biologiya 10-sinf 17 14-04-2022

PDF 192 стр. 33,9 МБ Бесплатная загрузка

192 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 33,9 МБ

Тип файла PDF

Страницы 192

Обновлено Июн 2026

Предварительный просмотр (6 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 192

biologiya 10 toshkent 2022 3 biologiya 10 4 5 biologiya 10 i bob. molekulyar biologiya 1.1 biologiya fan sifatida tayanch bilimlarni sinang. xalq xoâjaligining qaysi sohalari biologiya bilan bogâliq? sistema nima? nima uchun hayot darajalarining har biriga biologik sistema deb qarash mumkin? biologiya fanining maqsad va vazifalari. biologiya tirik organizmlarning tuzilishi, oâziga xos xususiyatlari, koâpayishi, rivojlanishi, kelib chiqishi, tabiiy jamoalarda va yashash muhiti bilan oâzaro munosabatlarini oârgana- di. biologiya atamasi fransuz olimi j.b. lamark va nemis olimi g.r.trevinarus tomonidan fanga kiritilgan boâlib, lo- tincha âbiosâ-hayot, âlogosâ-fan degan maânoni bildiradi. biologik bilimlar ahamiyati. insonlar salomatligini saqlash, turli kasalliklarni davolash va ularning oldini ol- ish, inson umrini uzaytirish, tabiatdagi noyob oâsimliklar va hayvonlar turlarini muhofaza qilish, hosildor oâsim- lik navlari, mahsuldor hayvon zotlari, yangi xususiyatli mikroorganizmlar shtammlarini yaratish, insoniyatni sifatli oziq â ovqat mahsulotlari bilan taâminlash kabi muhim muammolarni hal etish biologiya sohasining rivo- jiga bogâliq. biologik bilimlar olamning ilmiy manzarasini kengay- …

2 / 192

iya fani muammolari. insoniyat oldida turgan muhim vazifalardan biri tabiatdagi biologik xilma-xillikni asrash, ekologik barqarorlikni taâminlash, global 6 biologiya 10 iqlim oâzgarishlarining salbiy taâsirini kamaytirish hisoblanadi. inson salomatligiga tahdid sola yotgan allergik, yuqumli va epidemiologik kasalliklarning oldini olish, qishloq xoâjaligini modernizatsiya qilish va jadal rivojlantirish, ekologik toza mahsulotlar ishlab chiqarishni kengaytirish, sugâoriladigan yerlarning meliorativ holatini yanada yaxshilash, suv va boshqa resurslarni tejaydigan zamonaviy agrotexnologiyalarni joriy etish zarur. tabiatda turlar xilma-xilligi kamayishining oldini olish, hayvonlar, oâsim liklar genofondini saqlash usullarini ishlab chiqish va amaliyot ga tatbiq etish, sanoat va qishloq xoâjaligi, transport va maishiy chiqindilarni qayta ishlash, tabiat iï¿½loslanishining oldini olish biologiyaning muhim vazifalari hisoblanadi. hayotning tuzilish darajalari. tirik tabiat tuzilishi jihatidan turli murakkablik darajasiga ega biosistemalarni oâzida mujassamlashtiradi. biologik sistema (biosistema) â oâzaro aloqador va bir-biriga taâsir koârsatadigan, muayyan funksiyani bajaradigan, rivojlanish, oâz-oâzini barpo etish va atrof-muhitga moslanish qobiliyatiga ega biologik obyektlar yigâindisi masalan, gulli oâsimliklar vegetativ va generativ organlardan …

