1-qism

PDF 60 sahifa 6,1 MB Bepul yuklash

60 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 6,1 MB

Fayl turi PDF

Sahifalar 60

Yangilangan May 2026

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 60

1 | g r a n d 2 | g r a n d 3 | g r a n d 4 | g r a n d asilbek salohiddinov boshlang‘ich kimyo oliy o'quv yurtlariga kiruvchilar uchun (qayta to’ldirilgan 4-nashr) farg’ona-2018 5 | g r a n d mundarija i.bob. kirish. →§. kimyoning asosiy tushuncha va qonunlari………..……..………….6 →§. oddiy va murakkab moddalar. allatropiya…………………….....…8 →§. atom molekular ta’limot……………………………...…………………9 →§. atom va uning tarkibi……………………………………………..…..10 →§. izotoplar. izobarlar, izoton va izoelektronlar!..............................11 →§. valentlik………….……………………………………………………...14 →§. atomning nisbiy va absolyut massasi, o’lchami va miqdori……..12 →§. elementning massa ulushi……………………………………….…..18 →§. modda miqdori. mol……………………………………………………20 →§. avagadro soni…………………………………………………………...21 →§. molyar massa, molyar hajm, avagadro qonuni……...…………….22 →§. gazning zichligi, ideal gaz qonunlari……………………………..…24 →§. kimyoviy tenglamalar……………………………………………….…28 →§. kimyoviy stixometrik qonunlar………………………..………….….29 ii.bob. anorganik moddalarning eng muhim sinflari →§. dastlabki toifalanish……………………………………………...……35 →§. oksidlar………….……………………………………………………….36 →§. asoslar………………………………………………………………...….41 →§. kislotalar………………………………………………………………...44 →§. tuzlar……………………………………………………………………..50 6 | g r a n d boshlang‘ich kimyo i– bob i –qism …

2 / 60

q, gaz holati — moddalarning xossalaridir kimyoviy xossalar fizikaviy xossalar metall yoki metallmasligi, oksidlovchi yoki qaytaruvchiligi, asosli yoki kislotaliligi, yonish-yonmasligi va qanday moddalar bilan reaksiyaga kirishishi agregat (gaz, suyuq, qattiq) holatiga xos bo‘igan xossalari, rangi, suyuqlanish, qaynash, muzlash (qotish, kristallanish) temperaturalari, eruvchanligi, zichligi, eiektr va issiqlik o'tkazuvchanligi, qutbliligi kabi xossalar kimyoviy xususiyatlarni aniqlashda moddaning tarkibi o‘zgaradi. fizikaviy xossalarini aniqlashda uning tarkibi o'zgarmaydi kimyoviy element – yadro zaryadlari bir xil bo‘lgan atomlar to’plami. hozirda 110 kimyoviy element ma’lum bo’lib, ulardan 89 tasi tabiatda mavjud. har bir elementning o’z belgisi (berselius) bo’lib mendeleyev davriy sistemasida o’z o’rni bor. u yerda elementning eng muhum ma’lumotlari beriladi. 7 | g r a n d moddaning kimyoviy formulasi — modda tarkibining kimyoviy belgilar va (zarurat bo‘lsa) indekslar yordamida ifodalanishi. kimyoviy formula.. 1) moddaning nomini; 2) shu formulaga qarab, ayni modda oddiy yoki murakkab modda ekanligini; 3) u qanday elementlardan hosil bo’lganligini (sifat tarkibi); 4) uning …

3 / 60

hida atom yoki molekulalar soni(miqdori)ni ko‘rsatadi. yuqoridagi formulalarda tagida ikki chizig’i bor raqam yuqoridagi yozuvlarga asosan, al2(so4)3 molekulasini ko‘rib chiqsak: 1 molekula alyuminiy sulfat tuzi tarkibida 2 atom al, 3 atom s, 12 atom o elementlari bor. bu formulada (so4)3 gruppasida 2 xil indeks ishlatilgan. ulardan birinchisi “4” raqami faqat o (kislorod) atomlariga tegishli bo'lib, bitta sulfat ionida 4 ta kislorod atomi borligini bildirsa, qavsdan tashqaridagi umumiy indeks — “3” raqami so4 gruppasidan 3 ta borligini anglatib, bir yo‘la ham s, ham o (kislorod) atomlariga tegishlidir. kimyoviy formulani o’qish tartibi. h2o hash-ikki-o k2so4, kaliy-ikki-es-o-4 al2(so4)3 alyuminiy-2-es-o-4-3 nano3 natriy-en-o-3 8 | g r a n d oddiy va murakkab moddalar murakkab moddalar kimyoviy birikmalar dep ataladi. moddalar o’zgarmas tarkibli (daltonoid) va o’zgaruvchi (bertoloid) tarkibli moddalarga bo’lingan. o’zgarmas tarkibli moddalarning formulasida indekslar aniq butun sonlar nisbatida bo’ladi(h2o, ch4), o’zgaruvchi tarkibli moddalarda esa formula indekslari aniq son nisbatida bo’lmaydi (tio0,7÷tio1,3, zrn0,69÷zrn0,89). allatropiya bitta …

