hayot faoliyati xavfsizligini ta’minlash asoslari+

PPTX 17 pages 214.2 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 214.2 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi davlat universiteti mehnat ta’limi kafedrasi hayot faoliyati xavfsizligi @dars_ishlanma_yangi 1-modul. 1-ma’ruza: hayot faoliyati xavfsizligini ta’minlash asoslari reja: 1.1. hayot faoliyati xavfsizligi haqida tushuncha. 1.2. hayot faoliyat xavfsizligi fanining maqsadi va vazifalari. 1.3. hayot faoliyati xavfsizligining asosiy tushunchalari, ularning mazmuni. 1.4. xavflar, ularning tasnifi. 1.5. faoliyat xavfsizligini ta’minlashning ergonomik asoslari 1.1. hayot faoliyati xavfsizligi haqida tushuncha. inson tug’ilishi bilan yashash, erkinlik va baxtga intilish huquqiga ega bo’ladi. inson o’zining yashash, dam olish, sog’ligi haqida qayg’urish, qulay atrof-muhit, xavfsizlik va gigiyena talablariga javob beradigan mehnat sharoitida ishlashga bo’lgan huquqlarini hayot faoliyati jarayonida amalga oshiradi. uning bu huquqlari o’zbekiston respublikasi konstitutsiyasida kafolatlangan. hayot faoliyat – bu insonning kunlik faoliyati, dam olishi va yashash tarzidir. atrof-muhit – insonni o’rab turgan muhit bo’lib, insonning hayot faoliyatiga, uning sog’ligi va nasliga to’g’ridan to’g’ri, birdan urinma yoki masofadan ta’sir etishga qobiliyatli omillarning (jismoniy, kimyoviy, biologik, informatsion, ijtimoiy) shartli …

2 / 17

dalarni planeta bo’yicha harakatini ta’minlovchi yirik, global ekosistema sifatida qarashadi. texnosfera o’zining moddiy va ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlarini yanada yaxshilash ma- o’tmishda biosfyeraga taalluqli bo’lgan keyinchalik insonlarning qsadida to’g’ridan to’g’ri yoki sirtdan texnik vositalar bilan ta’sir etgan hududdir. texnosfera insonlar tomonidan texnik vositalar yordamida yaratilgan shaharlar, qo’rg’onlar, qishloq aholi punktlari, sanoat va korxonalar zonasi band etgan hududlar hisoblanadi. zamonaviy industrial jamiyatda inson atrof-muhit komponentlari (biosfyera, texnosfera va ijtimoiy muhit) bilan o’zaro ta’sirda bo’ladi. ya’ni inson tabiiy atrof-muhitga uzluksiz ta’sir etsa, o’z navbatida biosfyera va insonning ehtiyojlaridan kelib chiqib uning uzluksiz jismoniy va aqliy faoliyatining mahsuli bo’lgan texnosfera va ijtimoiy muhit ham insonga to’g’ridan to’g’ri yoki sirtdan doimiy ta’sir etadi. 1.2. hayot faoliyat xavfsizligi fanining maqsadi va vazifalari. hayot faoliyat xavfsizligi (hfx) - ishlab chiqarish va noishlabchiqarish muhitida insonni atrof muhitga ta’sirini hisobga olgan holda xavfsizlikni ta’minlashga yo’naltirilgan bilimlar tizimidir. hayot faoliyat xavfsizligining maqsadi - ishlab chiqarishda va favqulodda holatlarda xavfsizlikni ta'minlash va …

3 / 17

gi bir-biri bilan o'zaro bog’liq bo'lgan uchta asosiy vazifani yechadi: - xavflarni identifikatsiyalash, ya'ni xavflarning sonli tavsifi va kelib chiqish nuqtalarini ko'rsatgan holda ularning qiyofasini bilish; - foyda va harajatni taqqoslash asosida xavflardan himoyalanish; - mumkin bo’lgan salbiy xavflarni (qolgan xavf-xatar konsepsiyasidan kelib chiqqan holda) bartaraf qilish. mehnat, qonunchilik hujjatlari va ularga mos ijtimoiy–iqtisodiy, texnikaviy, gigjarayonida insonning xavfsizligini, sog‘ligi va ish qobiliyatini saqlashini ta’minlaydiganiyenik va tashkiliy tadbirlar tizimi hayot faoliyati xavfsizligi deyiladi. «hayot faoliyat xavfsizligi» fanining asosiy maqsadi ishlab chiqarishda xavfsiz texnologik jarayonlarni va mashina-mexanizmlarni qo‘llash, xavfsiz ish sharoitlarini yaratish yo’li bilan ishchilarning hamda shu hududda yashayotgan aholining xavfsizligini ta’minlashdir. «hayot faoliyat xavfsizligi» fanining muhim vazifasidan biri – bo‘lajak har bir mutaxassis kadrlarga, xavfli omillar, ularni kelib chiqish sabablarini, xavfsiz mehnat qilishni davlat tomonidan huquqiy himoyalanganligi, hayot faoliyati xavfsizligi qonuniyatlari, ishlab chiqarish xavfsizligi masalalarini yechish usullarini o‘rgatish, ularni ishlab chiqarishda yoki mehnat faoliyatida shikastlanish va kasb kasalliklariga qarshi ko‘rashish, yongin …