3 / 192

aklida mavjud. ular bir-biridan tarkibiy qismlari â komponentlari hamda ularda sodir bo`ladigan jarayonlari bilan farqlanadi. hayotning molekula darajasi. hayotni molekula darajasida oârganishning mohiyati tirik organizm hujayralarida uchraydigan biologik molekulalar, yaâni organik birikmalar: uglevodlar, oqsillar, nuklein kislotalar, lipidlarning tuzilishi va ularning biologik ahamiyatini aniqlash sanaladi. hayotning molekula darajasi komponentlariga biomolekulalar, yaâni oqsillar, nuklein kislotalar, lipidlar va uglevodlar kiradi. hayotning molekula darajasida irsiy axborotning saqlanishi, koâpayishi, oâzgarishi hamda moddalar va energiya almashinuvi bilan bogâliq jarayonlar sodir boâladi. hayotning hujayra darajasi. hujayra barcha tirik organizmlarning tuzilish, funksional va rivojlanish birligidir. hujayraning tizim sifatidagi xususiyatlari koâp jihatdan molekula darajasiga, yaâni uning komponentlari va ularning faoliyatida aks etadi. hayotning hujayra darajasi komponentlariga hujayraning tarkibiy qismlari: membrana, sitoplazma va uning organoidlari kiradi. bu darajasida hujayra organoidlarining 7 biologiya 10 funksiyalari, hujayraning boâlinishi, plastik va energetik almashinuv jarayonlari sodir boâladi. hayotning tuzilish birligi sifatida hujayra biomolekulalardan tashkil topgan tizim sanaladi. dnk molekulasi hujayra oqsillari sintezi jarayonlarining boshqarilishini …

4 / 192

muhit omillariga qoâzgâalish orqali javob qaytarish, himoyalanish, oâsish, rivojlanish, koâpayish orqali irsiy axborotni nasldan naslga oâtkazishi kabi hayotiy jarayonlar kuzatiladi. hayotning populyasiya, tur darajasi. morfoï¿½iziologik, genetik, ekologik, etologik jihatdan oâxshash, kelib chiqishi umumiy boâlgan, oâzaro erkin chatishib, nasldor avlod beradigan individlarning yigâindisi populyatsiya deyiladi. tur bir arealning muayyan joyida uzoq muddat mavjud boâlgan, oâzaro erkin chatisha oladigan, ayrim belgi va xossalari bilan shu turning boshqa populyasiyalaridan farq qiladigan, nisbatan alohidalashgan populyasiyalar yigâindisidir. hayotning bu darajasida tur hosil boâlish jarayonlari sodir boâladi. hayotning ekosistema darajasi. moddalar va energiya almashinuvi orqali oâzaro bogâlangan tirik organizmlar va anorganik tabiat omillari yigâindisi ekosistema deyiladi. ekosistema biologik sistema sifatida oâzaro moddalar almashinuvi orqali ogâlangan tarkibiy qismlar â biotop (yashash muhiti) va biotsenoz (tirik organizmlar jamoasi)dan tashkil topgan ochiq sistemalar hisoblanadi. hayotning ekosistema darajasining elementar birligi har xil turlarga mansub populyasiyalardir. ekosistema darajasida biotik munosabatlar, turlar soni doimiyligining boshqarilishi, turlarning hayotini taâminlovchi biomassaning sintezlanishi; biosistemaning barqarorligini …

