§8_fizikadan_másele_sheshiw_sabaqlari_hám_olardiń_áhmiyeti

PDF 9 pages 236.1 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 236.1 KB

File type PDF

Pages 9

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

§8. fizikadan másele sheshiw sabaqlari hám olardi ń áhmiyeti biz bilemiz, fizika oqıtıwda teoriyalıq hám ámeliy metodlar bar. ámeliy metodlar ishinde fizikadan máseleler sheshiwdiń áhmiyeti salmaqlı bolıp tabıladı. másele sheshiw procesinde oqıwshılarǵa bilim beriw menen birgelikte oqıwshılar qábiletin rawajlandırıw hám tárbiya beriw sıyaqlı áhmiyetli máseleler hal etiledi. fizikadan máseleler sheshiw processinde oqıwshılardıń logikalıq pikirlew hám dóretiwshilik qábiletleri rawajlanadı. fizikalıq qubılıslardıń mánisin keńirek túsinedi, fizikadaǵı nızamlardıń ámelde qollanılıwın tereńirek ańlaydı. kóplegen fizikalıq ólshew ásbaplarınıń wazıypası, dúzilisi, islew principleri menen tanısadı, olar menen islesiw kónlikpelerine hám qánigeliklerine iye boladı. sonady-aq, máseleler sheshiw oqıwshılarda miynet súyiwshilik, shıdamlılıq hám xarakterdi tárbiyalaydı. oqıwshılardıń fizikadan bilimlerin tekserip barıw, olar máseleler sheshiw waqtında dus keletuǵın bir neshe tipik qateliklerdi anıqlaw imkaniyatın beredi. usınday qateliklerdiń bazılarına toqtalıp ótemiz: - máseleniń fizikalıq mazmunın analiz ete almaw; - teoriyalıq bilimlerdiń ámelde qollanılıwın talap etetuǵın máselelerdi sheshiwde qıyınshılıqlarǵa dus keliw; - máseleni ulıwma kóriniste sheshe bilmeslik; - matematikalıq sawatqanlıqtıń jetispewshiligi; - …

2 / 9

máseleler, qıyınraq máseleler, másele shártinde, sabaqlıqta hám sabaq waqtında kórip shıǵılǵan máselelerde túsindirilgenine salıstırǵanda kemirek tanıs bolǵan hallar berilgen máseleler, oqıwshılar jańa bilimler alıw ushın paydalanıw múmkin bolǵan máseleler. máseleler mazmunına qaray, mexanika, molekulyar fizika, elektr hám t.b. bólimlerge baylanıslı bolıwı múmkin. bunday bóliniw shártli ekenligin bilemiz, sebebi kópshilik jaǵdaylarda bir máseleniń shártinde fizikanıń bir neshe bólimlerindegi maǵlıwmatlardan paydalanıladı. sonday-aq, politexnikalıq mazmunǵa iye bolǵan, dóretiwshilikti rawajlandırıwǵa qaratılǵan, tariyxıy xarakterdegi maǵlıwmatlardı óz ishine alǵan máselelerge klassifikaciyalanadı. sheshiw usıllarına qaray máseleler: sıpat, eksperimental, grafikalıq hám dóretiwshilik máselelerge bólinedi. bunday bóliniwde shártli bolıp esaplanadı, sebebi, eksperimental máselelerdi sheshiwde awızeki pikirlerden, grafiklerden, esaplaw jumıslarınan da paydalanamız. biraq bul máselelerdiń hár biri mazmunı hám quramalılıǵı jaǵınan hár túrli boladı. bul máselelerdiń sheshimleri anıq bir maqsetke qaratılǵan bolıp, óziniń sheshiliw usılına iye. bul máseleler haqqında qısqasha toqtap ótemiz. fizikalıq nızamlarǵa, fizikalıq formulalarǵa tayanǵan halda, logikalıq pikirlew arqalı sheshiletuǵın máseleler sıpat máseleler dep ataladı. bunday tiptegi máselelerde …

3 / 9

nıń gidrodinamika bóliminde tiykarınan sıpat máseleleri sheshiliwi bizge belgili. teoriyanı ámeliyat penen baylanıstırıwdıń eń nátiyjeli usıllarınan biri eksperimental máseleler sheshiw bolıp tabıladı. eksperimental máselelerdiń xarakterli qásiyeti sonda, olardı sheshiwde laboratoriya yamasa demonstraciyalıq eksperimentlerden paydalanıladı. eksperimental máselelerdi sheshiw processinde oqıwshılardıń belsendiligi hám erkinligi artadı. sebebi olar másele sheshiw ushın kerekli maǵlıwmatlardı sabaqlıqlardan, máseleler toplamınan tayar halda almastan, bálkim ózleri orınlaytuǵın fizikalıq ólshewlerden aladı. eksperimental máselelerdiń jáne bir abzallıǵı sonda, bul máselelerdi jeterlishe pikirlemey turıp sheship bolmaydı, yaǵnıy tájiriybede júz beretuǵın qubılıslardı oqıwshılar dodalap alıwları kerek. sebebi eksperimental máselelerde, laboratoriyalıq jumıslardaǵıday teoriya berilmeydi, jumıstı orınlaw tártibi kórsetilmeydi. kerekli ásbap-úskeneler, materiallar berilip, tabılıw kerek bolǵan maǵlıwmatlar ǵana soraladı. joqarıda aytqanımızday oqıwshılar bir qatar pikir júrgiziwlerden soń, eksperimentte qanday fizikalıq qubılıs ekenin, qanday fizikalıq nızam aytılıp atırǵanın bilip aladı hám nátiyjede eksperimental máselede tabılıwı kerek bolǵan fizikalıq shama ushın aqırǵı ańlatpanı keltirip shıǵaradı. aqırǵı ańlatpanı analiz etip, máseleni sheshiw ushın kerekli shamalardı ólshew jolı …

