cholg’ushunoslik

DOC 106,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1481462689_66535.doc cholg’ushunoslik reja: 1. sharq musiqa cholg'ulari 2. o'rta osiyo musiqa cholg'ulari 3. ud musiqa cholg'usi 4. sato musiqa cholg'usi 5. dutor musiqa cholg'usi 6. chang musiqa cholg'usi 7. qonun musiqa cholg'usl 8. nay musiqa cholg'usi 9. g'ijjak musiqa cholg'usi 10. afg'on rubobi 11. qashqar rubobi 12. doyra cholg'usi 13. milliy musiqa cholg'ularimng ijrochiligi haqida sharq musiqa cholg'ulari sharq musiqa cholg'ulari umuman ko'pgina dunyo musiqa cholg'ularining asosini tashkil etib, dastlab milliy musiqa cholg'ularini deyarli juda ko'p nusxalari sharq olimlari. allomalari tomonidan ixtiro etilib kelingan. keyin boshqa davlatlarga tarqalib, ular ko'rinish va tuzilishi jihatidan bir xil, faqat joylashgan muhiti, nomlanishi, shakli, tuzilishlari, ijro etiladigan asarlari bilan bir-biridan farq qiladi. masalan: barcha sharq xalqlarida, nay, doyra, surnay, ud, tanbur, dutor, chang va boshqa musiqa cholg'ulari uchraydi. ya'ni - doyra, nag'ora. chirmanda. dumbelek yoki daf, nay (fleyta) cholg'usi, misnay, yog'och nay, g'arav nay hamda qo'shnay. zurna, surnay, karnay. ud cholg'usi - lyutniya, tanbur …

vong, rangnat. lndoneziyada - sralay, gambuz, ninut. afrikada - klangu, valiha, totambito, bagana. arabistonda - darbako, zamr, zuma, ud, kanun, rubob, santur, naqqariya, bendur, durbek. turkiyada - surna, nafir, lira, kemanche, horon, rabob, ud, tanbur, kanun, djud-juk, tuluma, def yoki dumbelek. eron va kavkaz xalqlarida -tor, soz, ud, qonun, santur, chang, tanbur, zurna. tabl, deb va boshqa musiqa cholg'ulari ijrochilikda keng qo'llanilmoqda. o'rta osiyo musiqa cholg'ulari x-xii asrlarda o'rta osiyoda musiqa san'ati jumladan cliolg'u ijrochiligi ancha rivojlanib, o'sha davrlarda juda ko'p musiqa cholg'ulari musiqa ijrochiligida keng qo'llanilgan. bu borada musiqashunos darvesh ali changiy o'zining musiqiy risolasida - chang, ud. nay. doyra musiqa cholg'ulari ayniqsa 5 va 6 qo'sh torli "ud" musiqa cholg'usi haqida ma'lumot berib, bu musiqa cholg'usining o'sha davrdagi mavqeini va musiqa ijrochiligidagi o'rnini yuqoii baholab, "ud" barcha musiqa cholg^ularining podshohidir va "rud" musiqa cholg'usi ham kamon vositasida ijro etilganligi haqida ma'lumot beradi. (a.a. semyonov. sredne-aziatskiy traktat po muziki.-darvesh …

d katta kitob") asarida turlicha musiqa usullari (zarblari). musiqa cholg'ularidan ud, tanbur, nay, chang va turlicha musiqiy ovozlar haqida ma'lumot berilgan. (m.m. xayryllayev. forobiy. toshkent. 1963. 176 s.) x asr ashula san'atiga doir ma'lumotlar yusuf xos xojibning "qutadg'u bilig" asarida ham o'z aksini topgan. o'zbek adabiyotshunos olimi n. mallayev qadimiy qo'lyozmalardagi ma'lumotlarga tayanib x-xii asrlarda o'rta osiyoda musiqa cholg'ularidan - tanbur, rubob, kus(qo'sh) nag'ora, qubuz, tabl, zuma, nay, chag'ona, shaypur, surnay, karnay, arg'unun, qonun kabi hamda zarbli va puflama musiqa cholg'ulari musiqa ijrochiligida keng qo'llanilganligi haqida, shuning bilan birga shu davrda "rost", "xusravoniy", "boda", "ushshoq", "zurafkand", "bo'slik", "sipaxon". "navo", "basta", "tarona" va juda ko'p musiqiy asarlar ijro etilganligi haqida ma'lumot bergan. (n.m. mallaeyv. o'zbek adabiyoti tarixi. toshkent 1965. 94 s). tibbiyot dunyosining allomasi abu ali ibn sino (980-1037) ham musiqa ilmiga katta e'tibor"bergan. ba'zi musiqiy risolalarda zikr etilishicha abu ali ibn sino go'yo sulton mahmud g'aznaviv. nosir xusravlar bilan birgalikda …

