bayonlar to'plami_5-9

PDF 36 pages 551.3 KB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 551.3 KB

File type PDF

Pages 36

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

1 samarqand viloyati pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti til va adabiyot ta’limi kafedrasi r.toshniyozova, l.mirzohidova bayonlar to’plami (5-9-sinflar) samarqand-2014 2 r.toshniyozova, l.mirzohidova. bayonlar to’plami (5-9-sinflar). uslubiy ko’rsatma. 36 bet, 2014-yil taqrizchilar: t.qurbonov - samdu , f.f.n., dots. d.o’rinboyeva – samvpkqtmoi, f.f.n. dots. mazkur uslubiy tavsiyanoma samarqand vpkqtmoi ilmiy kengashining 2014-yil 27 -dekabrda bo’lib o’tgan yig’ilishida muhokama etilgan va -sonli qarori bilan nashr etishga ijozat berilgan. 3 bayonni baholash mezonlari o’quvchilarning yozma nutqini shakllantirish va fikr doirasini kengaytirish uchun bayon, ayniqsa, ijodiy bayonlar o‘tkazish maqsadga muvofiqdir. maktab amaliyotida yozma ishning bu turidan ko‘p foydalaniladi. bayonlar badiiy asarni yoki berilgan matnni yozma ravishda qayta hikoyalash xarakteridagi yozma ish turidir. bayonlardagi matnni qayta bayon qilish to‘liq bayon, qisqartirilgan bayon, kengaytirilgan ijodiy bayon tarzida o‘tkaziladi. har uchala xil bayonning ham maqsadi boglanishli nutq o‘stirishdir. lekin kengaytirilgan bayonning inshoga tayyorlashdagi ahamiyati katta. u o‘quvchining fikrlash doirasini, fantaziyasi va bayon uslubini o‘stiradi va …

2 / 36

5) savodxonlikda qo‘pol bo‘lmagan bitta imlo yoki ishora xatosi bo‘lsa; uslubiy xato bo‘lmasa. «4» ball: 1) mavzu reja asosida yozilib, to‘liq yoritilsa, lekin kichik nuqsonlarga yo‘l qo‘yilgan bo‘lsa: 2) fikr bayonida muntazamlik qisman buzilgan bo‘lsa: 3) so‘z tanlashda va ifoda qurilishida har xillik bo‘lsa; mazmun va ifodada 1-2 nuqsonga yo‘l qo‘yilgan bo‘lsa; 4) savodxonlikda 2 ta imlo yoki ishorat va 1ta uslubiy xato mavjud bo‘lsa; umumiy xatolar soni 4 tadan oshmasa. «3» ball: 1) mavzu to‘liq yoritilmagan bo‘lsa, mavzudan qisman chetga chiqilgan bo‘lsa; 2) aniq voqealarga izoh berishda nuqsonlarga yo‘l qo‘yilgan bo‘lsa; 3) so‘z boyligi va ifoda tuzilishida nochorlik sezilib tursa; 4) savodxonlikda 3 tagacha imlo va ishorat hamda 3 ta uslubiy xatoga yo‘l qo‘yilgan bo‘lsa. «2» ball: asar mazmunini yoritishda nuqsonlar ko‘p bo‘lsa, ish rejaga mos bo‘lmasa, fikr bayonida nuqsonlar bo‘lsa; so‘z boyligi juda kam bo‘lsa, mazmun va ifodada 4 5-6 tagacha nuqsonlarga yo‘l qo‘yilgan bo‘lsa, savodxonlikda 7 ta …

3 / 36

ir baho uchun me’yor va mezonni belgilashda xatolarning xarakteri, tipi va miqdori hisobga olinadi. bu jihatdan ular quyidagicha guruhlanadi: a) qo‘pol va qo‘pol bo‘lmagan xatolar; b) bir xil yoki har xil tipdagi xatolar; v) takroriy yoki tasodifiy xatolar; g) o‘tilgan mavzuga doir yoki tegishli bo‘lmagan xatolar. qo‘pol (jiddiy) va qo‘pol bo‘lmagan (juz’iy) xatolar quyidagi tamoyillar asosida belgilanadi: qo‘pol (jiddiy) xatolar: 1. dastur hajmi va talab darajasidagi ona tili qoidalarini yaxshi o‘zlashtirmaslik, har bir sinf uchun mo‘ljallangan va o‘tilgan orfografik, punktuatsion qoidalarni puxta bilmaslik, ulardan yozma ishlarda to‘gri foydalana olmaslik. 2. sodir bo‘lgan xato tufayli so‘z ma’nosi va gap mazmunining jiddiy o‘zgarishi hamda farqlanishi (masalan, qattiq o‘rnida qatiq; davo o‘rnida da’vo, sur’at o‘rnida surat yozish kabi holatlar). 3. juft so‘zlarni yozishda, satrdan satrga ko‘chirishda defis qo‘ymaslik, shuningdek, defis o‘rnida tire ishlatish va aksincha. shuningdek, tire va defislarni grafik jihatdan ham farqlab ishlatish zarur. 4. muayyan gapga xos tinish belgilarini qo‘llamaslik yoki …

