vitaminlar, mineral moddalar va suvning odam organizmi uchun ahamiyati

DOC 94,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1708835710.doc vitaminlar, mineral moddalar va suvning odam organizmi uchun ahamiyati reja: 1. iste’mol qilinadigan mahsulotlar vitaminlari va ularning inson sog`ligi va hayoti uchun ahamiyati. 2. inson organizmining sog`lom shakllanishida mineral moddalarning o`rni. 3. suv va uning ahamiyati iste’mol qilinadigan mahsulotlar vitaminlari va ularning inson sog`ligi va hayoti uchun ahamiyati. olimlar xix asrgacha taomlar tarkibi asosan oqsillardan, uglevodlardan, yog`lardan va mineral moddalardan iborat deb taxmin qilib kelishgan. xix asrning 80-yillarida oqsil, uglevod, yog` va mineral moddalardan iborat bo`lgan sun’iy taomlarning organizmga ta’sirini o`rganish natijalari bo`yicha rus olimi n.i. lunin birinchilardan bo`lib, quyidagi eng muhim ilmiy xulosaga kelgan: taomlar tarkibida oqsil, uglevod, yog` va mineral moddalardan tashqari organizmning faoliyatini boshqarishda ishtirok qiladigan boshqa moddalar ham bo`lishi lozim. bo`lishi kerak bo`lgan boshqa moddalar ustida ilmiy-tadqiqot ishlarining boshlanib ketishi uchun n.i. luninning ushbu ilmiy xulosasi katta turtki bo`ldi. birinchi bo`lib, 1912 yilda polshalik olim kazimir funk guruch kepagidan ana shunday moddalardan birini ajratib oldi. …

ham organizmga faqat iste’mol qilinadigan taomlar tarkibida va yetarli miqdorda tushishlari shart. maxsus adabiyotlardagi ma’lumotlarga qaraganda vitaminlar odamning aqliy va jismoniy ish qobiliyatini hamda organizmning turli xil yuqumli kasalliklarga qarshiligini oshiradi. bundan tashqari vitaminlar yoshlarning unib-o`sishida ham katta ahamiyatga ega. mavjud vitaminlar suvda va yog`da eriydiganlarga hamda vitaminga o`xshash moddalarga bo`linadi (jadval). jadval vitaminlarning guruhlarga bo`linishi suvda eriydigan vitaminlar yog`da eriydigan vitaminlar vitaminga o`xshash moddalar vitamin s vitamin a xolin vitamin r vitamin d mioinozit vitamin v1 vitamin ye vitamin v9 vitamin v2 vitamin k lipoy kislotasi vitamin v6 orot kislotasi vitamin rr vitamin v15 vitamin v12 vitamin v3 foliy kislotasi biotin aholining oqilona ovqatlanishini tashkil qilish uchun vitaminlarning asosiy manbalarini yaxshi bilish shart. bargli sabzavotlar (karam, ko`k piyoz, otquloq, shpinat va sh.o`.) va ko`katlar s, r va ye vitaminlariga juda ham boy. oqilona ovqatlanish tamoyillariga ulardan xom taomlar tayyorlab iste’mol qilish organizmni son va miqdor jihatdan vitaminlar bilan to`lik …

gan vitaminlarning barchasi (a, ye, v1, v2, v6, r, rr, s va boshqalar) bo`lishi aniqlangan. shunday qilib, respublikamizda yetishtiriladigan o`simlik va hayvonot mahsulotlarini joylarda qayta ishlanishini tashkil etish orqali aholining oqilona ovqatlanishida yil davomida zarur bo`lgan barcha vitaminlar bilan ta’minlash mumkin. har bir vitaminning odam organizmida bajaradigan vazifasi bor. quyida suvda va yog`da eriydigan ba’zi asosiy vitaminlarning odam organizmida bajaradigan funksiyasi ko`rib chiqiladi. vitamin s. ushbu vitamin aksariyat hollarda askorbin kislota deyiladi. u o`zining manbalarida, oksidlangan erkin holda va oksidlanmagan va boshqa moddalar bilan kimyoviy birikkan holda uchraydi. meva va sabzavotlarda uning birikkan shakli 70%gacha yetadi. s-vitaminning uchta shakli ham vitaminlik xossalariga ega. faqat boshqa moddalar bilan birikkan s vitaminning aktivligi oksidlanmagan yoki oksidlangan shakllari aktivligining 50%ni tashkil qiladi. vitamin s fermentlar tarkibida va erkin holda ham barcha biokimyoviy jarayonlarda ishtirok qiladi. u yurak va qon tomirlari sistemasidagi, jigar va boshqa organlardagi qon tomirlarining devorlarini mustahkamlaydi. shu sababli ham ularning …

