o‘zbekiston tarixi 9-sinf 3-chorak

PDF 82 стр. 8,3 МБ Бесплатная загрузка

82 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 8,3 МБ

Тип файла PDF

Страницы 82

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 82

o‘zbekiston tarixi umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinf o‘quvchilari uchun darslik o‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi nashrga tavsiya etgan toshkent – 2024 yangi nashr (xvi–xix asrlar) 9 o‘zbekiston tarixi 9-sinf 13-§. ashtarxoniylar davrida me’morchilik va ta’lim 1. samarqanddagi registon maydonida joylashgan inshootlarning nomini bilasizmi? bu inshootlar kim tomonidan qurilgan va ular qanday maqsadlarga xizmat qilgan? 2. nima deb o‘ylaysiz, bu inshootlar qancha vaqtda, qanday mehnat qurollari va qurilish ashyolari bilan barpo etilgan? ularda qancha odam ishlagan bo‘lishi mumkin? bu inshootlarni qurish uchun qaysi kasb egalari jalb qilingan? 3. berilgan rasmni diqqat bilan kuzating va hikoya tuzing. o‘ylab ko‘ring 60 o‘zbekiston tarixi 9-sinf samarqand, registon maydoni. ulug‘bek, sherdor va tillakori madrasalari me’morchilik ashtarxoniylar davrida ham samarqand va buxoro mamlakatning yirik madaniy markazlari maqomini saqlab qoldi. yirik amaldorlar, ulamolar va jamiyatning boshqa vakillari tomonidan sa- roylar, madrasalar, masjidlar, xonaqohlar, bozorlar, karvonsaroylar va boshqalar qurdirildi. samarqandda qozi soqiy tomonidan qurdirilgan madrasa, yalangto‘sh …

2 / 82

biy otaliq masjidi ham qurilgan. telpakfurushlar gumbazidan registonga olib boruvchi yo‘lda, bozori-av degan joyda abdulazizxonning amaldori muhammadyor otaliq tomonidan xonaqoh quriladi. shu asrda bu markazda bolohovuz masjidi ham bunyod etiladi. tarix saboqlari 61 o‘zbekiston tarixi 9-sinf abdulazizxon madrasasi buxorodagi me’moriy yodgorliklardan biri bo‘lgan abdulazizxon madrasasi ashtarxoniylarning beshinchi vakili abdulazizxonning buyrug‘i bilan me’mor mimxoqon ibn xo‘ja muhammadamin to- monidan buxorodagi ulug‘bek madrasasi qarshisida 1652-yilda bunyod etilgan. bu tarixiy obida o‘zidan avval qurilganlaridan uslubiy jihatdan ajralib turadi. tashqi ko‘rinishi oddiy. hovlisi keng, ikki qavatli. ikki ayvon, qishki va yozgi masjidlardan iborat. hujralari yozda salqin, qishda esa sovuq o‘tmaydigan qilib qurilgan. naqshlarida turli mavjudotlarning quyoshga intilgan holati tasvirlangan. xilma-xil geometrik shakllar esa tasviriy san’atning go‘zal unsurlari bilan uyg‘unlashib ketgan. o‘sha davr ustalari naqshinkor devorlarda uchayotgan semurg‘, guldon ostidan chiqayotgan ajdarlarni mahorat bilan tasvirlashgan. turli koshinlar orasidagi islimiy naqshlar – gullar surati ham ota-bobolarimizning o‘ta nozik did egalari bo‘lishganidan darak beradi. madrasa tarkibidagi qishki …

3 / 82

ilan chizilgan. bugungi kunda madrasa hovlisida sayyohlar uchun milliy musiqa va folklor tomoshalari ko‘rsatiladi. shimoli-sharqiy burchagidagi miyon- saroyda buxoro yog‘och o‘ymakorligi namunalaridan iborat ko‘rgazma tashkil etilgan. islimiy naqsh – o‘simliksimon shakl- dagi takrorlanuvchi taqsimlardan tuzil- gan asosiy naqsh turi. 62 o‘zbekiston tarixi 9-sinf joʻybori kalon madrasasi xvii asr o‘rtalarida xonlik poytaxtidagi joʻybor mavzeyining havzi nav guzarida bunyod etilgan. buxorodagi eng nufuzli va mashhur madrasalardan edi. tarixiy manbalarda joʻybori kalon madrasasiga oid koʻplab maʼlumotlar berilgan. bir qavat- li madrasada 29 ta (ayrim manbalarda 21 ta) hujra va katta kutubxona bo‘lgan. uning kutubxonasida 8 ming jilddan ortiq kitoblar saqlangan. joʻybori kalon madrasasining qurilishida azaliy anʼana- ga rioya qilingan. hashamatli peshtoq ichidagi darvoza orqali miyonsaroyga kiriladi. miyonsaroydan chap qoʻlda masjid, oʻng qoʻlda tomga chiqiladigan pillapoya va huj- ralar tizilmasi joylashgan. koʻcha va sahna tomonga qaratilgan yorugʻkirar gumbazlari orqa- li tutashtirilgan. koʻcha va sahna tomonga qaratilgan yorugʻlik kiruvchi girihlar panjaralari mavjud. madrasa ichkari hovlisining …

