hayot faoliyati xavfsizligi fanidan majmua+

PDF 313 pages 5.2 MB Free download

313 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.2 MB

File type PDF

Pages 313

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 313

2 o`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi davlat universiteti mehnat ta’limi kafedrasi « hayot faoliyat xavfsizligi» fanidan qarshi -2021 bilim sohasi: 100000 – gumanitar soha ta’lim sohasi: 110000 – pedagogika ta’lim yo‘nalishi: - boshlang’ich ta’lim (turlari bo’yicha) 3 1-modul. hayot faoliyati xavfsizligining nazariy asoslari 1-ma’ruza: “hayot faoliyati xavfsizligi” faniga kirish (2-soat) reja: 1.1. hayot faoliyati xavfsizligi haqida tushuncha. 1.2. hayot faoliyat xavfsizligi fanining maqsadi va vazifalari. 1.3. hayot faoliyati xavfsizligining asosiy tushunchalari, ularning mazmuni. 1.4. xavflar, ularning tasnifi. 1. hayot faoliyati xavfsizligi haqida tushuncha. inson tug’ilishi bilan yashash, erkinlik va baxtga intilish huquqiga ega bo’ladi. inson o’zining yashash, dam olish, sog’ligi haqida qayg’urish, qulay atrof-muhit, xavfsizlik va gigiyena talablariga javob beradigan mehnat sharoitida ishlashga bo’lgan huquqlarini hayot faoliyati jarayonida amalga oshiradi. uning bu huquqlari o’zbekiston respublikasi konstitutsiyasida kafolatlangan. hayot faoliyat – bu insonning kunlik faoliyati, dam olishi va yashash tarzidir. inson hayoti jarayonida uni o’rab turgan borliq …

2 / 313

ordi. inson mukammalashdi, yer sharining aholisi va uning oqimi o’sdi, jamiyatning ijtimoiy asosi o’zgardi. atrof-muhit o’zgardi: inson o’zlashtirgan yer yuzi va yer osti hududi kattalashdi; tabiiy tabiat muhiti insoniyat jamiyatining o’sib borayotgan ta’sirini boshdan kechirmoqda, inson tomonidan sun’iy yaratilgan maishiy, shahar va ishlab chiqarish muhiti paydo bo’ldi. tabiiy muhit o’zi etarli bo’lib, inson ishtirokisiz mustaqil mavjud bo’la oladi va rivojlana oladi. inson tomonidan yaratilgan boshqa barcha borliq muhiti mustaqil rivojlana olmaydi va ular paydo bo’lganidan so’ng eskirishga va emirilishga mahkum. insoniyat o’zining dastlabki rivojlanish bosqichida tabiiy atrof-muhit bilan o’zaro uyg’un harakat qilgan. atrof-muhit asosan biosfyera, yer osti, galaktika va cheksiz koinotdan tashkil topadi. biosfyera - barcha turdagi organizmlar, jumladan, inson yashashi mumkin bo’lgan atrof-muhit bo’lib, u murakkab tuzilishdagi yer sharining muhim qobig’idir. biosfyera bir necha milliard yillar davomida shakllangan. zamonaviy olimlar biosfyerani moddalarni planeta bo’yicha harakatini ta’minlovchi yirik, global ekosistema sifatida qarashadi. hozirgi erada hayot yer qatlamining yuqori (litosfyera) qismida, …

3 / 313

ga 4 aylantirdi. texnosfera - o’tmishda biosfyeraga taalluqli bo’lgan keyinchalik insonlarning o’zining moddiy va ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlarini yanada yaxshilash maqsadida to’g’ridan to’g’ri yoki sirtdan texnik vositalar bilan ta’sir etgan hududdir. texnosfera insonlar tomonidan texnik vositalar yordamida yaratilgan shaharlar, qo’rg’onlar, qishloq aholi punktlari, sanoat va korxonalar zonasi band etgan hududlar hisoblanadi. zamonaviy industrial jamiyatda inson atrof-muhit komponentlari (biosfyera, texnosfera va ijtimoiy muhit) bilan o’zaro ta’sirda bo’ladi. ya’ni inson tabiiy atrof-muhitga uzluksiz ta’sir etsa, o’z navbatida biosfyera va insonning ehtiyojlaridan kelib chiqib uning uzluksiz jismoniy va aqliy faoliyatining mahsuli bo’lgan texnosfera va ijtimoiy muhit ham insonga to’g’ridan to’g’ri yoki sirtdan doimiy ta’sir etadi. yuqorida qayd etilganlar asosida quyidagicha xulosa chiqarish mumkin: 1. zamonaviy inson uni o’rab turgan atrof-muhitning tashkil etuvchilari ya’ni, tabiiy, texnogen (texnosfera) va ijtimoiy muhit bilan uzluksiz o’zaro ta’sirda bo’ladi; 2. xix asr oxiridan boshlab va xx davomida texnosfera va ijtimoiy muhit uzluksiz rivojlanmoqda, bunga ushbu sohada inson faoliyati orqali o’zgartirilgan …

