universial to`plamlar. didaktik materiallar

DOC 59.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1576319795.doc universial to`plamlar. didaktik materiallar reja: 1. munosabatlar xossalari - a ko`plikning harbir elementi bu munosabatda o`z-o`zi bilan birgadir, (x,x)-(1,1), (2,2), (3,3), (4,4) turdagi barcha juftliklar shu munosabat grafigiga moyildir. 2. dekart - axb dekart ko`paytmasi deb, birinchi elementlari a ga, ikkinchi b ga taaluqli bo`lgan barcha juftlilik ko`pligi tushuniladi, ya`ni axb = j(x,y)ix(-l) va y(-v}. odatda birorta xossalar bilan aniqlangan predmetlar, oldindan berilgan asosiy yoki universial to`plamlar predmetlardan ajralib turadi (shu xususiyatga ega bo`lgan predmetlarning to`plami), masalan, navoiy ko`chasida yashovchi bolalarning to`plamidan biz aniqini (konkret, bizga ma`lum) guruhini (to`plamini) xossalarga qarab ajratdik. bu holda bu guruhning hamma bolalarning to`plami universal to`plam sifatida rol` o`ynaydi. agar universial to`plam sifatida shu bog`chaning hamma bolalarini olsak (faqatgina bitta guruhni emas), navoiy ko`chasida yashovchi bolalar to`plami boshqalar bo`lishi mumkin. xamma to`plamlarga bog`liq bo`lgan masalalar (to`plamlar ustidagi amallar, ular orasidagi munosabatlar, to`plamlarning sinflarga bo`linishi va boshqalar), odatda oldindan berilgan yoki nazarda tutilgan to`plamning ichida …

qalinlik: qalin va ingichka. bu didaktik materialning "fazoviy varianti". maktab yoshidagi bolalarni o`qitishda "tekislik varianti"ning imkoniyatlari katta, buni biz qisqacha "figura"lar deb ataymiz. jamlama (universial to`plam) 24 figuradan iborat bo`lib, ular qalin qog`oz varag`iga tushirilgan. tarbiyachi ko`rsatmasiga asosan bolalar ularni qiyadilar. figuralarning harbiri uchta xossasi bilan to`liq aniqlanadi: rangi bilan: qizil, ko`k, sariq ( q, k, s), kattaligi jihatidan: katta, kichik (k, k). qalinligi jihatidan figuralar bir xil. shunday qilib har qaysi figuraning nomi uchta harf-nomidan iborat (formasi, rangi, kattaligi). xar xil o`yinlarni o`tkazish va masalalarni echish uchun blok (yoki) figuralardan foydalanishdan oldin, blok (yoki figuralardan) universial to`plamning har bir elementini bilish, ya`ni uning to`liq nomini bilish lozim. to`plam osti. to`plamni to`ldiruvchi va ifodani inkor qilish quyida universial to`plamdagi ayrim elementlarning namoyon bo`lish xossalaridan ayrimlarini ko`rib chihamiz. universial to`plamdan "qizil bo`lish" xossasini to`plam osti qizil bloklar va shakllarni ajratadi. "aylanma bo`lish" xossasi esa shu to`plamdagi boshqa to`plam osti-aylanali bloklar (shakllarni) …

izil bloklar. qora aylana ichida hamma yumaloq bloklar. avvalda ayrim bolalar xatoliklarga yo`l qo`yishadi qizil aylana ichiga qizil bloklar bilan qizil aylanalarni ham joylashtirish oqibatida, yumoloqlari qora aylanadan tashqarida bo`lib qoladi, hamma yumoloq bloklar qora aylana ichiga joylashtiriladi. natijada ikki aylana uchun umumiy bo`lgan qism bo`sh qoladi. ayrim bolalar hamma yumaloq bloklarni qora aylana ichidami, deb so`rashadi. javobini eshitgandan so`ng o`z xatolarini topadi va qizil yumaloqbloklarni umumiy qism ichiga joylashtiradi, nima uchun ular umumiy qismda (qizil aylana ichida qizilllar, qora aylana ichida yumaloq bo`lgani uchun). mazkur amaliy vazifani bajarishgandan so`ng, bolalar ikki aylana yordamida quyidagi to`rt savolga javob topadilar: 1) ikki aylana ichida qora aylanadan tashqari, qizil aylana ichida; 3) qizil aylana tashqarisida, qoraaylana ichida; 4) ikki aylana tashqarisida "qanday bloklar turibdi?" shuni esdan chiqarmaslik kerakki, bloklarni shakli, rangiga qarab izohlash lozim. munosabatlar xossalari. 1.yana bir munosabat misolini ko`ramiz:agar a={1,2,3,4} r={(1,1),(1,2),(1,3),(1,4),(2,2),(2,3),(2,4),(3,3),(3,4),(4,4) } bo`lsa, unda r=(r,a;a) "a" ko`plik elementlari orasidagi munosabatni …

