adabiyot. 8-sinf. 1-qism (2014, s.olim, s.ahmedov)

PDF 192 стр. 674,9 КБ Бесплатная загрузка

192 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 674,9 КБ

Тип файла PDF

Страницы 192

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 192

adabiyot birinchi qism umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sin uchun darslik-majmua qayta ishlangan uchinchi nashri o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi nashrga tavsiya etgan g‘afur g‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi toshkent – 2014 uo‘k 372.882(075) kbk 83.3 o-49 mualli ar: sultonmurod olim, sunnat ahmedov, rahmon qo‘chqorov mas’ul muharrirlar: v.rahmonov, k.usmonova qadrli o‘quvchi! siz, boshqa fanlar qatori, adabiyotdan ham saboqlar olib, ong va tafakkuringizni tinimsiz boyitmoqdasiz. adabiy saboqlar sizdan faqat aqlnigina emas, balki tuyg‘ularni ham «ishga solish»ni, zehnliroq bo‘lishni talab etmoqda. chunki badiiy asar dunyosiga kirmoqchi bo‘lgan odamning aqlligina bo‘lishi yetarli emas. uning ko‘ngli, tuyg‘ulari, hislari ham toza, samimiy bo‘lishi lozim. siz bu yil 8-sinfga o‘tdingiz, demak, ancha katta bo‘lib qoldingiz. siz bilan jiddiyroq masalalarda bosh qotirishimiz, hatto, olam va odam taqdiri bilan bog‘liq muammolar ustida ham bahslashishimiz mumkin. bu yilgi mashg‘ulotlarda aynan mana shu muammolar talqin etilgan asarlarga duch kelasiz. ularni idrok etish, tushunib his qilish uchun ixlos qo‘yib, astoydil o‘qishingiz, bilmagan …

2 / 192

r, ona yurt, mangu bo‘l obod! n a q a r o t : oltin bu vodiylar – jon o‘zbekiston, ajdodlar mardona ruhi senga yor! ulug‘ xalq qudrati jo‘sh urgan zamon, olamni mahliyo aylagan diyor! 4 kirish aziz o‘quvchi! hayotning rang-barang hodisalarga to‘la ekanini ozmi-ko‘pmi anglab boryapsiz. har bir odamning u yoki bu hodisaga ber- gan bahosi bir-biridan anchagina farq qilishini ham ko‘rib-bilib turibsiz. insoniyat bosib o‘tgan tarixiy yo‘l shu qadar chigal, mu- rakkab hodisalarga boyki, uni dabdurustdan baholashning hech iloji yo‘q. shu tufayli ham o‘tmish hayot to‘g‘risida har bir ilm sohasi o‘z imkoniyatlaridan kelib chiqib xulosalar yasaydi. bu rang-baranglik san’at sohalariga ham birdek tegishlidir. deylik, ushbu mavzuni o‘rganayotganingizda sinf derazalari- dan sizni o‘ziga chorlayotgan kuz faslining tarovatini musavvir mo‘yqalami orqali turfa bo‘yoqlarda tasvirlasa, bastakor ushbu fasl nafasini ohang yordamida ko‘nglingizga olib kiradi. xuddi shu kabi, agar tarix ilmi voqea-hodisalarning qachon, qayerda, nima sababdan yuz bergani, bu qanday natijalarga olib …

3 / 192

iddatli jala ostida kechayotgan, jaladan- da shiddatli olishuv ichida his qilishi hech gap emas. demak, yozuvchi tarixiy hodisaga ijodiy yondashib, uning bir qirrasini xuddi kuchli lupa ostida ko‘ringandek bo‘rttirib tasvirlar ekan, bunda muayyan maqsadni nazarda tutadi. o‘rni kelganda badiiy ijodning yana bir muhim jihatini ay- tib ketishimiz kerak. u ham bo‘lsa, ijodkorning hayot hodisala- riga nisbatan egallagan pozitsiyasi, faol munosabati masalasidir. rus adibi maksim gorkiy xix asr oxiri va xx asr bosh- larida rossiyani qamrab olgan adolatsizlik, xunrezliklar o‘ziga qanday ta’sir etganini xotirlab, shunday yozgan edi: «hayotda ko‘rayotganlarim go‘yo yuragimning ustini shilib tashlagandek bo‘ldi. shundan buyon mening qalbim har bir nohaqlikdan, ado latsizlikdan ta’sirlanib, achishadigan bo‘lib qoldi». endi hozirga qadar hayoti va ijodini o‘rganganingiz yozuv- chi-shoirlar asarlarini birrov esingizga oling. ularning aksari- yatida mana shu holatni kuzatish mumkinmi, yo‘qmi? ulug‘ navoiyning: menga qilsa ming jafo, bir qatla faryod aylamom, elga qilsa bir jafo, ming qatla faryod aylaram, – degan shohbaytining …