isher navoiy. tanlangan asarlar. jild iii. 1948y. 13-112 s.) xiv va xv asrlarda ilm fan, madaniyat va san'at sohasida faqat samarqand va hirotda emas balki bu davrda farg'ona, tashkent, buxoro, kesh, xiva kabi movarounnahrning boshqa joylarida ham san'atning barcha sohalari kabi musiqa san'ati ham taraqqiy etdi. o'sha davrda farg'ona hukmdori umarshayx (boburning otasi) o'z poytaxtiga ko'pgina madaniyat va sanat namoyondalarini to'plashga harakat qiladi. "bobumoma" asarida bobur osha davrdagi andijon madaniyatining ravnaqi haqida gapirib, ushbu diyor musiqa namoyondalaridan xo'ja yusufni. vosifiy esa toshkentlik bastakor, sozanda shoh husayn haqida ma'lumot beradi. (bobumoma. toshkent. 1958. 12.s.). shunday qilib o'rta osiyo xalqlari, jumladan o'zbek xalqi xiv-xvi asarlarda ilm-fan, madaniyat, san'at, musiqa, naqqoshlik, xattotlik va boshqa sohada katta muvaffaqiyatlarga erishdi. 1849 yildan boshlab shayboniyxon davri boshlandi. u temuriylar davrida buxoroda tahsil olgan bo'lib, bobosi abduixayrxon an'anasini davom ettirib, turkiy davlatlami birlashtirish maqsadida temuriylar davlatiga hujum qildi. ko'p o'tmay movarounnahr, xorazm. xurosonni qo'lga kiritdi. buxoro, samarqand, …

maktabini yaratib, xo'ja muhammad, rizo samarqandiy, xo'ja hasan kisoriy, hasan kavkabiy. boqi jarroh kabi musiqashunoslarni tayyorlab, o'zining musiqa sohasidagi buyuk musiqa risalasi "risolaiy musiqiy" ya'niy "risola dar"bayoni jduvozdah maqom" asarini yaratdi. xvi asrga kelib, madaniyat, san'at jumladan musiqa san'ati ham tushkunlikka tushdi. urushlar kuchayib ketdi. natijada 1716 yilda farg'onada o'zbeklar urug'idan hisoblangan shohruxbiy qo'qonni buxorodan ajratib qo'qon xonligini barpo etdi. keyinchalik turkiston xvii asrlardan boshlab buxoro, qo'qon, xorazm xonligiga bo'linib ketdi. ma'lumki o'rta osiyo xalqlari juda ko'p tarixiy voqeyalarni boshidan kechirib, har bir davrda barcha fanlar qatori musiqa ilmi ham goh rivojlanib, goh tushkunlikka uchrab musiqa cholg'ulari ijrosi, sozanda va xonandalar, musiqashunoslar turli xil holatda yashab ijod etishdi. yuqoridagi o'rta osiyo hududidagi mavjud musiqa cholg'ulari turli xil jarayonlarni boshidan kechirib, ko'pgina musiqa cholg'ulari, urushlar jarayonida boshqa davlatlardan keltirilib, ba'zan boshqa xorijiy davlatlarga olib ketilib turli xil holatlarda musiqa ijrochiligida qo'llanilgan. umuman o'rta osiyo madaniyati butun sharq madaniyati rivojiga katta hissa …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "cholg’ushunoslik"

1481462689_66535.doc cholg’ushunoslik reja: 1. sharq musiqa cholg'ulari 2. o'rta osiyo musiqa cholg'ulari 3. ud musiqa cholg'usi 4. sato musiqa cholg'usi 5. dutor musiqa cholg'usi 6. chang musiqa cholg'usi 7. qonun musiqa cholg'usl 8. nay musiqa cholg'usi 9. g'ijjak musiqa cholg'usi 10. afg'on rubobi 11. qashqar rubobi 12. doyra cholg'usi 13. milliy musiqa cholg'ularimng ijrochiligi haqida sharq musiqa cholg'ulari sharq musiqa cholg'ulari umuman ko'pgina dunyo musiqa cholg'ularining asosini tashkil etib, dastlab milliy musiqa cholg'ularini deyarli juda ko'p nusxalari sharq olimlari. allomalari tomonidan ixtiro etilib kelingan. keyin boshqa davlatlarga tarqalib, ular ko'rinish va tuzilishi jihatidan bir xil, faqat joylashgan muhiti, nomlanishi, shakli, tuzilishlari, ijro etiladigan asarlari...

Формат DOC, 106,0 КБ. Чтобы скачать "cholg’ushunoslik", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: cholg’ushunoslik DOC Бесплатная загрузка Telegram