4 / 36

4) bir tinish belgisi o‘rinda ikkinchisini almashtirib qo‘llash yoki qo‘sh tinish belgilardan birortasini tushirib qoldirish (masalan, gap o‘rtasida kelgan undalmalar, undovlarni faqat bir tomondan ajratish; qavslar yoki qo‘shtirnoqlardan bir elementini tushirib qoldirish kabi; 5) ba’zi joy nomlari, shaxs otlari yoki personajlar ismini nuqsonli yozish (xamrobibi- xamrobuvi); 6) tinish belgilarning birgalikda ishlatilishidagi tartibning buzilishi yoki bittasining tushib qolishi:?! shaklda emas, !? shaklda qo‘llash, !... shaklda emas, ??? shaklda ishlatish kabi; 7) sostavli atoqli atamalarni yozishda bosh harflarni nuqsonli ishlatish: xalqlar do‘stligi saroyi - xalqlar do‘stligi saroyi; yangi urganch - yangi urganch kabi; 8) yarim qavsdan so‘ng nuqta ishlatish yoki undan keyingi so‘zni (turdosh otni) bosh harf bilan yozish; 9) tinish belgilarini nomuvofiq va ortiqcha ishlatish; 10) ba’zi so‘zlarni ikki xil ishlatish: oliy qimmat, olihimmat, hamma vaqt - hammavaqt, ob- havo - obhavo. bir xil va har xil tipdagi xatolar: muayyan grammatik hodisa va bir orfografik, punktuatsion va uslubiy qoida bilan bogliq …

5 / 36

ida ishlatilsa, tasodifiy xato sanaladi. agar qutulmoq so‘zi besh o‘rinda qutilmoq tarzida qo‘llansa, takroriy xato hisoblanadi. shuningdek, bir so‘z nuqsonli shaklda bir necha o‘rinda ishlatiladi: zarar so‘zi zaral, tuproq so‘zi turpoq tarzida ishlatilgan bo‘lishi mumkin. ba’zan 1441 o‘rnida 1941 yozib qo‘yiladi. bunday faktik xatolar ham keng ma’noda tasodifiy nuqsonlar tipiga kiradi. shuni ta’kidlash zarurki, takroriy va tasodifiy nuqsonlar yozma ishda tuzatiladi, lekin jiddiy xato hisoblanmaydi, ya’ni baholash mezoni va me’yoriga hal qiluvchi ta’sir ko‘rsatmaydi. quyidagi nuqsonlar yozma ishlarni baholashda hisobga olinmaydi: 1. maktab grammatikasi doirasiga kirmagan orfografik, punktuatsion va uslubiy nuqsonlar. 2. xali o‘rganilmagan qoidalarga oid nuqsonlar. 3. ilmiy-nazariy jihatdan maxsus tekshirilmagan va yozilishi joriy etilmagan nuqsonlar. 6 4. individual (avtor) nutqqa xos punktuatsion holatlarning berilishidagi nuqsonlar. yozma ish xatolari ustida ishlash o‘qituvchidan e’tibor va ijodkorlik talab qiladigan mashgulot turidir. har bir o‘quvchiga yozma ishlardagi xatoni ko‘rsatib qo‘yishning o‘zi kifoya qilmaydi. bu xatolarni bartaraf qilish uchun yozma ish muallifi bilan …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bayonlar to'plami_5-9"

1 samarqand viloyati pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti til va adabiyot ta’limi kafedrasi r.toshniyozova, l.mirzohidova bayonlar to’plami (5-9-sinflar) samarqand-2014 2 r.toshniyozova, l.mirzohidova. bayonlar to’plami (5-9-sinflar). uslubiy ko’rsatma. 36 bet, 2014-yil taqrizchilar: t.qurbonov - samdu , f.f.n., dots. d.o’rinboyeva – samvpkqtmoi, f.f.n. dots. mazkur uslubiy tavsiyanoma samarqand vpkqtmoi ilmiy kengashining 2014-yil 27 -dekabrda bo’lib o’tgan yig’ilishida muhokama etilgan va -sonli qarori bilan nashr etishga ijozat berilgan. 3 bayonni baholash mezonlari o’quvchilarning yozma nutqini shakllantirish va fikr doirasini kengaytirish uchun bayon, ayniqsa, ijodiy bayonlar o‘tkazish maqsadga muvofiqdir. maktab amaliyotida yozma ishning bu turidan ko‘p...

This file contains 36 pages in PDF format (551.3 KB). To download "bayonlar to'plami_5-9", click the Telegram button on the left.

Tags: bayonlar to'plami_5-9 PDF 36 pages Free download Telegram