4 / 17

chish uchun muhim bo’lgan xavflar nomenklaturasi va ularning paydo bo'lish ehtimolligi, joyini yakkalash, ko'zda tutilgan zarar va shunga o'xshash o’lchamlar aniqlanadi. taksonomiya - bu murakkab hodisalar, tushunchalar, obyektlarni sinflashtirish va tizimlashtirish haqidagi fandir. taksonomiya so'zi xavflarni qonun bo'yicha joylashtirish degan ma'noni beradi. xavf ko'p belgilarga ega bo’lgan murakkab ierarhik tushunchadir. faoliyat xavfsizligi sohasida ilmiy bilimlarni tashkil qilishda xavflarni taksonomiyalash muhim rol o'ynaydi va ularning tabiatini chuqur bilishga undaydi. hodisa – insonlarga, tabiiy manbalarga negativ ta`siridan zarar keltiruvchi voqeaga aytiladi. avariya – texnik tizimdagi insonlarni vafotisiz yuzaga kelgan hodisaga aytiladi. bunda texnik vositalarni qayta tiklashni imkoni bo’lmaydi yoki iqtisodiy jihatdan samarasizdir. falokat deb – texnik tizimlardagi insonlarni vaofti yoki yo’qolishi bilan kuzatiladigan hodisaga aytiladi. tabiiy ofat – biosferani vayronlovchi, er yuzidagi odamlarning o’limi yoki salomatligini yo’qotishga olib keluvchi favqulotdagi hodisaga aytiladi. jarohat – bu odam organizmi to’qimalarining buzilishi va uning tashqi ta`sirlar natijasida funksiyasining izdan chiqishi hisoblanadi. jarohat ishlab chiqarish jarayonida …

5 / 17

asining chiqindilarini atsmosferaga, suv havzalariga tushishidan hosil bo’ladi. xavflar quyidagicha sinflanadi: 1. kelib chiqish tabiatiga ko’ra xavflar: tabiiy, texnikaviy, antropogen (inson bilan bog’liq), ekologik va boshqalarga bo'linadi; 2. maxsus standartlar bo'yicha: fizikaviy, kimyoviy, biologik va psixofiziologik; 3. salbiy oqibatlarning vaqt bo'yicha kelib chiqishiga ko'ra xavflar impulsli va kumulyativ (inson organizmida yig'iluvchi) bo'ladi; 4. olib keluvchi oqibatiga ko'ra: toliqish, kasallanish, jarohatlanish, halokat, yong'in va o'lim xavflari; 5. keltiruvchi zarariga ko'ra: ijtimoiy, texnik, ekologik; 6. yakkalashi bo'yicha: litosfera, gidrosfera, atmosfera va kosmos bilan bog’liq bo’lgan xavflar; 7. kelib chiqish sohasiga ko'ra: turmushda, sportda, yo'l transportida, ishlab chiqarishda, yuzaga keladigan xavflarga bo’linadi; 8. tuzilishiga ko’ra xavflar oddiy va hosil qilingan (oddiylarning ta'sirida hosil qilingan) bo’ladi; 9. insonga ta'sir qilish harakteriga qarab faol (aktiv) va sust (passiv) xavflar bo’ladi. 1.5. faoliyat xavfsizligini ta’minlashning ergonomik asoslari ergonomika - mehnat qonuniyatlari va ishchi jarayonlar haqidagi fandir. ergonomika tushunchasi grekcha “ish va qonun” degan so'zlardan kelib chiqqandir. …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hayot faoliyati xavfsizligini ta’minlash asoslari+"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi davlat universiteti mehnat ta’limi kafedrasi hayot faoliyati xavfsizligi @dars_ishlanma_yangi 1-modul. 1-ma’ruza: hayot faoliyati xavfsizligini ta’minlash asoslari reja: 1.1. hayot faoliyati xavfsizligi haqida tushuncha. 1.2. hayot faoliyat xavfsizligi fanining maqsadi va vazifalari. 1.3. hayot faoliyati xavfsizligining asosiy tushunchalari, ularning mazmuni. 1.4. xavflar, ularning tasnifi. 1.5. faoliyat xavfsizligini ta’minlashning ergonomik asoslari 1.1. hayot faoliyati xavfsizligi haqida tushuncha. inson tug’ilishi bilan yashash, erkinlik va baxtga intilish huquqiga ega bo’ladi. inson o’zining yashash, dam olish, sog’ligi haqida qayg’urish, qulay atrof-muhit, xavfsizlik va gigiyena talablariga javob beradigan mehnat s...

This file contains 17 pages in PPTX format (214.2 KB). To download "hayot faoliyati xavfsizligini ta’minlash asoslari+", click the Telegram button on the left.

Tags: hayot faoliyati xavfsizligini t… PPTX 17 pages Free download Telegram