4 / 82

bir chaqayam berilmasin!” deb yozilgan. vaqfnomadan joʻybori kalon madrasasi 63 o‘zbekiston tarixi 9-sinf ilm-fan bu davrda diniy mutaassiblik kuchaygan bo‘lsa-da, ilm ahllarining ijodi batamom to‘xtab qolgani yo‘q. chunonchi, abdulazizxon xattotlik san’atini mukammal egallagan bo‘lib, nas’h va nasta’liq xatlarida yuksak darajada yozish maho- ratiga ega edi. manbalarda qayd etilishicha, oliy hukmdorlik yillarida hindiston, eron va usmonli davlatiga yo‘llanadigan maktublarni o‘zi tahrir qilgan. ayrim hollarda shaxsan o‘zi ham maktub yozganligi qayd etiladi. sulolaning yana bir vakili subhonqulixon davrida buxoro registonidagi ark devorlari tagida 1682-yilda bir qavatli, sakkiz burchakli kasalxona qurilgan. “buxoro taxtiga o‘tirishi bilan (subhonqulixon) buxoro registoni ichida zamzamni es- latuvchi hovuz qurishni buyurdi. va bu yerda shifoxona uchun mo‘ljallangan bino – dor ush-shifo qurdirdiki, unda kasallarni turli dorilar va ovqat bilan davolovchi mohir tabiblar xizmat qiladi”, deyiladi manbalarda. dor ush-shifoning binosi madrasa vazifasini ham o‘tagan. unga doir vaqf hujjatiga ko‘ra, bu madrasa talabalarning tabo- bat va ilohiyot ilmlarini o‘rgatishga ixtisoslashgan edi. …

5 / 82

ajada ahamiyatli ediki, bu asar o‘sha davr hakimlari uchun yirik qo‘llanma bo‘lib xizmat qilgan. uning ikkinchi asari 8 qismdan iborat bo‘lib, “subhonning hayot- baxsh tibbiyoti” deb nomlangan. bu asar ham tabobat sohasidagi muhim asarlardan biri hisoblanadi. jumladan, uning har bir qismida dorilarning sifatli tayyorlanishi va ishlatilishiga oid masalalar yoritilgan. shuningdek, asarda insonning sog‘lig‘i uchun foydali bo‘lgan o‘simliklar haqida ham to‘xtalib o‘tilgan. bu ikkala asar chindan ham o‘z davrining mukammal yozilgan ijod namunasi hisoblanadi. “tib ilmida tengi yo‘q edilar, chunonchi, “tibbi subhoniy” buning qat’iy dalilidir. she’rga ta’bi baland edi. “nishoniy”ni taxallus qilgan edilar”. hoji abdulazim shar’iy, “ayn at-tavorix” asaridan subhonqulixonning “ihyo at-tibbi subhoniy” (“subhoniy tibbiyoti boʻyicha davolash”) asari qoʻlyozmasining bir nusxasi budapeshtdagi (vengriya) kutubxonada saqlanmoqda. tarix saboqlari bilasizmi? manbalarda subhonqulixon xonlikka qarashli ham- ma hududlarda yoz faslida barcha nov- voylarga yopiladigan non yuziga kun- jut urug‘ini sepishni buyurgan. bundan ko‘zlangan maqsad kunjutning shifobaxsh xususiyati orqali yozgi ich ketishni kamay- tirish bo‘lgan. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 82 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbekiston tarixi 9-sinf 3-chorak"

o‘zbekiston tarixi umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinf o‘quvchilari uchun darslik o‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi nashrga tavsiya etgan toshkent – 2024 yangi nashr (xvi–xix asrlar) 9 o‘zbekiston tarixi 9-sinf 13-§. ashtarxoniylar davrida me’morchilik va ta’lim 1. samarqanddagi registon maydonida joylashgan inshootlarning nomini bilasizmi? bu inshootlar kim tomonidan qurilgan va ular qanday maqsadlarga xizmat qilgan? 2. nima deb o‘ylaysiz, bu inshootlar qancha vaqtda, qanday mehnat qurollari va qurilish ashyolari bilan barpo etilgan? ularda qancha odam ishlagan bo‘lishi mumkin? bu inshootlarni qurish uchun qaysi kasb egalari jalb qilingan? 3. berilgan rasmni diqqat bilan kuzating va hikoya tuzing. o‘ylab ko‘ring 60 o‘zbekiston tarixi 9-sinf samarqand, ...

Этот файл содержит 82 стр. в формате PDF (8,3 МБ). Чтобы скачать "o‘zbekiston tarixi 9-sinf 3-chorak", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbekiston tarixi 9-sinf 3-cho… PDF 82 стр. Бесплатная загрузка Telegram