kda qon tomirlari va kapillyarlarining devorlarini mustahkamlashda qatnashadi va organizmda oksidlanish jarayonlarini tezlashtiradi. vitamin r yetishmaganda ham qon tomirlari va kapillyarlarining devorlari yorilib, qon sizib chiqishi mumkin. vitamin v1 ushbu vitaminning asosiy vazifalaridan biri uglevodlar va suv almashinuvida v2, v6 vitaminlari hamda pantoten kislotasi bilan birgalikda oqsillarning uglevodlarga, uglevodlarning esa aminokislotalarga aylanish jarayonlarida qatnashishidir. nerv, qon aylanish va so`laklar ajralib chiqarish sistemalarining ishiga ijobiy ta’sir ko`rsatadi. bu vitamin yetishmaganda birinchi navbatda markaziy nerv va taomlar hazm qilish sistemalarining funksiyalari buziladi, natijada odam jismoniy va aqliy jihatdan tez charchaydigan bo`lib qoladi va ishtahasi yo`qolib boradi. vitamin v2 bu vitamin ham, xuddi tiaminga o`xshab, moddalar almashinuvida ishtirok etadi, organizmning me’yorida o`sishini va rivojlanishini ta’minlaydi. pantoten kislotasining va vitamin v6 ning hazm bo`lishini, rr-vitaminining aktivligini oshiradi. ushbu vitaminning organizmda yetishmaslik sabablaridan biri- uning asosiy manbai bo`lgan sut mahsulotlarini iste’mol qilmaslik yoki taomlar hazm qilish sistemasining kasalligi hisoblanadi. bu vitamin yetishmagan hollarda og`iz quriydi, …

mkin. vitamin rr. u qondagi xolesterinning normal miqdorini ta’minlaydi va oshqozon faoliyatini normallashtiradi. u ham nerv sistemasining normal faoliyati uchun mas’ul hisoblanadi; oziqa moddalarining ma’yorida parchalanishiga va qonga singishiga yordam beradi. oshqozon bezlari shiralarining nordonlik darajasini va jigarning me’yorida ishlashini ta’minlashda ishtirok qiladi. u baland harorat ta’siriga chidamli bo`lganligi uchun mahsulotlar tarkibidagi miqdori kam parchalanadi. shu boisdan ham organizmda uning yetishmasligi, agar taomlar tarkibidagi oziqa moddalar, ayniqsa oqsil, me’yorida bo`lganda, sezilmaydi. lekin uning yetishmasligi faqat surunkali ravishda oqsili yetishmaydigan taomlarni iste’mol qilib kelinganda seziladi. bunday hollarda organizm tez charchaydi, umumiy kuchsizlanish paydo bo`ladi va iste’mol qilingan taomning hazm bo`lishi yomonlasha boshlaydi. vitamin a. uni bolalar vitamini ham deb atashadi, chunki u yosh organizmning me’yorida unib-o`sishidagi jarayonlarda ishtirok qiladi. bundan tashqari vitamin a ko`zning ko`rish qobiliyatini oshirishda qatnashadi. u oqsillar almashinuvida, gormonlar sintezida, taomning hazm bo`lishida va organizm immunitetini oshirishda ishtirok qiladi. ushbu vitaminning yetishmasligi ularning manbalarini hisobga olmaslikda, issiqlik ta’sirida …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "vitaminlar, mineral moddalar va suvning odam organizmi uchun ahamiyati"

1708835710.doc vitaminlar, mineral moddalar va suvning odam organizmi uchun ahamiyati reja: 1. iste’mol qilinadigan mahsulotlar vitaminlari va ularning inson sog`ligi va hayoti uchun ahamiyati. 2. inson organizmining sog`lom shakllanishida mineral moddalarning o`rni. 3. suv va uning ahamiyati iste’mol qilinadigan mahsulotlar vitaminlari va ularning inson sog`ligi va hayoti uchun ahamiyati. olimlar xix asrgacha taomlar tarkibi asosan oqsillardan, uglevodlardan, yog`lardan va mineral moddalardan iborat deb taxmin qilib kelishgan. xix asrning 80-yillarida oqsil, uglevod, yog` va mineral moddalardan iborat bo`lgan sun’iy taomlarning organizmga ta’sirini o`rganish natijalari bo`yicha rus olimi n.i. lunin birinchilardan bo`lib, quyidagi eng muhim ilmiy xulosaga kelgan: taomlar tarkibida oqsil, u...

Формат DOC, 94,5 КБ. Чтобы скачать "vitaminlar, mineral moddalar va suvning odam organizmi uchun ahamiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: vitaminlar, mineral moddalar va… DOC Бесплатная загрузка Telegram