9 jahon

PDF 160 pages 4.5 MB Free download

160 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.5 MB

File type PDF

Pages 160

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 160

jahon tarixi o ‘zbeofton respublikasi xalq ta ’limi vazirligi umumiy o ‘rta ta lim maktablarining 9- sinfi uchun darslik sifatida tasdiqlagan ,,0 ‘qituvchi“ nashriy ot-matb aaijodiy uyi toshkent - 2019 uo‘k: 94(100)(075.3) kvk 81.2(0) j 39 tarixiy adabiyotlami nashrga tayyorlash va chop etish bo‘yicha ekspert gurahi xulosasiga binoan respublika ta’lim markazining tarix fanlari o‘quv-metodik kengashi tomonidan nashrga tavsiya etilgan. mucdliflar: m. lafasov, u. jo‘rayev, b. xoliqov, d. qodirova mas ’ill muharrir e. z. nuriddinov - tarix fanlari dgktori, professor. taqrizchilar: r. r. nazarov - fall b.abdullayev - oliy vtt hmw mavzu ustida mustaqil ishlash. elgilar q tutmg. atamalar mazmuni. bahs uchun mavzu. savol va topshiriqlar. ©m. lafasov vab. isbn 978-9943-22-373-8 © ,,0‘qituvchi“ nmiu, 2019 kirish aziz o‘quvchilar! siz mustaqil 0 ‘zbekistonning farzandlarisiz. jahon tarixini o‘r- ganishda davlatimiz rahbari shavkat mirziyoyevning dunyoda, yon atrofimizda jamiyatimizdagi barqaror vaziyatni izdan chiqarish, odamlar o ‘rtasiga nifoq solish, dushmanlik urug‘ini sepish, turli mojarolami keltirib chiqarish …

2 / 160

ga kap*tar^hiqarish boshlandi. bir qator davlatlar 100 yilda erisha olmagan taraqqiyotga erishdilar. bozor iqtisodiyotiga xos bo‘lgan bunday o ‘zgarishlami ho- zirda bizning mamlakatimiz o‘z boshidan kechirmoqda. ja miyat taraqqiyotining tarixiy tajribalaridan bugungi kunda foydalanish, yo‘l qo‘yilgan xatolami takrorlamaslik mamla- katimizda buyuk jamiyat qurishni va jahon hamjamiyatida munosib o ‘rin egallashimizni tezlashtiradi. shu sababli rivoj- langan mamlakatlar tarixini chuqur o‘rganib, uning ijobiy tomonlaridan respublikamiz ravnaqi uchun foydalanish har birimizning muqaddas burchimizdir. ushbu darslik tarixni yangi davrlashtirish asosida tayyorlangan bo‘lib, xix asming 70-yillaridan 1918-yilgacha bo‘lgan davmi o‘z ichiga oladi. 3 i jahon xix asr oxiri - xx asr b o ‘l im boshlarida dunyoningijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy manzarasi n-§- xix asr oxiri - xx asr boshlarida kapitalizm taraqqiyotida yuz bergan tub o‘zgarishlar ishlab chiqarishnmg xix asr oxiri " xx asr boshlarida kapi- konsentratsiyalashuvi tallzm taraqqiyotida yangi bosqich - mo- nopolistik kapitalizm deb ataluvchi bosqich qaror topdi. monopolistik kapitalizm - bu ^pitalizm ning iqtisodiy …

3 / 160

atda qazib olinadigan va sotiladigan ko‘mirning asosiy qismini o‘z qo‘- lida to‘plagan. xix asr oxirida germaniyada 250 ta, aqshda esa 185 ta mo nopoliya faoliyat ko‘rsatgan. 2. moliya oligarxiyasining vujudga kelganligi. bu hodisa sanoat va bank kapitalining qo‘shilishi natijasida so- dir bo‘lgan. ishlab chiqarishning markazlashuvi va sanoatning mo- nopoliyalashuvi jarayoni bank faoliyatida kapitalning markazlashuvi- ga olib keldi. kuchli raqobat tufayli kichik banklar xonavayron bo‘- 4 lib, yirik banklar tarkibiga qo‘shilib ketdi. natijada, juda katta moli- yaviy qudratga va o‘z mamlakatida ulkan siyosiy ta ’sirga ham ega bo‘lgan moliyaviy markazlar - bank-gigantlar (yirik banklar) vujudga keldi. xx asr boshlarida shunday banklar fransiyada uchta, aqshda esa ikkita edi. bank kapitali bilan sanoat kapitalining birlashib ketishi kapital- ning yangi shaklini - moliya kapitalini vujudga keltirdi. po‘lat, neft, gazeta va boshqa soha ,,qirollarining“ juda katta bank-sanoat imperi- yalari paydo bo‘ldi. aqshda mamlakatning iqtisodiy hayotini nazorat qilib turgan 60 ta oilaning shunday imperiyalari mavjud edi. …

