fel so'z turkumi haqida slayd

PPT 26 pages 2.3 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPT

Pages 26

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

prezidentimiz i.a.karimov ta'kitlaganlaridek, ”ma'lumki, o'zlikni anglash, milliy ong va tafakkurning ifodasi, avlodlar o'rtasidagi ruhiy-ma'naviy bog'liqlik til orqali namoyon bo'ladi. jamiki ezgu fazilatlar inson qalbiga, avvolo, ona allasi, ona tilining betakror jozibasi bilan singadi. ona tili – bu millatning ruhidir.” mavzu: fe'l so'z turkumi morfologik belgilari ish-harakatni bildirgan so'zlar. so'roqlari: nima qildi? nima qilyapti? nima qilmoqchi? o'timlm (ol), o'timsiz (kel) fel. bo'lishli, bo'lishsiz shaklga ega. nisbat, mayl, zamon shaklga ega. ravishdosh, sifatdosh, harakat nomi kabi maxsus vazifadosh shakllari bor. yasalish xususiyatiga ega. tuslanish tizimi mavjud. sifatdosh shakligina otlashadi. harakat nomi turlanadi, zamon va shaxsni ko'rsatmaydi. sintaktik belgilari gapda asosan kesim bo'ladi. ravishdosh, sifatdosh, harakat nomi shakli xol bo'ladi. harakat nomi gapning barcha bo'laklari bo'la oladi. sifatdosh sifatlovchi aniqlovchi bo'ladi, otlashganda ega, to'ldiruvchi, qaratqich-aniqlovchi bo'ladi. boshqaruv va bitishuvda bosh so'z bo'lib keladi. sodda (mustaqil) va murakkab fe'llar sodda fe'l bir o'zakli fe'llardir: oldi. murakkab fe'l qo'shma fe'l ko'makchi fe'lli so'z qo'shilmasidir. qo'shma …

2 / 26

i. to'liqsiz fe'llar emoq fe'lining edi, ekan, emish, erdi, esa, emas shakllari to'liqsiz fe'ldir. fe'l va fe'l bo'lmagan so'zlar bilan qo'llanadi. yolg'iz ishlatilmaydi, yolg'iz xolda lug'aviy ma'no anglatmaydi. yolg'iz o'zi tuslanmaydi. ot-kesim tarkibida bog'lama vazifasini bajarad: uning maqsadi oliyjanob ekan. bo'lishli va bo'lishsiz fe'llar bo'lishli fe'l ish-harakat haqidagi tasdiqni ifodalaydi, maxsus ko'rsatkichga ega emas. bo'lishsiz fe'llar ish-harakat haqidagi inkorni ifodalaydi va maxsus ko'rsatkichlar(-ma, -may, -mas, -maslik) hamda inkor bildiruvchi so'zlar(emas, yo'q) yordamida hosil qilinadi:ishlamadim, ishlagan emasman, ishlaganim yo'q. murakkab fe'lda bo'lishsiz shakl har ikki fe'lga qo'shilsa, bo'lishlilik ifodalaydi: yozmay qo'yma (yoz). ba'zan bo'lishli shakl mazmunan bo'lishsizlikni ifodalaydi: unga o'qisin debmanmi?(demadim). ko'makchi fe'lli so'z qo'shilmasida bo'lishsiz shaklning turlicha qo'shilish xolati mavjud: aytib turma, aytmay tur, aytmay turma. nisbat (daraja)lar aniq nisbat maxsus ko'rsatkichi yo'q: ish-harakat ega tomonidan aniq bajariladi; bordi, olib kelyapti, o'tirgan ekan. o'zlik nisbati /-l, -il, -n, -in/ harakat bajaruvchisining o'zida qoladi; o'ran, cho'mil, qimtinib tur, yasan, surkal, qiynaldi. …