t (kaytma) deb, va shu xossaga ega bo`lgan munosabat refleksiyli (qaytmali) deb ataladi. r=(r,a,a) munosabat xossasi shundan iboratki, (r (x,x) munosabatda bo`lmadi) (x,x) a2 kabi barcha yoki barcha x a juftliklar antirefleksivlik, shu xossaga ega bo`lgan hamda r munosabat antirefleks deb ataladi. graf refleksiylik munosabat o`zining har bir cho`qqisida sirtmoq borligi bilan ta`riflanadi (tavsiflanadi) va graf antirefleksiy munosabat esa hech bir cho`qqisida sirtmoq yo`qligi bilan ta`riflanadi. refleksiy, antirefleksiy graf munosabatlar ba`zi bir holda cho`qqilarda sirtmoq bo`lishi va bo`lmasligi mumkin. munosabat dekart ko`paytmasi bolalar bilan shug`ullangan vaziyatlarning aksariyat hollarida juftlik-hosil qilish zaruriyati yuzaga keladi; ko`chalarni kesib o`tish uchun bolalarni juft qilib saflash, qo`g`irchoq hamda o`yinchoqlardan juftlik hosilqilish, harf juftliklaridan so`zlar tuzish va x.k. juftlik tushunchasi asosida muayyan tartibda joylashtirilgan ikki elementni, ya`ni tartibga solingan juftlikni tushunamiz. birinchi o`rinni egallab turgan element juftlikning birinchi elementi, ikkinchи o`rindagisi esa juftlikning ikkinchi elementi deb ataladi. juftlikni belgilash maqsadida odatda qavsllardan foydalaniladi. (a, b) simvoli …

`g`ri keladi. agar bunda x=y bo`lsa u holda turli nuqtalar (x,y) va (y,x) "ochiq" holda "berk" so`zlarning i va ii jadvallarni ko`rib chihamiz. mohiyatan biz bu o`rinda harflarning ikki ko`paytmasiga egamiz: undoshlarning ko`pligi s=(m,n, p,r) hamda unlilar ko`pligi g=(a,e,o,u). 1 - jadvalning birinchi elementi s ko`pligiga, ikkinchilari g ko`pligiga taalluqli bo`lsa, barcha juftliklar yozilgan ii jadvalda esa birinchi elementlari g ko`pligiga, ikkinchilari esa s ko`pligiga tegishli bo`lgан barcha juftliklar keltirilgan. birinchi holatdagi juftliklar cheksizligi g ko`pligi bo`lgan dekart ko`paytmasi deb ataladi. ikkinchi holatda esa g ko`pligini s ko`pligiga (gxs) bo`lgan dekart ko`paytmasi deb ataladi. эndi dekart ko`paytmasiga umumiy tushuncha beramiz. axv dekart ko`paytmasi deb, birinchi elementlari a ga, ikkinchilari v ra taalluqli bo`lgan barcha juftliklar ko`pligiga tushuniladi, ya`ni axb= [ (x,y) ) x (-a va y(-a}. a va b ko`paytmasi, uning elementlari boshqaikki ko`paytmaning (a va b ) juftliklari bo`lganligi boisdan ham taniqlidir. agarda b=a bo`lsa, u holda axb = …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "universial to`plamlar. didaktik materiallar"

1576319795.doc universial to`plamlar. didaktik materiallar reja: 1. munosabatlar xossalari - a ko`plikning harbir elementi bu munosabatda o`z-o`zi bilan birgadir, (x,x)-(1,1), (2,2), (3,3), (4,4) turdagi barcha juftliklar shu munosabat grafigiga moyildir. 2. dekart - axb dekart ko`paytmasi deb, birinchi elementlari a ga, ikkinchi b ga taaluqli bo`lgan barcha juftlilik ko`pligi tushuniladi, ya`ni axb = j(x,y)ix(-l) va y(-v}. odatda birorta xossalar bilan aniqlangan predmetlar, oldindan berilgan asosiy yoki universial to`plamlar predmetlardan ajralib turadi (shu xususiyatga ega bo`lgan predmetlarning to`plami), masalan, navoiy ko`chasida yashovchi bolalarning to`plamidan biz aniqini (konkret, bizga ma`lum) guruhini (to`plamini) xossalarga qarab ajratdik. bu holda bu guruhning hamma bolalarni...

DOC format, 59.0 KB. To download "universial to`plamlar. didaktik materiallar", click the Telegram button on the left.

Tags: universial to`plamlar. didaktik… DOC Free download Telegram