o’zbek_tili_punktuatsiyasining_asosiy_qoidalari_n_mahmudov,_a_madvaliyev

PDF 88 стр. 2,7 МБ Бесплатная загрузка

88 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,7 МБ

Тип файла PDF

Страницы 88

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 88

i o'zbek tili 1 i punktuatsiyasining i i asosiy qoidalari i o'zbek tili - punktuatsiyasining asosiy qoipalari ^ toshkent 9 «o'zbekiston» s www.ziyouz.com kutubxonasi tuzuvchilar: uo'k: 811.512.133 t kbk 81.2 uzb-2 o' 16 n.m.mahmudov, filologiya fanlari doktori, professor a.p.madvaliev, filologiya fanlari nomzodi, dotsent n.mahkamov, filologiya fanlari nomzodi, dotsent o'zbekiston respublikasi fanlar akademiyasi apisher navoiy nomi- dagi til va adabiyot instituti ilmiy kengashining 2015 yil 20 maydagi 5-majlis qarori qamda o'zbekiston respublikasi xalq ta'limi vazirli- gi tasarrufidagi respublika ta'lim markazi ilmiy-metodik kengashi- ning 2015 yil 15 ikzndagi qarori bilan ma'qullangan. o'zbek tili punktuatsiyasining asosiy qoidalari [matn]/ o' 16 tuzuvchilar: n.m.mahmudov, a.p.madvapiev, n.mahkamov. - toshkent: «o'zbekiston» nmiu, 2015. - 88 6. muqova va titul varag'i kirill va lotin grafikasida. isbn 978-9943-28-392-3 uo'k: 811.512.133 kbk 81.2 o'zb-2 rpshy-ommabop nashr _ /zbek tili pun tuatsiyasining aso :iy qoidapari o'zbek tili pofll tuatsiyasining asosiy qoidalari muharrir a. ziyadoe; rassom-dizayner sh. qurbonov; texnik muharrirlar: l.xijova, t. …

2 / 88

qoidalari www.ziyouz.com kutubxonasi punktuatsiya - fikrni yozma mukammal ifodapash vositasi yozuv madaniyatini shakplantirish va takomillashti- rishda punktuatsiyaning - tinish belgilarining alohida ahamiyati bor. tinish belgilari yozuvning boshqa vosi- talari (harflar, raqamlar, diakritik belgilar) hamda til birliklari (so'zlar, morfemalar) bilan ko'rsatish mumkin bo'lmagan turlicha fikriy munosabatlarni, psi- xologik va intonatsion holatlarni ifodalashda ham favqulodda muhim ahamiyatga ega. punktuatsiya tilning sintaktik qurilishi bilan uz- viy bog'liq bo'lib, yozma nutqni to'g'ri, ifodali, aniq bayon qilishda, uning uslubiy ravonligini, tez tushunilishini ta'minlashda benihoya zaruriy vositadir. ilmiy man- balarda, o'quv qo'llanmalarida tinish belgilarining qo'llanish usuli va tartibi punktuatsiyaning mantiqiy- grammatik, uslubiy va differentsiatsiya (farqlash) ta- moyillari asosida belgilanishi ta'kidlanadi. bunda mantiqiy-grammatik tamoyil nutqning semantik-gram- matik tomonini yozuvda to'g'ri ifodalashga qaratilgan bo'lsa, differentsiatsiya tamoyili asosidagi qoidalar tinish belgilarining qo'sh holda qo'llanishidagi tar- tibni, gapdagi murakkab mazmunni aniqlashtirish ke- rak bo'lganda, ulardan foydalanish yo'llarini belgi- lab beradi. uslubiy tamoyil tinish belgilarining qo'llanishini nutq uslublari asosida belgilashni nazar- …

3 / 88

slarning nomi bilan bog'liq. punktuatsiya masalalari bilan bevosita shug'ullangan h.g'oziev («o'zbek punktuatsiyasining tarixiy taraqqiyoti», 1969, 1979), g'.abdurahmonov («punktuatsiya o'qitish meto- dikasi», 1968), k.nazarov («tinish belgilari va yozma nutq», 1974; «o'zbek tili punktuatsiyasi», 1976)larning asarlari nashr etilganiga ancha yillar bo'ldi va ular- dagi tinish belgilarining ishlatilishi haqidagi fikr- mulohazalar ham bir qadar o'zgardi. buningustiga, «mual- lif punktuatsiyasi», ya'ni muayyan muallif tomonidan tinish belgilarining amaldagi qoidalarga bo'ysunmagan, unga rioya qilmagan holda individual qo'llash holatlari uchraydiki, bu ham keng o'quvchilar ommasini chalkashtira- di, shubhalantiradi. mazkur holatni hisobga olgan holda va tinish bel- gilarining ishlatilishi bilan bog'liq ayrim chalkash- liklarni bartaraf etish maqsadida o'zr fa alisher navoiy nomidagi til va adabiyot institutining bir guruh etakchi olimlari: prof. n.mahmudov, dotsent a.madvaliev, dotsent n.mahkamov tomonidan ushbu «o'zbek tili punktuatsiyasining asosiy qoidalari» ishlab chiqilgan edi. «qoidalar» institut ilmiy kengashi tomo- nidan ma'qullangach, «o'zbek tili va adabiyoti» jurna- lining 2015 yil 1-sonida hamda «ma'rifat» gazetasi- ning 2015 yil …

