Back

biologiya 10-sinf 17 14-04-2022

PDF 192 pages 33.9 MB Free download

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇
1 / 192
biologiya 10 toshkent 2022 3 biologiya 10 4 5 biologiya 10 i bob. molekulyar biologiya 1.1 biologiya fan sifatida tayanch bilimlarni sinang. xalq xo‘jaligining qaysi sohalari biologiya bilan bog‘liq? sistema nima? nima uchun hayot darajalarining har biriga biologik sistema deb qarash mumkin? biologiya fanining maqsad va vazifalari. biologiya tirik organizmlarning tuzilishi, o‘ziga xos xususiyatlari, ko‘payishi, rivojlanishi, kelib chiqishi, tabiiy jamoalarda va yashash muhiti bilan o‘zaro munosabatlarini o‘rgana- di. biologiya atamasi fransuz olimi j.b. lamark va nemis olimi g.r.trevinarus tomonidan fanga kiritilgan bo‘lib, lo- tincha “bios”-hayot, “logos”-fan degan ma’noni bildiradi. biologik bilimlar ahamiyati. insonlar salomatligini saqlash, turli kasalliklarni davolash va ularning oldini ol- ish, inson umrini uzaytirish, tabiatdagi noyob o‘simliklar va hayvonlar turlarini muhofaza qilish, hosildor o‘sim- lik navlari, mahsuldor hayvon zotlari, yangi xususiyatli mikroorganizmlar shtammlarini yaratish, insoniyatni sifatli oziq – ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash kabi muhim muammolarni hal etish biologiya sohasining rivo- jiga bog‘liq. biologik bilimlar olamning ilmiy manzarasini kengay- …
2 / 192
iya fani muammolari. insoniyat oldida turgan muhim vazifalardan biri tabiatdagi biologik xilma-xillikni asrash, ekologik barqarorlikni ta’minlash, global 6 biologiya 10 iqlim o‘zgarishlarining salbiy ta’sirini kamaytirish hisoblanadi. inson salomatligiga tahdid sola yotgan allergik, yuqumli va epidemiologik kasalliklarning oldini olish, qishloq xo‘jaligini modernizatsiya qilish va jadal rivojlantirish, ekologik toza mahsulotlar ishlab chiqarishni kengaytirish, sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holatini yanada yaxshilash, suv va boshqa resurslarni tejaydigan zamonaviy agrotexnologiyalarni joriy etish zarur. tabiatda turlar xilma-xilligi kamayishining oldini olish, hayvonlar, o‘sim liklar genofondini saqlash usullarini ishlab chiqish va amaliyot ga tatbiq etish, sanoat va qishloq xo‘jaligi, transport va maishiy chiqindilarni qayta ishlash, tabiat i�loslanishining oldini olish biologiyaning muhim vazifalari hisoblanadi. hayotning tuzilish darajalari. tirik tabiat tuzilishi jihatidan turli murakkablik darajasiga ega biosistemalarni o‘zida mujassamlashtiradi. biologik sistema (biosistema) – o‘zaro aloqador va bir-biriga ta’sir ko‘rsatadigan, muayyan funksiyani bajaradigan, rivojlanish, o‘z-o‘zini barpo etish va atrof-muhitga moslanish qobiliyatiga ega biologik obyektlar yig‘indisi masalan, gulli o‘simliklar vegetativ va generativ organlardan …
3 / 192
aklida mavjud. ular bir-biridan tarkibiy qismlari – komponentlari hamda ularda sodir bo`ladigan jarayonlari bilan farqlanadi. hayotning molekula darajasi. hayotni molekula darajasida o‘rganishning mohiyati tirik organizm hujayralarida uchraydigan biologik molekulalar, ya’ni organik birikmalar: uglevodlar, oqsillar, nuklein kislotalar, lipidlarning tuzilishi va ularning biologik ahamiyatini aniqlash sanaladi. hayotning molekula darajasi komponentlariga biomolekulalar, ya’ni oqsillar, nuklein kislotalar, lipidlar va uglevodlar kiradi. hayotning molekula darajasida irsiy axborotning saqlanishi, ko‘payishi, o‘zgarishi hamda moddalar va energiya almashinuvi bilan bog‘liq jarayonlar sodir bo‘ladi. hayotning hujayra darajasi. hujayra barcha tirik organizmlarning tuzilish, funksional va rivojlanish birligidir. hujayraning tizim sifatidagi xususiyatlari ko‘p jihatdan molekula darajasiga, ya’ni uning komponentlari va ularning faoliyatida aks etadi. hayotning hujayra darajasi komponentlariga hujayraning tarkibiy qismlari: membrana, sitoplazma va uning organoidlari kiradi. bu darajasida hujayra organoidlarining 7 biologiya 10 funksiyalari, hujayraning bo‘linishi, plastik va energetik almashinuv jarayonlari sodir bo‘ladi. hayotning tuzilish birligi sifatida hujayra biomolekulalardan tashkil topgan tizim sanaladi. dnk molekulasi hujayra oqsillari sintezi jarayonlarining boshqarilishini …
