’z ust… DOC Free download Telegram