4 / 88

yi- ladi: qo'qon tomon ketyapmiz. hozirgina bizni kuza- tib qolgan bu ajoyib inson to'grisida o'ylayapmiz. uni birinchi marta ko'rishimiz. faqat bir soatgina u bilan hamsuhbat bo'ldik. (s.ahmad) 2. darak mazmunidagi gaplar tuzilishi jihatidan qanday bo'lishidan (sodda, qo'shma, to'liqsiz, atov, ilova va sh.k.) qat'i nazar, ularninghar qanday tipi oxiriga nuqta qo'yiladi: har yil bir keladigan bahor sevinchi yana ko'ngillarni qitiqlay boshladi. (cho'lpon) dunyoda qanday yaxshilik va xayriyatlik bo'lsa, hammasini shu birgina qizi uchun istar va orzu qilardi. (cho'lpon) qo'chqor: - bolalaring qani? qumri: - maktabda. undan chiqib, to'gri shu yoqqa kelishadi. (sh.boshbekov) shav- katning xonasi. karavotda binafsha pishillab ux- lab yotibdi. (sh.boshbekov) jalil aka deraza tagida yotardi. to'shakda. bolishi baland. (sh.xolmirzaev) 3. arap alohida emotsionallikka ega bo'lmasa, buyruq gaplar oxiriga nuqta qo'yiladi: foyda chiqadigan tomonini ko'zlayvering. (a.qahhor) bola- larga biron narsa olib ber. (a.qahhor) erkalikni begimqulga qiling. (o.yoqubov) eson-omon xizmatni bajarib kel. (o.yoqubov) 4. gaplar sarlavha vazifasida qo'llanganda, da- rak (va …

5 / 88

elishiklari om- ni fe'l bilan aloqaga kiritadi: kitobni o'qidi, bo- zorga bordim, maktabda ko'rdim, institutdan kel- dim («hozirgi o'zbek adabiy tili» darsligi). ammo mazkur tartibni bildiruvchi raqamlar (yoki harflar) qavs bilan ajratilgan bo'lsa, ular bilan ko'rsatilgan gaplarning so'ngisidan boshqalari oxi- riga nuqta emas, balki nuqtali vergul (ba'zan ver- gul) qo'yiladi: dialektologiya fanining ob'ekti mahalliy lahja va shevalar bo'lib, maqsadi va vazi- fasi quyidagilardan iborat: 1) ayrim sheva va dialektlarning fonetik, mor- fologik, sintaktik va leksik xususiyatlarini har tomonlama tavsif qilish; 2) milliy tilning paydo bo'lishi va taraqqiyotida shevalarning tutgan o'rnini va shu milliy tilga asos bo'lgan shevalarni aniqpash; 5) umumiy o'xshash lingvistik xususiyatlarini belgilash asosida shevalarning ma'lum hududlarda tarqalish xaritalarini tuzish va shevalarni tas- nif qilish («o'zbek dialektologiyasi» darsligi). 7 www.ziyouz.com kutubxonasi 2. so'roq belgisi 1. so'roq mazmunidagi gaplar oxiriga so'roq bel- gisi qo'yiladi: hay, nima bu hammayoq jimjit bo'lib qoldi? zebinisaxon qanilar? saltanatxon, ayla- nay, o'rtoqjoningizni topmaysizmi? (cho'lpon) odam- …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 88 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’zbek_tili_punktuatsiyasining_asosiy_qoidalari_n_mahmudov,_a_madvaliyev"

i o'zbek tili 1 i punktuatsiyasining i i asosiy qoidalari i o'zbek tili - punktuatsiyasining asosiy qoipalari ^ toshkent 9 «o'zbekiston» s www.ziyouz.com kutubxonasi tuzuvchilar: uo'k: 811.512.133 t kbk 81.2 uzb-2 o' 16 n.m.mahmudov, filologiya fanlari doktori, professor a.p.madvaliev, filologiya fanlari nomzodi, dotsent n.mahkamov, filologiya fanlari nomzodi, dotsent o'zbekiston respublikasi fanlar akademiyasi apisher navoiy nomi- dagi til va adabiyot instituti ilmiy kengashining 2015 yil 20 maydagi 5-majlis qarori qamda o'zbekiston respublikasi xalq ta'limi vazirli- gi tasarrufidagi respublika ta'lim markazi ilmiy-metodik kengashi- ning 2015 yil 15 ikzndagi qarori bilan ma'qullangan. o'zbek tili punktuatsiyasining asosiy qoidalari [matn]/ o' 16 tuzuvchilar: n.m.mahmudov, a.p.madvapiev, n...

Этот файл содержит 88 стр. в формате PDF (2,7 МБ). Чтобы скачать "o’zbek_tili_punktuatsiyasining_asosiy_qoidalari_n_mahmudov,_a_madvaliyev", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’zbek_tili_punktuatsiyasining_… PDF 88 стр. Бесплатная загрузка Telegram