4 / 192
muhit omillariga qo‘zg‘alish orqali javob qaytarish, himoyalanish, o‘sish, rivojlanish, ko‘payish orqali irsiy axborotni nasldan naslga o‘tkazishi kabi hayotiy jarayonlar kuzatiladi. hayotning populyasiya, tur darajasi. morfo�iziologik, genetik, ekologik, etologik jihatdan o‘xshash, kelib chiqishi umumiy bo‘lgan, o‘zaro erkin chatishib, nasldor avlod beradigan individlarning yig‘indisi populyatsiya deyiladi. tur bir arealning muayyan joyida uzoq muddat mavjud bo‘lgan, o‘zaro erkin chatisha oladigan, ayrim belgi va xossalari bilan shu turning boshqa populyasiyalaridan farq qiladigan, nisbatan alohidalashgan populyasiyalar yig‘indisidir. hayotning bu darajasida tur hosil bo‘lish jarayonlari sodir bo‘ladi. hayotning ekosistema darajasi. moddalar va energiya almashinuvi orqali o‘zaro bog‘langan tirik organizmlar va anorganik tabiat omillari yig‘indisi ekosistema deyiladi. ekosistema biologik sistema sifatida o‘zaro moddalar almashinuvi orqali og‘langan tarkibiy qismlar – biotop (yashash muhiti) va biotsenoz (tirik organizmlar jamoasi)dan tashkil topgan ochiq sistemalar hisoblanadi. hayotning ekosistema darajasining elementar birligi har xil turlarga mansub populyasiyalardir. ekosistema darajasida biotik munosabatlar, turlar soni doimiyligining boshqarilishi, turlarning hayotini ta’minlovchi biomassaning sintezlanishi; biosistemaning barqarorligini …
5 / 192
ma-xilligida, moddalar davriy aylanishining dinamik muvozanatida 8 biologiya 10 namoyon bo‘ladi. biosferaning asosiy vazifasi yerdagi hayot shakllarining xilma-xilligini va ularning uzoq davr mobaynida saqlanishini ta’minlashdan iborat. biosfera darajasining asosiy yo‘nalishi biologik xilma-xillikni saqlash orqali biosferaning dinamik barqarorligini ta’minlashdan iborat. biosfera darajasida yerdagi hayotiy jarayonlarning davomiyligini ta’minlaydigan muhim global jarayonlar sodir bo‘ladi. quyosh energiyasining uzluksiz qabul qilinishi, fotosintez jarayonida erkin kislorodning hosil bo‘lishi, ozon qatlamining mavjudligi va karbonat angidrid gazi miqdorining doimiy saqlanishi, tirik organizmlarning zarur kimyoviy moddalar bilan ta’minlanishi hamda turlar va ekosistemalar biologik xilma-xilligining rivojlanishi uchun yetarli shart-sharoitlarning mavjudligini olish mumkin. zamonaviy biologiya biosfera darajasida umumbashariy muammolarni, masalan, yer sayyorasi o‘simliklar qoplami tomonidan kislorod ajralishi intensivligini aniqlash, atmosfera tarkibidagi karbonat angidrid gazi konsentratsiyasining inson faoliyati bilan bog‘liq holda o‘zgarishi, yer yuzida biologik xilma-xillikning hamda biosferaning dinamik va barqaror holatini saqlab qolishga qaratilgan muammolarni hal etadi. hayot shakllarining xilma- xilligi. hujayraviy tuzilishga ega organizmlar yerdagi hayotning asosiy va progressiv shaklidir. …
6 / 192
organizmlar o’z navbatida, prokariotlar va eukariotlarga bo’linadi. prokariotlarga bakteriyalar kiradi, eukariotlarga esa barcha o’simlik, protista va hayvonlar kiradi. hozirgi vaqtda prokariotlar va eukariotlar o’rtasidagi farqlar o’simliklar va hayvonlarga qaraganda ancha muhimroq ekanligi aniqlandi. yangi bilimlarni qo‘llang. bilish va tushunish 1. hayotning tuzilish darajalari deyilganda nimani tushunasiz? 2. hayotning molekulyar darajasi komponentlarini izohlang. 3. hayotning hujayra darajasi mohiyati nimadan iborat? 4. hayotning organizm darajasida sodir bo‘ladigan jarayonlarni bayon eting. 5. hayotning populyasiya darajasining o‘ziga xos jihatlari nimada? 6. hayotning ekosistema va biosfera darajalarining o`ziga xos xususiyatlarini ayting qo‘llash. hayotning tuzilish darajasida amalga oshadigan jarayonlarni yozing. hayot darajalari mohiyati misollar tahlil. quyida berilgan obyektlarning tuzilish darajasini aniqlang: sitoplazma, yadro, o‘pka, ildiz, poya, jigar, quyon, del�inlar to‘dasi, gemoglobin, xloroplast, barg, cho‘l, nafas olish sistemasi, amyoba, yurak, infuzoriya sintez. tirik organizmlarga xos xususiyatlarni klasterda ifoda eting. baholash. tiriklikni turli tuzilish darajalariga ajratishning mohiyati nimada deb o`ylaysiz? fikringizni asoslang. va ularning uzoq davr mobaynida saqlanishini …