4 / 60

lizi deb ataladi. • birikma tarkibiy qismlari qanchadan iborat ekanligini aniqlash miqdoriy analiz deb ataladi 9 | g r a n d atom-molekulyar ta’limot 1. moddaning kimyoviy jixatdan bo’linmaydigan eng kichik zarrachasi — atom deb ataladi. atom kimyoviy elementning eng kichik zarrachasi bo’lib, shu elementning barcha kimyoviy xossalarini o’zida mujassam qiladi. atomlar murakkab tuzilishga ega bo‘lib, elektron, proton, neytron va boshqa mikrozarralardan tashkil topgan. atomlarning muayyan massa va olchami bor. bir turdagi atomlar boshqa turdagi atomlardan massasi va xossalari bilan farq qiladi. 2. tabiatdagi moddalarning turli-tumanligi kimyoviy elementlar atomlarining o’zaro turlicha birikishi bilan izoxlanadi. 3. molekula - ayni modda tarkibini va kimyoviy xossalarini ifodalovchi eng kichik zarrachadir. molekulalar jipslashib moddalarni hosil qiladi. moddalar o’z tarkibi jixatidan oddiy va murakkab bo’lishi mumkin. oddiy moddalarning molekulalari bir xil atomlardan, murakkab moddalarning molekulalari esa har xil atomlardan tuzilgan. molekulalarning o’zaro jipslashishi natijasida «molekulyar tuzilishli» moddalar xosil bo’ladi. ular katta bo’lmagan haroratlarda suyuqlanadi. 4. …

5 / 60

ing o‘ziga xos turidir. bu materiya harakatining kimyoviy shakli sanaladi. atom→molekula → modda - materiya harakati turlaridir. 10 | g r a n d atom va tarkibi moddaning kimyoviy hodisalar natijasida bo‘linmaydigan eng kichik zarrachasi atomdir. atom musbat zaryadlangan yadrodan va manfiy zaryadlangan elektronlardan tashkil topgan yadro qobig‘idan iborat. →1. atom markazida musbat zaryadlangan yadro bor. →2. yadro atrofida manfiy zaryadlangan elektronlar harakatlanadi. →3. atom yadrosining zaryadi son jihatdan elementning tartib raqamiga teng. →4. yadrodagi musbat zaryadli protonlar soni elektronlar soniga teng. yadro atrofida elektronlar berk orbitallar bo‘ylab (xuddi quyosh atrofida sayyoralar aylangani kabi) aylanib turadi alyuminiy atomi tuzilishi eng oddiysi vodorod (tartib raqami 1 ga teng) atomining tuzilish sxemasidir. uning yadrosining bitta musbat zaryadi bor va yadro maydonida bitta elektron aylanadi. vodorod atomining yadrosi elementar zarracha bo‘lib, proton deb ataladi. titan atomining tartib raqami 22 ga teng. demak, uning musbat zaryadi 22 ga teng va yadro maydonida 22 ta …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 60 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"1-qism" haqida

1 | g r a n d 2 | g r a n d 3 | g r a n d 4 | g r a n d asilbek salohiddinov boshlang‘ich kimyo oliy o'quv yurtlariga kiruvchilar uchun (qayta to’ldirilgan 4-nashr) farg’ona-2018 5 | g r a n d mundarija i.bob. kirish. →§. kimyoning asosiy tushuncha va qonunlari………..……..………….6 →§. oddiy va murakkab moddalar. allatropiya…………………….....…8 →§. atom molekular ta’limot……………………………...…………………9 →§. atom va uning tarkibi……………………………………………..…..10 →§. izotoplar. izobarlar, izoton va izoelektronlar!..............................11 →§. valentlik………….……………………………………………………...14 →§. atomning nisbiy va absolyut massasi, o’lchami va miqdori……..12 →§. elementning massa ulushi……………………………………….…..18 →§. modda miqdori. mol……………………………………………………20 →§. avagadro soni…………………………………………………………...21 →§. molyar massa, molyar hajm...

Bu fayl PDF formatida 60 sahifadan iborat (6,1 MB). "1-qism"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: 1-qism PDF 60 sahifa Bepul yuklash Telegram