9-sinf jahon tarixi (2019)

PDF 160 pages 8.2 MB Free download

160 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.2 MB

File type PDF

Pages 160

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 160

jahon tarixi ,,0‘qituvchi“ nashriy ot-matb aaijodiy uyi toshkent - 2019 uo‘k: 94(100)(075.3) kvk 81.2(0) j 39 tarixiy adabiyotlami nashrga tayyorlash va chop etish bo‘yicha ekspert gurahi xulosasiga binoan respublika ta’lim markazining tarix fanlari o‘quv-metodik kengashi tomonidan nashrga tavsiya etilgan. mucdliflar: m. lafasov, u. jo‘rayev, savol va topshiriqlar. isbn 978-9943-22-373-8 ©m. lafasov vab. © ,,0‘qituvchi“ nmiu, 2019 kirish aziz o‘quvchilar! siz mustaqil 0 ‘zbekistonning farzandlarisiz. jahon tarixini o‘r- ganishda davlatimiz rahbari shavkat mirziyoyevning dunyoda, yon atrofimizda jamiyatimizdagi barqaror vaziyatni izdan chiqarish, odamlar o‘rtasiga nifoq solish, dushmanlik urug‘ini sepish, turli mojarolami keltirib chiqarish va hatto qon to‘kilishini istayotgan kuchlar ham, afsuski, yo‘q emas“, degan so‘zlarini esda tutishingiz va uning ildizlari xix asr oxiri - xx asr boshlariga borib taqa- lishini bilishingiz zarur. siz umumiy o‘rta ta’lim maktabining 9-sinfiga qadam qo‘ydi- ngiz. siz 8- sinfda „jahon tarixi“ bo‘yicha asr boshlaridan xix asming ikkinchi yarmigacha bo‘lgan davmi o‘rgandingiz. bu davrda jamiyat taraqqiyotida rivojlanish kuchaydi. …

2 / 160

amiyatida munosib o‘rin egallashimizni tezlashtiradi. shu sababli rivoj- langan mamlakatlar tarixini chuqur o‘rganib, uning ijobiy tomonlaridan respublikamiz ravnaqi uchun foydalanish har birimizning muqaddas burchimizdir. ushbu darslik tarixni yangi davrlashtirish asosida tayyorlangan botib, xix asming 70-yillaridan 1918-yilgacha botgan davmi o‘z ichiga oladi. 3 bo‘lim i jahon xix asr oxiri - xx asr boshlarida dunyoningijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy manzarasi g» xix asr oxiri - xx asr boshlarida kapitalizm taraqqiyotida yuz bergan tub o‘zgarishlar ishlab chiqarishning konsentratsiyalashuvi xix asr oxiri - xx asr boshlarida kapi talizm taraqqiyotida yangi bosqich - mo- nopolistik kapitalizm deb ataluvchi bosqich qaror topdi. monopolistik kapitalizm - bu l^pitalizmning iqtisodiy hayotida monopoliyalar rivojlangan, moliya oligarxiyasi shakllangan, ishlab chiqarish konsentratsiyalashgan va millatlararo korporatsiya- lar vujudga kelgan, siyosiy hayotda.ela ulaming jamiyat hayoti usti- dan hukmronligi o‘rnatilgan bosqidiidir. * kapitalizmning bu bosqichi erkin kapitalizm bosqichidan quyidagi asosiy belgilari bilan ajralib turadi: 1. ishlab chiqarish sohasida monopoliyalarning vujudga kel- ganligi. ^ 4 monopoliya ishlal^ …

3 / 160

faoliyatida kapitalning markazlashuvi- ga olib keldi. kuchli raqobat tufayli kichik banklar xonavayron bo‘- 4 lib, yirik banklar tarkibiga qo‘shilib ketdi. natijada, juda katta moli- yaviy qudratga va o‘z mamlakatida ulkan siyosiy ta’sirga ham ega bo‘lgan moliyaviy markazlar - bank-gigantlar (yirik banklar) vujudga keldi. xx asr boshlarida shunday banklar fransiyada uchta, aqshda esa ikkita edi. bank kapitali bilan sanoat kapitalining birlashib ketishi kapital- ning yangi shaklini - moliya kapitalini vujudga keltirdi. po‘lat, neft, gazeta va boshqa soha ,,qirollarining“ juda katta bank-sanoat imperi- yalari paydo bo‘ldi. aqshda mamlakatning iqtisodiy hayotini nazorat qilib turgan 60 ta oilaning shunday imperiyalari mavjud edi. xix asming oxirida bu oilalardan „katta uchlik“ - rokfeller (neft), morgan (moliya), karne- gi (po‘lat) ajralib turardi. xx asr boshlarida kqjnegi o‘zining ko‘p millionli mulkini sotganidan so‘ng amerikaliklar nigohida tadbirkor- likdagi omad va boylikning qudrati ikki kiseda - morgan va rok- fellerda mujassamlashdi. chunonchi, rokfellemi ng neft tresti mam- lakatdagi neft mahsulotlarining …

