ona tili mukammal qo'llanma [@kitob_pdf_yuklabot]

PDF 13 стр. 869,0 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 869,0 КБ

Тип файла PDF

Страницы 13

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

registon kutubxonasi ona tilidan mukammal qo’llanma regbooks.uz -1- @abtbooks yordamchi so‘z turkumlari atash ma’noli so‘zlar yoki ular o‘rnida qo‘llanilib, ma’lum so‘roqlarga javob bo‘luvchi va gapda ma’lum gap bo‘lagi vazifasida keluvchi so‘zlar mustaqil so‘zar sanaladi. atash ma’nosiga ega bo‘lmagan, ma’lum so‘roqqa javob bo‘lmaydigan, gap bo‘lagi vazifasida kelmaydigan so‘zlar yordamchi so‘zlar hisoblanadi. yordamchi so‘zlar mustaqil so‘zlarni yoki gaplarni bir-biriga bog‘lash, ularning ma’nolariga qo‘shimcha ma’no yuklash vazifalarini bajaradi. yordamchi so‘zlar mustaqil so‘zlar bilan qo‘shimchalar oralig‘ida turgan grammatik vositalardir, yordamchi so‘zlarga ko‘makchi, bog‘lovchi, yuklamalar kiradi. ko‘makchilar so‘zlarning o‘zaro grammatik va mazmuniy munosabatini ifodalash uchun ishlatiladigan, ot, olmosh, harakat nomi va sifatdoshlardan keyin kelib, ularni hokim so‘zga bog‘lashga xizmat qiluvchi so‘zlar ko‘makchilar hisoblanadi. ko‘makchilar tarixan mustaqil so‘zlar bo‘lib, hozirgi kunda leksik ma’nosini yo‘qotgan va grammatik ma’no ifodalashga o‘tgan so‘zlardir. mustaqil ma’nosini yo‘qotish darajasiga ko‘ra ko‘makchilar ikki guruhga bo‘linadi: 1. sof ko‘makchilar 2. vazifadosh ko‘makchilar leksik ma’nosini tamoman yo‘qotib, faqat grammatik ma’no ifodalashga o‘tgan ko‘makchilar sof …

2 / 13

tik ma’no ifodalash vazifasini bajaradigan, o‘rni bilan mustaqil so‘z, o‘rni bilan ko‘makchi bo‘lib keladigan so‘zlardir. vazifadosh ko‘makchilar ko‘makchilashayotgan ot va fe’llardir. shunga ko‘ra bunday so‘zlar mustaqil so‘z vazifasida ham kelishi mumkin: devor usti yomg‘irdan iviy boshladi – u kitob ustida uzoq ishladi. so‘zlar quyidagi turkumlardan ko‘makchilarga ko‘chadi: 1) otdan: tomon, tashqari, bo‘yi, chamasi, holda, yo‘sinda. 2) sifatdan: sababli, tufayli, qarshi, chog‘li, doir, muvofiq, o‘zga, boshqa. 3) fe’ldan: qarab, qaraganda, ko‘ra, tortib, degan, deydigan, deb, deya, osha, bo‘ylab, yarasha, qaramasdan, qaramay, qarata. 4) ravishdan: avval, so‘ng, keyin, burun, ilgari, beri, buyon, asosan, binoan. ko‘makchilar bir mustaqil so‘zni ikkinchi mustaqil so‘zga tobelashtirib bog‘laganligi uchun kelishik qo‘shimchalari bilan bir xil vazifa bajaradi, shuning uchun sof ko‘makchilarni ko‘p hollarda kelishik qo‘shimchalari bilan almashtirib qo‘llash mumkin bo‘ladi: bolalar bog‘chasiga hadya qildim – bolalar bog‘chasi uchun hadya qildim. ko‘makchilar va qo‘shimchalar ma’nodoshligi. -dek qo‘shimchasi narsa-hodisa, belgi-xususiyatga o‘xshatish ma’nosini ifodalaydi va shu ma’noda kabi, singari, yanglig‘ ko‘makchilari …

3 / 13

nim bo‘ladi va sabab ma’nosini ifodalaydi. masalan: yaxshi o‘qiganidan a’lo baholar oldi – yaxshi o‘qigani uchun a’lo baholar oldi. chiqish kelishigi qo‘shimchasi ba’zan orqali ko‘makchisi bilan ham sinonim bo‘la oladi. masalan: radiodan eshitdi – radio orqali eshitdi. o‘rin-payt kelishigi qo‘shimchasi bilan ko‘makchisi bilan sinonim bo‘ladi. masalan: qo‘lda terdi – qo‘l bilan terdi. ayrim ko‘makchilar bog‘lovchi vazifasini ham bajaradi, bunday so‘zlar ko‘makchi- bog‘lovchilar deyiladi: bilan, deb, deya. umumiy ma’noni qanday ifodalashda kelishik bilan ko‘makchi ma’lum darajada bir- biridan farqlanadi. kelishik qo‘shimchasi orqali ifodalangan ma’no aniq, ko‘makchi orqali ifodalangan ma’no esa umumiyroq, noaniqroq bo‘ladi. ayniqsa bu farq yo‘nalish ma’nosini bildirishda aniq seziladi: samarqandga ketdi – samarqand tomon ketdi. ko‘makchilarning qo‘llanishi va ma’nolari. bosh kelishikdagi so‘zlar bilan qo‘llanadigan ko‘makchilar: 1. bilan (-ila, -la) birgalik, vosita, tez boshlanish, payt, ish-harakat obyekti, holat, maqsad ma’nolarini bildiradi. 2. uchun (-chun) maqsad, sabab, atash ma’nolarini bildiradi. 3. kabi, singari, yanglig‘, misoli o‘xshatish-qiyoslash ma’nolarini ifodalaydi. 3. sayin payt, …