5 / 192

ma-xilligida, moddalar davriy aylanishining dinamik muvozanatida 8 biologiya 10 namoyon boâladi. biosferaning asosiy vazifasi yerdagi hayot shakllarining xilma-xilligini va ularning uzoq davr mobaynida saqlanishini taâminlashdan iborat. biosfera darajasining asosiy yoânalishi biologik xilma-xillikni saqlash orqali biosferaning dinamik barqarorligini taâminlashdan iborat. biosfera darajasida yerdagi hayotiy jarayonlarning davomiyligini taâminlaydigan muhim global jarayonlar sodir boâladi. quyosh energiyasining uzluksiz qabul qilinishi, fotosintez jarayonida erkin kislorodning hosil boâlishi, ozon qatlamining mavjudligi va karbonat angidrid gazi miqdorining doimiy saqlanishi, tirik organizmlarning zarur kimyoviy moddalar bilan taâminlanishi hamda turlar va ekosistemalar biologik xilma-xilligining rivojlanishi uchun yetarli shart-sharoitlarning mavjudligini olish mumkin. zamonaviy biologiya biosfera darajasida umumbashariy muammolarni, masalan, yer sayyorasi oâsimliklar qoplami tomonidan kislorod ajralishi intensivligini aniqlash, atmosfera tarkibidagi karbonat angidrid gazi konsentratsiyasining inson faoliyati bilan bogâliq holda oâzgarishi, yer yuzida biologik xilma-xillikning hamda biosferaning dinamik va barqaror holatini saqlab qolishga qaratilgan muammolarni hal etadi. hayot shakllarining xilma- xilligi. hujayraviy tuzilishga ega organizmlar yerdagi hayotning asosiy va progressiv shaklidir. …

6 / 192

organizmlar oâz navbatida, prokariotlar va eukariotlarga boâlinadi. prokariotlarga bakteriyalar kiradi, eukariotlarga esa barcha oâsimlik, protista va hayvonlar kiradi. hozirgi vaqtda prokariotlar va eukariotlar oârtasidagi farqlar oâsimliklar va hayvonlarga qaraganda ancha muhimroq ekanligi aniqlandi. yangi bilimlarni qoâllang. bilish va tushunish 1. hayotning tuzilish darajalari deyilganda nimani tushunasiz? 2. hayotning molekulyar darajasi komponentlarini izohlang. 3. hayotning hujayra darajasi mohiyati nimadan iborat? 4. hayotning organizm darajasida sodir boâladigan jarayonlarni bayon eting. 5. hayotning populyasiya darajasining oâziga xos jihatlari nimada? 6. hayotning ekosistema va biosfera darajalarining o`ziga xos xususiyatlarini ayting qoâllash. hayotning tuzilish darajasida amalga oshadigan jarayonlarni yozing. hayot darajalari mohiyati misollar tahlil. quyida berilgan obyektlarning tuzilish darajasini aniqlang: sitoplazma, yadro, oâpka, ildiz, poya, jigar, quyon, delï¿½inlar toâdasi, gemoglobin, xloroplast, barg, choâl, nafas olish sistemasi, amyoba, yurak, infuzoriya sintez. tirik organizmlarga xos xususiyatlarni klasterda ifoda eting. baholash. tiriklikni turli tuzilish darajalariga ajratishning mohiyati nimada deb o`ylaysiz? fikringizni asoslang. va ularning uzoq davr mobaynida saqlanishini …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 192 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biologiya 10-sinf 17 14-04-2022"

biologiya 10 toshkent 2022 3 biologiya 10 4 5 biologiya 10 i bob. molekulyar biologiya 1.1 biologiya fan sifatida tayanch bilimlarni sinang. xalq xoâjaligining qaysi sohalari biologiya bilan bogâliq? sistema nima? nima uchun hayot darajalarining har biriga biologik sistema deb qarash mumkin? biologiya fanining maqsad va vazifalari. biologiya tirik organizmlarning tuzilishi, oâziga xos xususiyatlari, koâpayishi, rivojlanishi, kelib chiqishi, tabiiy jamoalarda va yashash muhiti bilan oâzaro munosabatlarini oârgana- di. biologiya atamasi fransuz olimi j.b. lamark va nemis olimi g.r.trevinarus tomonidan fanga kiritilgan boâlib, lo- tincha âbiosâ-hayot, âlogosâ-fan degan maânoni bildiradi. biologik bilimlar ahamiyati. insonlar salomatligini saqlash, turli kasalliklarni d...

Этот файл содержит 192 стр. в формате PDF (33,9 МБ). Чтобы скачать "biologiya 10-sinf 17 14-04-2022", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biologiya 10-sinf 17 14-04-2022 PDF 192 стр. Бесплатная загрузка Telegram