4 / 160

katlarga kapital chiqarish, ya’ni ularga foiz evaziga kreditlar berish, tabiiy boyliklami arzonga sotib olish, u yerlarda eng arzon ishchi kuchi hisobiga boylik orttirish imkonini beruvchi kor- xonalar qurish foydali bo‘lib qoldi. shunday qilib monopoliyalar chetga kapital chiqarishni uni o‘z mamlakatlari iqtisodiga solishdan afzal ko‘rar edilar, bu hoi metro- poliyalaming rivojlanishiga to ‘sqinlik qila boshladi. shu tufayli, 1900-1913-yillarda industrial davlatlar chetga chi- qargan kapitalning hajmi ikki barobar oshganligi bejiz bo‘lmagan edi. 4. xalqaro monopoliyalaming dunyoni iqtisodiy jihatdan bo‘lib olishi. eng yirik monopoliyalar, moliya oligarxiyasining turli guruhlari bozorlar, xomashyo manbalari ustidan nazorat o‘matishga intilganlar. shu tariqa, millatlararo korporatsiyalar vujudga kelgan. 1910-yilda ulaming soni 100 taga yetgan. natijada, endi yangi bir hodisa - ular o‘rtasida jahon xo‘jaligi va boyligini nazorat qilish uchun kurash boshlangan. chunonchi, ikki moliya guruhi - rokfeller (aqsh) va rotshildlar (buyuk britaniya, fransiya) guruhi jahonning kerosin bo- zorini bo‘lib olgan. 1907-yilda esa g ‘oyat ulkan monopoliyalar - „umumiy elektr kompaniyasi“ …

5 / 160

yotda dunyoda ikkinchi o‘ringa, yevropada esa birinchi o‘ringa chiqib olgan germaniyani dunyoning bunday taqsim- lanish holati aslo qoniqtirmagan. aqsh juda katta hudud, boy xomashyo zaxiralari, keng ichki bozorga ega bo‘lganligi uchun mustamlakalar zabt etishga ishtiyoq bildirmadi. buning ustiga, iqtisodiy jihatdan dunyoning yetakchi davlatiga aylanib olgan aqsh, ochiq qurolli hujum qilishdan ko‘ra boshqa davlatlarga, birinchi navbatda, lotin amerikasi mamlakatlari iqtisodiga kirib borishni afzal ko‘rdi. biroq bu aqshning yangi hududlami bosib olishdan butunlay voz kechganligini anglatmas edi. xix asming oxiriga kelib, aqsh gavayi orollarini anneksiya qildi. filippinni bosib oldi, puerto-riko va guam orollarini o‘zining yarim- mustamlakasiga aylantirdi. dudlar ega bo‘ 6 mustamlakachilik siyosati natijasida, xix asming oxiriga kelib „egallanmagan yerlar“ni bosib olish yakunlandi (8-9-betdagi xaritaga qarang. xarita kichraytirilgan rasm holatida berilgan). iqtisodiy jihat dan qudratli davlatlaming osiyo, afrika va lotin amerikasidagi kam taraqqiy etgan mamlakatlarga ta ’siri tobora kuchaydi. kun tartibida mustamlakalarni va ta ’sir doiralami qayta bo‘lish masalasi paydo bo‘ldi. ko‘plab …

Want to read more?

Download all 160 pages for free via Telegram.

Download full file

About "9 jahon"

jahon tarixi o ‘zbeofton respublikasi xalq ta ’limi vazirligi umumiy o ‘rta ta lim maktablarining 9- sinfi uchun darslik sifatida tasdiqlagan ,,0 ‘qituvchi“ nashriy ot-matb aaijodiy uyi toshkent - 2019 uo‘k: 94(100)(075.3) kvk 81.2(0) j 39 tarixiy adabiyotlami nashrga tayyorlash va chop etish bo‘yicha ekspert gurahi xulosasiga binoan respublika ta’lim markazining tarix fanlari o‘quv-metodik kengashi tomonidan nashrga tavsiya etilgan. mucdliflar: m. lafasov, u. jo‘rayev, b. xoliqov, d. qodirova mas ’ill muharrir e. z. nuriddinov - tarix fanlari dgktori, professor. taqrizchilar: r. r. nazarov - fall b.abdullayev - oliy vtt hmw mavzu ustida mustaqil ishlash. elgilar q tutmg. atamalar mazmuni. bahs uchun mavzu. savol va topshiriqlar. ©m. lafasov vab. isbn 978-9943-22-373-8 © ,,0‘qituvchi“ nmiu...

This file contains 160 pages in PDF format (4.5 MB). To download "9 jahon", click the Telegram button on the left.

Tags: 9 jahon PDF 160 pages Free download Telegram