4 / 192

or. t.: «o‘zbekiston», 2009, 12-bet). albatta, adabiyot hayotdan quruq nusxa ko‘chirish, «hayot- dagiga o‘xshatib yozish» degani emas. agar shunday bo‘lganida so‘z san’atining qadri ham, qiymati ham bo‘lmas edi. hayot haqiqati (hayotda yuz bergan voqea-hodisalar) badiiy ha- qiqat (chinakam badiiy asar)ga aylanishi uchun ijodkor tug‘ma iste’dodga ega bo‘lishi lozimligini siz yaxshi bilasiz. bunga qo‘shimcha, o‘sha ijodkor hayot sirlarini tez ilg‘ashi, yuza- ki qaraganda bir-biriga aloqasi yo‘qdek ko‘rinadigan voqealar o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglay bilishi, eng muhimi, inson de- gan murakkab mavjudot ko‘nglini faqat o‘zigagina xos nigoh bilan kashf eta olishi lozim. buning uchun esa, ijodkor tinimsiz o‘qib-o‘rganishi, odamlar xarakteriga xos bo‘lgan eng muhim ji- hatlarni erinmay kuzatishi, ko‘rib-bilganlarini umumlashtira oli- shi darkor. bu jarayonda yozuvchi-shoirning ijodiy fantaziya kuchi- dan mohirona foydalanishi muhim ahamiyatga ega. 6-sinfda o‘qiganimiz g‘afur g‘ulomning mashhur «shum bola» qissasi yodingizdami? o‘ta injiq, ziqna, ezma sariboyni mot qoldirgan aslida shum bolaning emas, uning «ma’naviy otasi» – yozuv- chining ijodiy kuchi emasmidi? …

5 / 192

ngi kun yigit-qizlari ham o‘z qahramonlarini kashf 7 etishlari, ularga o‘xshab yashashga intilishlari, ulardan o‘rnak olishlari qanchalar muhimligini his qilamiz. hayotni turli muammolarsiz tasavvur etib bo‘lmaydi, albat- ta. muammolarning esa katta-kichigi, muhim va nomuhimi bor. har qanday muammoni badiiy asar mavzusiga aylantirish mum- kindek tuyulsa-da, bu ishning e’tibor berilishi lozim bo‘lgan muhim jihatlari ham bor. gap nima haqda ketmoqda? yuqorida eslatganimizdek, ha- yotda yuz bergan yoki yuz berayotgan voqealar ko‘pchilik qa- tori yozuvchi-shoirlarni ham o‘ziga jalb qilmasligi, tezroq ular to‘g‘risida yozishga undamasligi mumkin emas. (ijodkor hayotiy hodisalarga nisbatan faol munosabatda bo‘lishi, xalqona pozitsi- yani egallashi lozimligi to‘g‘risida o‘zimiz ham gapirdik.) bu- larning barchasini inkor qilmagan holda esda tutishimiz kerak bo‘lgan jiddiy bir masala bor. u ham bo‘lsa, o‘sha – «ham- mani qiziqtirib qo‘ygan» voqea-hodisa, zamon masalasi qancha- lar badiiy voqea-hodisaga, abadiyat masalasiga aylantirildi, de- gan muammodir. bu borada adabiyot tarixi juda ko‘p ijobiy va undan-da ko‘proq afsuslanarli tajribaga ega. uzoqqa …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 192 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "adabiyot. 8-sinf. 1-qism (2014, s.olim, s.ahmedov)"

adabiyot birinchi qism umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sin uchun darslik-majmua qayta ishlangan uchinchi nashri o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi nashrga tavsiya etgan g‘afur g‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi toshkent – 2014 uo‘k 372.882(075) kbk 83.3 o-49 mualli ar: sultonmurod olim, sunnat ahmedov, rahmon qo‘chqorov mas’ul muharrirlar: v.rahmonov, k.usmonova qadrli o‘quvchi! siz, boshqa fanlar qatori, adabiyotdan ham saboqlar olib, ong va tafakkuringizni tinimsiz boyitmoqdasiz. adabiy saboqlar sizdan faqat aqlnigina emas, balki tuyg‘ularni ham «ishga solish»ni, zehnliroq bo‘lishni talab etmoqda. chunki badiiy asar dunyosiga kirmoqchi bo‘lgan odamning aqlligina bo‘lishi yetarli emas. uning ko‘ngli, tuyg‘ulari, hislari ham toza, samimiy bo‘lishi lozim. siz bu...

Этот файл содержит 192 стр. в формате PDF (674,9 КБ). Чтобы скачать "adabiyot. 8-sinf. 1-qism (2014, s.olim, s.ahmedov)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: adabiyot. 8-sinf. 1-qism (2014,… PDF 192 стр. Бесплатная загрузка Telegram