3 / 26

arakat nomiga zamon qo'shimchasi qo'shilsa, birgalik nisbatiga aylanadi. fe'llarning tuslanishi fe'llarning shaxs-son qo'shimchalari bilan o'zgarishi tuslanish deyiladi. i gurux tuslovchilar(-di, -sa qo'shimchalari bilan tugagan fe'llarga qo'shiladi): a) i -m -k b) ii -ng -ingiz s) iii -, -, ii gurux tuslovchilar(boshqa fe'llar, ot-kesimlarga qo'shiladi): a) i -man -miz b) ii -san -siz s) iii -di, -di(lar) ravishdoshning –b (-ib), -a (-y) shakli tuslanadi, -gach, -guncha, -gani shakli esa tuslanmaydi, sifatdosh tuslanadi. bu qo'shimchalar ko'makchi fe'lli so'z qo'shilmasida asosan ko'makchi felga (yozib turdi+m, yozib turib+san), bazan har ikkalasiga qo'shilishi mumkin(yozdi+m – oldi+m). fe'l zamonlari fe'l zamonlari nutq so'zlanib turgan paytdan oldin, o'sha payt yoki keyin bajarilgan yoxud bajarilmagan ish-harakatni ko'rsatadi. o'tgan zamon: a) yaqin o'tgan zamon: /-di/; ol+di+m, b) uzoq o'tgan zamon: /-gan/; ol+gan+siz. v) o'tgan zamon hikoya fe'li: /-ib/; ol+ib+man g) o'tgan zamon davom fe'li: /-ar edi, -yotgan edi/; olar edi+m. hozirgi zamon: a) hozirgi-kelasi zamon fe'li: /-a, -y/; ol+a+man, …

4 / 26

ach, -guncha, -kuncha,-quncha:olguncha, dam olgach; payt, maqsad shakli tuslanmaydi. v) maqsad ravishdoshi:-gani, -kani, -qani; maqsad shakli bo'lishsizlik shakliga ega emas. sifatdosh: -gan, -kan, -qan, -r, -ar, -digan, -yotgan, -mas, -jak, -gay, -gusi; o'qigan, chiqqan, aytar(so'z), gapiradigan, kelajak, kelgusi; aniqlovchi, kesim, hol bo'ladi, turlanmaydi, otlashadi, otlashganda turlanadi. harakat nomi: -moq, -v, -uv, -sh, -ish; o'qimoq, o'qish, o'quv; barcha bo'lak bo'la oladi, turlanadi. fe'llarning yasalishi fe'llar morfologik va sintaktik usulda yasaladi: a) affiksatsiya usulida otdan (faxrlan), sifatdan (qiyinlash), sondan (ikkilan), ravishdan (kechik), olmoshdan (sizla), undovdan (salomlash), taqlid so'zdan (yaltira), modal so'zdan (yo'qla) fe'l yasaladi; b) sintaktik usulda fe'l bilan fe'lni qo'shib (olib kelmoq, sotib olmoq), fe'l bilan fe'l bo'lmagan so'zni qo'shib (kasal bo'lmoq, milt- milt qilmoq) yasaladi. izoh: fe'ldan so'z yasovchi qo'shimcha orqali fe'l yasab bo'lmaydi. fe'llar juftlashib, asosan, ot hosil qiladi: bordi-keldi, oldi-sotdi; bazan sifat va ravish hosil qiladi: uzil-kesil. dedi, keldi fe'llari takrorlanganda ot hosil bo'ladi: dedi-dedi, keldi- keldi. fe'lning …

5 / 26

il bo'ladi (yasama emas): o'tdi-ketdi, oldi-qoldi, aytdim-qo'ydim. e'tiboringiz uchun rahmat!

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fel so'z turkumi haqida slayd"

prezidentimiz i.a.karimov ta'kitlaganlaridek, ”ma'lumki, o'zlikni anglash, milliy ong va tafakkurning ifodasi, avlodlar o'rtasidagi ruhiy-ma'naviy bog'liqlik til orqali namoyon bo'ladi. jamiki ezgu fazilatlar inson qalbiga, avvolo, ona allasi, ona tilining betakror jozibasi bilan singadi. ona tili – bu millatning ruhidir.” mavzu: fe'l so'z turkumi morfologik belgilari ish-harakatni bildirgan so'zlar. so'roqlari: nima qildi? nima qilyapti? nima qilmoqchi? o'timlm (ol), o'timsiz (kel) fel. bo'lishli, bo'lishsiz shaklga ega. nisbat, mayl, zamon shaklga ega. ravishdosh, sifatdosh, harakat nomi kabi maxsus vazifadosh shakllari bor. yasalish xususiyatiga ega. tuslanish tizimi mavjud. sifatdosh shakligina otlashadi. harakat nomi turlanadi, zamon va shaxsni ko'rsatmaydi. sintaktik belgilari gapda ...

This file contains 26 pages in PPT format (2.3 MB). To download "fel so'z turkumi haqida slayd", click the Telegram button on the left.

Tags: fel so'z turkumi haqida slayd PPT 26 pages Free download Telegram