4 / 160

iga to‘sqinlik qila boshladi. shu tufayli, 1900-1913-yillarda industrial davlatlar chetga chi- qargan kapitalning hajmi ikki barobar oshganligi bejiz bo‘lmagan edi. 4. xalqaro monopoliyalaming dunyoni iqtisodiy jihatdan bo‘lib olishi. eng yirik monopoliyalar, moliya oligarxiyasining turli guruhlari bozorlar, xomashyo manbalari ustidan nazorat o‘matishga intilganlar. 5 shu tariqa, millatlararo korporatsiyalar vujudga kelgan. 1910-yilda ularning soni 100 taga yetgan. natijada, endi yangi bir hodisa - ular o‘rtasida jahon xo‘jaligi va boyligini nazorat qilish uchun kurash boshlangan. chunonchi, ikki moliya guruhi - rokfeller (aqsh) va rotshildlar (buyuk britaniya, fransiya) guruhi jahonning kerosin bo- zorini bo‘lib olgan. 1907-yilda esa g‘oyat ulkan monopoliyalar - „umumiy elektr kompaniyasi“ (aqsh) bilan „umumiy elektr jamiyati“ (germaniya) o‘rtasida ham jahon elektr bozorini bo‘lib olish va o‘zaro hamkorlik qilish to‘g‘risida shartnoma tuzilgan. shu tariqa, deyarli barcha boshqa kuchsiz, qoloq davlatlar eng yirik industrial davlatlaming moliya oligarxiyasiga tobora ko‘proq qa- ram bo‘lib qolgan. - 5. dunyoni industrial davlatlar tomofiidan hududiy jihatdan taqsimlab olish …

5 / 160

avlatlarga, birinchi navbatda, lotin amerikasi mamlakatlari iqtisodiga kirib borishni afzal ko‘rdi. biroq bu aqshning yangi hududlami bosib olishdan butunlay voz kechganligini anglatmas edi. xix asming oxiriga kelib, aqsh gavayi orollarini anneksiya qildi. filippinni bosib oldi, puerto-riko va guam orollarini o‘zining yarim- mustamlakasiga aylantirdi. 6 mustamlakachilik siyosati natijasida, xix asming oxiriga kelib „egallanmagan yerlar“ni bosib olish yakunlandi (8-9-betdagi xaritaga qarang. xarita kichraytirilgan rasm holatida berilgan). iqtisodiy jihat- dan qudratli davlatlaming osiyo, afrika va lotin amerikasidagi kam taraqqiy etgan mamlakatlarga ta’siri tobora kuchaydi. kun tartibida mustamlakalarni va ta’sir doiralami qayta bo‘lish masalasi paydo bo‘ldi. ko‘plab davlatlar muammoni hal qilishning vositasi sifatida kuchga tayanishni lozim topdilar. oqibatda, qurollanish poygasi bosh- lanib, hayotni harbiylashtirish borgan sari avj oldi. qurollanish poygasiga katta ta’sir ko‘rsatayotgan omillardan biri yevropa davlatlari o‘rtasidagi hududiy nizolar ham edi. yevropa davlatlari o‘rtasida munosabatlami keskinlashtirgan yana boshqa bir sabab, ulaming bir-biridan iqtisodiy va harbiy-straitegik ustunlikka eri- shish uchun kurashi bo‘ldi. ayni paytda, …

Want to read more?

Download all 160 pages for free via Telegram.

Download full file

About "9-sinf jahon tarixi (2019)"

jahon tarixi ,,0‘qituvchi“ nashriy ot-matb aaijodiy uyi toshkent - 2019 uo‘k: 94(100)(075.3) kvk 81.2(0) j 39 tarixiy adabiyotlami nashrga tayyorlash va chop etish bo‘yicha ekspert gurahi xulosasiga binoan respublika ta’lim markazining tarix fanlari o‘quv-metodik kengashi tomonidan nashrga tavsiya etilgan. mucdliflar: m. lafasov, u. jo‘rayev, savol va topshiriqlar. isbn 978-9943-22-373-8 ©m. lafasov vab. © ,,0‘qituvchi“ nmiu, 2019 kirish aziz o‘quvchilar! siz mustaqil 0 ‘zbekistonning farzandlarisiz. jahon tarixini o‘r- ganishda davlatimiz rahbari shavkat mirziyoyevning dunyoda, yon atrofimizda jamiyatimizdagi barqaror vaziyatni izdan chiqarish, odamlar o‘rtasiga nifoq solish, dushmanlik urug‘ini sepish, turli mojarolami keltirib chiqarish va hatto qon to‘kilishini istayotgan kuchlar ham, ...

This file contains 160 pages in PDF format (8.2 MB). To download "9-sinf jahon tarixi (2019)", click the Telegram button on the left.

Tags: 9-sinf jahon tarixi (2019) PDF 160 pages Free download Telegram