paronimlar lug'ati

PDF 50 pages 483.4 KB Free download

50 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 483.4 KB

File type PDF

Pages 50

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 50

paronimlar lug'ati www.ziyouz.com kutubxonasi 1 ahror ma'rufov paronimlar lug'ati (talaffuzi yaqin so'zlar) o'zssr maorif ministrligi tasdiqlagan «o'qituvchi» nashriyoti toshkent - 1974 jamoatchilik asosida filologiya fanlari kandidati teshaboy aliqulov tahrir qilgan so'z boshi til madaniyati umummadaniyatning ajralmas qismi bo'lib, uning yuksalishida kuchli quroldir. til ijtimoiy hayotda muhim rol o'ynaydi. shuning uchun ham har bir kishidan tilning taraqqiyot qonunlarini mukammal bilish, unga ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo'lish talab etiladi. nutq madaniyatiga e'tibor kundan-kunga ortmoqda, ammo shunga qaramay, ko'pgina o'quvchilarning yozma ishlarida, hatto, gazeta, jurnal va kitoblarda (tanbur o'rniga tambur, adil o'rniga adl, teri o'rniga tire qo'llash kabi) xato va kamchiliklar uchrab turadi. talaffuzi jihatidan yaqin, ma'no tomondan farqli bo'lgan so'zlar tilshunoslikda paronim deyiladi. yozma yoki og'zaki nutqda paronimlarni mazmunan tushunib etmay, biri o'rniga ikkinchisini qo'llash, ularning imlosida yanglishish kabi hollar tez-tez uchrab turadi. bunday kamchiliklarni bartaraf qilish uchun ularning qisqacha lug'atini yaratishni lozim ko'rdik. lug'at, xususan, maktab o'quvchilari va o'qituvchilari uchun mo'ljallangan. lug'atning …

2 / 50

5. paronimik uya sostaviga kirgan ayrim so'zlar grammatik belgi (pometa) bilan ta'minlandi. masalan: abro' esk. qosh; odosh dial. tamom, ado; go'sh, esk. kt. quloq kabi. 6. faqat biror komponent bilan qo'llanadigap ayrim so'zlarning dastlab paronimik uyani tashkil etunchi komponenti berilib, ikki nuqtadan so'ng to'liq formasi keltirildi. masalan: oro: oro bermoq aro barmoq, atoqli: atoqli ot gram. biror predmetga maxsus qo'yilgan nom. paronimlar lug'ati www.ziyouz.com kutubxonasi 2 paronimlar haqida paronimlar talaffuzning o'xshashligi, morfem sostavining qisman yaqinligi tufayli yozuvda, nutqda adashtirilishi mumkin bo'lgan, qofiyalashda, shuningdek, so'z o'yinida ishlatiladigan boshqa-boshqa ma'nodagi so'zlardir. masalan: kampaniya — kompaniya, sharob — sharaf so'zlari ikki paronimik uyani tashkil etuvchi turli ma'nodagi mustaqil so'zlardir. kampaniya — biror maqsadni ko'zlab ma'lum vaqt, davr ichida o'tkaziladigan ommaviy harakat ma'nosini ifodalaydi: paxta yig'im-terimi kampaniyasi; ekish kampaniyasi; kompaniya — sherikchilik, ulfatchilik; burjua mamlakatlarida esa kapitalistlarning savdo yoki sanoat shirkati ma'nolarini ifodalaydi: savdo kompaniyasi kabi. sharob va sharaf so'zlari ham alohida-alohida tushunchaga ega …

3 / 50

chraydi. taniqli tilshunos sh. rahmatullaev o'zbek tili frazeologiyasiga doir monografik ishida frazeologik paronimlar haqida batafsil fikr yuritgan. paronimiya adabiy til normalari, nutq madaniyati va birinchi navbatda orfografiya masalalari bilan bog'liq hodisadir. paronimlar barcha tillarda, jumladan o'zbek tilining lug'at sostavida ham ko'p uchraydi. ayniqsa, fan va texnikaning tez sur'atlar bilan o'sishi natijasida, o'zbek tiliga kirgan yangi so'zlar shu tildagi mavjud so'zlar bilan talaffuzi jihatidan qorishishi paronimiya hodisasining paydo bo'lishiga sabab bo'ladi. masalan: shtab - shitob, tire - teri, tambur - tanbur, tarif - tarif. bundan tashqari, sof o'zbek tilida ham talaffuz o'zaro yaqin, o'xshash so'zlar ko'plab uchraydi. masalan: enlik — ellik, sog'lik — sovliq, quy— qo'y kabilar. demak, paronimlar a) sof o'zbekcha; b) boshqa tildan o'zlashtirilgan so'zlarning o'zlashtirma va sof o'zbekcha so'zlarning talaffuzining tasodifiy o'xshashligi, yaqinligi tufayli, ya'ni turli tillarning o'zaro munosabati va o'zaro ta'siri natijasida yuzaga keladigan til hodisasidir. ba'zi lingvistik adabiyotlarda paronim stilistik priyom sifatida foydalanish muhimligi qayd etiladi. …