4 / 13

sha moslik 9. doir aloqadorlik 10. asosan, binoan, muvofiq tayanch ma’nosini ifodalaydi chiqish kelishigidagi so‘zlar bilan qo‘llanadigan ko‘makchilar: so‘ng, avval, keyin, burun, ilgari, beri, buyon, nari, boshlab, tortib. qaratqich kelishigidagi so‘zlar bilan qo‘llanadigan ko‘makchilar: old, ost, ust. ! uchun, bilan, kabi, singari ko‘makchilari qaratqich kelishigidagi so‘zlar bilan ham qo‘llanishi mumkin. registon kutubxonasi ona tilidan mukammal qo’llanma regbooks.uz -3- @abtbooks bog‘lovchilar gapning uyushiq bo‘laklari va qo‘shma gap tarkibidagi sodda gaplarni bog‘lash uchun xizmat qiluvchi yordamchi so‘zlarga bog‘lovchilar deyiladi. ukam va men bozorga bordik (gap bo‘laklarini bog‘lagan) qo‘ng‘iroq chalindi va dars boshlandi (qo‘shma gap qismlarini bog‘lagan) bog‘lovchilar gapda qo‘llanishiga ko‘ra ikki xil bo‘ladi: yakka bog‘lovchilar: va, ammo, chunki takror bog‘lovchilar: yo…yo, yoki…. yoki gap bo‘laklari va gaplarni qanday bog‘lashiga ko‘ra bog‘lovchilar ikki xil bo‘ladi: teng va ergashtiruvchi. o‘zaro teng munosabatda bo‘lgan gap bo‘laklari va gaplarni bog‘lash uchun ishlatiladigan bog‘lovchilar teng bog‘lovchilar hisoblanadi. teng bog‘lovchilar uyushiq bo‘lak va gaplarni bog‘lash bilan birga, ular …

5 / 13

lasa, bog‘lovchi; bir-biriga tobe munosabatda bo‘lgan qismlarni bog‘lasa, ko‘makchi: men bilan ukam; qalam bilan yozdi) ham ko‘makchi, ham bog‘lovchi; ham (va bilan almashtirib bo‘lsa, bog‘lovchi: o‘zi balo tog‘ining boshida o‘tirarmish, yoz ham qish); na…na ham bog‘lovchi, ham yuklama (kesimi tasdiq shaklida bo‘lsa, bog‘lovchi: na u gapirdi, na men so‘zladim); balki ham modal so‘z, ham bog‘lovchi: kuz kelib ishlar ozaymadi, balki ko‘paydi (bog‘lovchi); balki, ertaga biznikiga kelarsiz (modal so‘z); ba’zan so‘z birikmalari ham bog‘lovchilarga sinonim bo‘lishi mumkin: shunga qaramay u kelmadi – ammo (lekin, biroq) u kelmadi. teng bog‘lovchilar. bu bog‘lovchilar so‘zlarni va qo‘shma gap tarkibidagi sodda gaplarni teng huquqli qilib bog‘laydi. a) biriktiruv bog‘lovchilari – uyushiq bo‘laklar va gaplarning o‘zaro teng huquqli qismlarini biriktirib keladi. va, hamda sof bog‘lovchilari, bilan ko‘makchi-bog‘lovchisi, -u, -yu, -da yuklama bog‘lovchilari kiradi. bulardan ham bog‘lovchi vazifasida kelganda takror holda qo‘llanadi. va bunda vergul takror qo‘llanilgan bog‘lovchidan oldin qo‘yiladi. solishtiring: ham ukamga, ham akamga faxriy yorliq …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ona tili mukammal qo'llanma [@kitob_pdf_yuklabot]"

registon kutubxonasi ona tilidan mukammal qo’llanma regbooks.uz -1- @abtbooks yordamchi so‘z turkumlari atash ma’noli so‘zlar yoki ular o‘rnida qo‘llanilib, ma’lum so‘roqlarga javob bo‘luvchi va gapda ma’lum gap bo‘lagi vazifasida keluvchi so‘zlar mustaqil so‘zar sanaladi. atash ma’nosiga ega bo‘lmagan, ma’lum so‘roqqa javob bo‘lmaydigan, gap bo‘lagi vazifasida kelmaydigan so‘zlar yordamchi so‘zlar hisoblanadi. yordamchi so‘zlar mustaqil so‘zlarni yoki gaplarni bir-biriga bog‘lash, ularning ma’nolariga qo‘shimcha ma’no yuklash vazifalarini bajaradi. yordamchi so‘zlar mustaqil so‘zlar bilan qo‘shimchalar oralig‘ida turgan grammatik vositalardir, yordamchi so‘zlarga ko‘makchi, bog‘lovchi, yuklamalar kiradi. ko‘makchilar so‘zlarning o‘zaro grammatik va mazmuniy munosabatini ifodalash uchun i...

Этот файл содержит 13 стр. в формате PDF (869,0 КБ). Чтобы скачать "ona tili mukammal qo'llanma [@kitob_pdf_yuklabot]", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ona tili mukammal qo'llanma [@k… PDF 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram

ona tili mukammal qo'llanma [@kitob_pdf_yuklabot]

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "ona tili mukammal qo'llanma [@kitob_pdf_yuklabot]"

Похожие файлы