Want to read more?

Download all 192 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologiya 10-sinf 17 14-04-2022"

biologiya 10 toshkent 2022 3 biologiya 10 4 5 biologiya 10 i bob. molekulyar biologiya 1.1 biologiya fan sifatida tayanch bilimlarni sinang. xalq xo‘jaligining qaysi sohalari biologiya bilan bog‘liq? sistema nima? nima uchun hayot darajalarining har biriga biologik sistema deb qarash mumkin? biologiya fanining maqsad va vazifalari. biologiya tirik organizmlarning tuzilishi, o‘ziga xos xususiyatlari, ko‘payishi, rivojlanishi, kelib chiqishi, tabiiy jamoalarda va yashash muhiti bilan o‘zaro munosabatlarini o‘rgana- di. biologiya atamasi fransuz olimi j.b. lamark va nemis olimi g.r.trevinarus tomonidan fanga kiritilgan bo‘lib, lo- tincha “bios”-hayot, “logos”-fan degan ma’noni bildiradi. biologik bilimlar ahamiyati. insonlar salomatligini saqlash, turli kasalliklarni d...

This file contains 192 pages in PDF format (33.9 MB). To download "biologiya 10-sinf 17 14-04-2022", click the Telegram button on the left.

Tags: biologiya 10-sinf 17 14-04-2022 PDF 192 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
@math1234class_bot_212-test_25-10-04 17-14-37 — PDF PDF
@math1234class_bot_212-test_25-10-04 17-14-37
3 pages 7.6 KB
@math1234class_bot_52-test_25-04-17 17-39-04 — PDF PDF
@math1234class_bot_52-test_25-04-17 17-39-04
3 pages 9.5 KB
@math1234class_bot_1475-test_26-04-28 18-14-10 — PDF PDF
@math1234class_bot_1475-test_26-04-28 18-14-10
25 pages 72.4 KB
biologiya 10-sinf — PDF PDF
biologiya 10-sinf
240 pages 3.6 MB
@math1234class_bot_1902-test_26-04-14 18-14-14 — PDF PDF
@math1234class_bot_1902-test_26-04-14 18-14-14
22 pages 63.4 KB
@math1234class_bot_1703-test_25-12-04 17-42-10 — PDF PDF
@math1234class_bot_1703-test_25-12-04 17-42-10
27 pages 78.5 KB
@math1234class_bot_213-test_25-10-04 17-15-26 — PDF PDF
@math1234class_bot_213-test_25-10-04 17-15-26
2 pages 6.9 KB
@math1234class_bot_49-test_25-10-14 17-13-26 — PDF PDF
@math1234class_bot_49-test_25-10-14 17-13-26
8 pages 22.1 KB
10-sinf fizika 10-sinf 2022 (@elekton_darslikbot) — PDF PDF
10-sinf fizika 10-sinf 2022 (@elekton_darslikbot)
53 pages 47.8 MB
@math1234class_bot_48-test_25-04-14 18-04-51 — PDF PDF
@math1234class_bot_48-test_25-04-14 18-04-51
3 pages 7.3 KB
biologiya 10-sinf. 2017. — PDF PDF
biologiya 10-sinf. 2017.
121 pages 6.6 MB
10-sinf biologiya 2017 — PDF PDF
10-sinf biologiya 2017
240 pages 3.6 MB