4 / 50

dimlari va jurnalistlarni, umuman, keng kitobxon ommasini tilga va nutq madaniyatiga alohida e'tibor bilan qarash lozimligiga da'vat etadi. paronimlar o'rganilmagan soha paronimlar lug'ati www.ziyouz.com kutubxonasi 3 bo'lgani uchun ham, ular o'zbek tilida nashr etilgan ba'zi lingvinstik adabiyotlarda qorishtirib yuborilgan. masalan, oliy o'quv yurtlari uchun yozilgan «hozirgi o'zbek adabiy tili» kitobida gado — gadoy, bo'yicha — bo'yincha so'zlari dublet deb qaralsa, sop — sob, tup — tub, yot — yod, sut — sud, qat - qad so'zlari shu darslikning omonimiya hodisasiga bag'ishlangan qismida omofonema yoki fonetik omonimlar deb talqin qilinadi. m. mirzaev, s. usmonov, i. rasulovlarning «o'zbek tili» darsligida yod — yot, kampaniya — kompaniya kabi til faktlarini omofonlar deb qaraladi. omonimlar haqida maxsus tekshirish olib borgan m.mirtojiev esa, omonimlarni omofon, omograf va omoformalarga bo'lib tekshirishga qarshi chiqib, ularni faqat leksik va grammatik omonimlarga ajratadi. bundan ko'rinadiki, omonimiya masalasida hali ham bir fikrga kelinmagan. paronimlarni dublet so'zlar va omonimlardan farqlash lozim. …

5 / 50

h so'zlar, ikkinchi qismini esa kashf — kasb, ta'rif—tarif, bok— so'k kabi o'zakdosh bo'lmagan so'zlar tashkil etadi. lekin har ikki holatda ham talaffuzi yaqinligi yoki o'xshashligi aniq sezilib turadi. shuni aytish kerakki, paronimiya hodisasini salbiy hodisa deb bo'lmaydi. bu haqda tilshunos n.v.krushevskiy shunday yozadi: «til yangilanib, o'z sostavini boshqa faktorlar bilan buzayotganga o'xshaydiyu, lekin aslida esa bu faktorlar til uchun oliy darajada foydalidir. ular tilga doimiy yangi materiallar etkazib turadi. tilda shularsiz na struktura va na leksik material jihatdan progress bo'lishi mumkin emas. demak, paronimlar doim uchrab turadigan til hodisasidir ularni leksik-semantik jihatdan bir-birlaridan va boshqa til hodisalaridan farqlash lozim. paronimlarning o'ziga xos xususiyatlari va ularni boshqa hodisalar bilan qorishtirmaslik maqsadida, o'quvchilarning bilim darajasiga qarab, turli mashqlar o'tkazish mumkin. bu avvalo maktabda, o'qituvchi yordamida, muntazam ravishda olib boriladigan turli formadagi mashqlar va kontrol ishlar vositasida amalga oshiriladi. bunda paronim so'zlarning leksik ma'nosiga, ularning semantik xususiyatiga alohida e'tibor berish bilan birga, …

Want to read more?

Download all 50 pages for free via Telegram.

Download full file

About "paronimlar lug'ati"

paronimlar lug'ati www.ziyouz.com kutubxonasi 1 ahror ma'rufov paronimlar lug'ati (talaffuzi yaqin so'zlar) o'zssr maorif ministrligi tasdiqlagan «o'qituvchi» nashriyoti toshkent - 1974 jamoatchilik asosida filologiya fanlari kandidati teshaboy aliqulov tahrir qilgan so'z boshi til madaniyati umummadaniyatning ajralmas qismi bo'lib, uning yuksalishida kuchli quroldir. til ijtimoiy hayotda muhim rol o'ynaydi. shuning uchun ham har bir kishidan tilning taraqqiyot qonunlarini mukammal bilish, unga ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo'lish talab etiladi. nutq madaniyatiga e'tibor kundan-kunga ortmoqda, ammo shunga qaramay, ko'pgina o'quvchilarning yozma ishlarida, hatto, gazeta, jurnal va kitoblarda (tanbur o'rniga tambur, adil o'rniga adl, teri o'rniga tire qo'llash kabi) xato va kamchiliklar u...

This file contains 50 pages in PDF format (483.4 KB). To download "paronimlar lug'ati", click the Telegram button on the left.

Tags: paronimlar lug'ati PDF 50 pages Free download Telegram