4 / 313

a’min etishdagi mantiqiy pog’onadir. ularni tanlab olish faoliyatning aniq sharoitlariga, xavfning darajasiga va boshqa mezonlarga bog’liq. xavfsizlikni ta’minlash yo’llari ko’p. ularni belgilariga qarab bir necha sinfga ajratish mumkin. masalan, yo’naltiruvchi, texnik, tashkil iy, boshqaruv. 1. yo’naltiruvchi belgilari: opyeratorning faolligi, iqtidori; tizimning tartibsizlanishi (destruktsiya), opyeratorni almashtirish, tasniflash, xavflarni yo’qotish, tartiblash, xavfni kamaytirish. 2. texnik belgilari: blokirovkalash, vakuumlash, gyermetiklash, masofadan boshqarish, mahkamlash, to’siqlar orqali himoyalash, ojiz zveno qo’llash, siqilgan havo qo’llash, harakatlarni sekinlashtirish. 3. tashkil iy belgilari: vaqt bilan himoyalash, axborot (ma’lumotlar), zahiralash, mos kelmaslik, me’yorlash, xodimlar tanlash, ergonomiklik. 4. boshqaruv: moslik, nazorat, qarshi aloqa, javobgarlik, rejalilik, rag’batlantirishlar, samaradorlik, boshqarish. 1.2. hayot faoliyat xavfsizligi fanining maqsadi va vazifalari. hayot faoliyat xavfsizligi (hfx) - ishlab chiqarish va noishlabchiqarish muhitida insonni atrof muhitga ta’sirini hisobga olgan holda xavfsizlikni ta’minlashga yo’naltirilgan bilimlar tizimidir. hayot faoliyat xavfsizligining maqsadi - ishlab chiqarishda va favqulodda holatlarda xavfsizlikni ta'minlash va yaxshi ish sharoitlarini yaratish uchun insonlarni nazariy va amaliy …

5 / 313

kda, hayot faoliyati xavfsizligi bir-biri bilan o'zaro bog’liq bo'lgan uchta asosiy vazifani yechadi: - xavflarni identifikatsiyalash, ya'ni xavflarning sonli tavsifi va kelib chiqish nuqtalarini ko'rsatgan holda ularning qiyofasini bilish; - foyda va harajatni taqqoslash asosida xavflardan himoyalanish; - mumkin bo’lgan salbiy xavflarni (qolgan xavf-xatar konsepsiyasidan kelib chiqqan holda) bartaraf qilish. kishilik jamiyatini rivojlanish tarixining eng dastlabki bosqichlarida faoliyat sharoitlariga e'tibor qaratilgan, shu jumladan inson sog’lig’ini saqlash masalalari ham ko’rilgan. xavfsizlik haqidagi rivojlanishga ayrim misollar keltirsak: aristotel (bizning eramizdan 384- 322), gippokrat (b.e. 460-377) va boshqa olimlarning asarlarida mehnat sharoiti masalalari o’rganilgan. tiklanish davrining buyuk tabibi parauels (1493-1541) o’zining asarlarida tog’ ishlari bilan bog’liq bo'lgan xavflarni o'rganadi. nemis shifokori va metallurgi agrikola (1494- 1555) o'zining “tog’ ishlari” asarida hayot faoliyati xavfsizligi masalalarini bayon qilgan. italyan shifokori ramassini (1633-1714) kasbiy gigiyena faniga asos solib, "kulollar kasalliklari" kitobini yozdi. rus olimi lomonosov m.v. (1711-1765) tog’ ishida mehnat xavfsizligi bo’yicha asos soluvchi asarini yozadi, …

Want to read more?

Download all 313 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hayot faoliyati xavfsizligi fanidan majmua+"

2 o`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi davlat universiteti mehnat ta’limi kafedrasi « hayot faoliyat xavfsizligi» fanidan qarshi -2021 bilim sohasi: 100000 – gumanitar soha ta’lim sohasi: 110000 – pedagogika ta’lim yo‘nalishi: - boshlang’ich ta’lim (turlari bo’yicha) 3 1-modul. hayot faoliyati xavfsizligining nazariy asoslari 1-ma’ruza: “hayot faoliyati xavfsizligi” faniga kirish (2-soat) reja: 1.1. hayot faoliyati xavfsizligi haqida tushuncha. 1.2. hayot faoliyat xavfsizligi fanining maqsadi va vazifalari. 1.3. hayot faoliyati xavfsizligining asosiy tushunchalari, ularning mazmuni. 1.4. xavflar, ularning tasnifi. 1. hayot faoliyati xavfsizligi haqida tushuncha. inson tug’ilishi bilan yashash, erkinlik va baxtga intilish huquqiga ega bo’ladi. inson o’zining...

This file contains 313 pages in PDF format (5.2 MB). To download "hayot faoliyati xavfsizligi fanidan majmua+", click the Telegram button on the left.

Tags: hayot faoliyati xavfsizligi fan… PDF 313 pages Free download Telegram

hayot faoliyati xavfsizligi fanidan majmua+

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "hayot faoliyati xavfsizligi fanidan majmua+"

Similar files