4 / 9

óz betinshe orınlaw processinde oqıwshılar fizika hám matematika pánleriniń óz-ara baylanısların ámelde kóredi. grafik bazı hallarda máseleniń shártinde beriledi, bazı hallarda grafiklerdi másele shártine tayanıp alınǵan nátiyjeler tiykarında jasaw kerek boladı. grafikalıq máselelerdi sheshiwdiń algoritmi tómendegishe: fizikalıq shamalar arasındaǵı baylanıs grafigi berilgen bolsa, grafikti jaqsılap oqıp túsinip alıwı lazım. sızılmadaǵı masshtabdan paydalanıp, grafikten izlenip atırǵan shamanıń abcissa hám ordinata kósherlerindegi mánislerin tabıwı kerek. baylanıs grafigi berilmegen hallarda máseleniń shártine yamasa máseleden alınǵan nátiyjege kóre grafik sızıladı. bunıń ushın koordinata kósherleri sızıladı, olarda hár bir fizikalıq shamaǵa sáykes keliwshi belgili masshtablar tańlanadı, kerek bolsa tablicalar dúziledi, sonnan keyin koordinata kósherleri jaylasqan tegislikke tiyisli abcissa hám ordinata kósherlerine sáykes noqatlar qoyıladı. bul noqatlardı birlestirip, fizikalıq shamalar arasındaǵı baylanıs grafigi jasaladı hám onı analiz qılıp juwmaq shıǵarıladı. sheshiliw algoritmi belgisiz bolǵan máselelerdi «dóretiwshilik másele»ler dep ataw kelisilip alınǵan. bunday máselelerdiń shártleri «jasırın» boladı: berilgenleri jetispeydi, berilgenleri artıqsha boladı, yamasa máseleniń sheshiliwi ushın kerek …

5 / 9

aydalanıwda talap etetuǵın máseleler; v) belgili bir ásbaptıń islew principin túsindiriwdi yamasa jańa ásbap konstrukciyasin islewdi talap etetuǵın máseleler; g) qanday da bir laboratoriyalıq qubılıstı túsindiriwdi, qoyılǵan shártlerdi qanaatlandırıwshı qubılıs modelin kóriw yamasa jańa qubılıstı tabıwdı talap qılıwshı máseleler. dóretiwshilik máselelerdi sheshiw processinde oqıwshılardıń dóretiwshilik qábiletleri rawajlanadı. yendi biz fizikalıq máselelerdi sheshiw usılları menen tanısıp óteyik. máselelerdi sheshiw usılları, máselelerdiń ápiwayı yamasa quramalılıǵına, oqıtıwshılardıń qoyǵan maqsetine, oqıwshılardıń bilim dárejesine hám basqa kóplegen sebeplerge baylanıslı. másele sheshiw usılları máselelerdi sheshiw processinde matematikalıq ámellerdiń qollanılıwına kóre tómendegi túrlerge bólinedi: 1. arifmetikalıq usıl. 2. algebralıq usıl. 3. geometriyalıq usıl. 4. grafikalıq usıl. máselelerdi sheshiw processinde paydalanılatuǵın logikalıq ámeller xarakterine qaray analitikalıq, sintetikalıq yamasa analitik-sintetikalıq usıllarǵa bólinedi. bul usıllar haqqında qısqasha toqtalıp ótemiz: máseleni arifmetikalıq usıl menen sheshkenimizde, máseledegi fizikalıq shamalar ústinde tek ǵana arifmetikalıq ámeller orınlanadı. arifmetikalıq usılda teńlemeler dúzilmeydi hám teńlemeler sheshilmeydi. bul usılldan ulıwma orta bilimlendiriw mekteplerinde fizika oqıtıwdıń baslanǵısh basqıshında …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "§8_fizikadan_másele_sheshiw_sabaqlari_hám_olardiń_áhmiyeti"

§8. fizikadan másele sheshiw sabaqlari hám olardi ń áhmiyeti biz bilemiz, fizika oqıtıwda teoriyalıq hám ámeliy metodlar bar. ámeliy metodlar ishinde fizikadan máseleler sheshiwdiń áhmiyeti salmaqlı bolıp tabıladı. másele sheshiw procesinde oqıwshılarǵa bilim beriw menen birgelikte oqıwshılar qábiletin rawajlandırıw hám tárbiya beriw sıyaqlı áhmiyetli máseleler hal etiledi. fizikadan máseleler sheshiw processinde oqıwshılardıń logikalıq pikirlew hám dóretiwshilik qábiletleri rawajlanadı. fizikalıq qubılıslardıń mánisin keńirek túsinedi, fizikadaǵı nızamlardıń ámelde qollanılıwın tereńirek ańlaydı. kóplegen fizikalıq ólshew ásbaplarınıń wazıypası, dúzilisi, islew principleri menen tanısadı, olar menen islesiw kónlikpelerine hám qánigeliklerine iye boladı. sonady-aq, máseleler sheshiw oqıwsh...

This file contains 9 pages in PDF format (236.1 KB). To download "§8_fizikadan_másele_sheshiw_sabaqlari_hám_olardiń_áhmiyeti", click the Telegram button on the left.

Tags: §8_fizikadan_másele_sheshiw_sab… PDF 9 pages Free download Telegram