faoliyat_xavfsizligini_ta’minlashning_ergonomika_va_psixologik_asoslari+

PDF 18 pages 654.7 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 654.7 KB

File type PDF

Pages 18

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

2-ma’ruza. faoliyat xavfsizligini ta’minlashning ergonomika va psixologik asoslari. ishlab chiqarishda faoliyat xavfsizligini boshqarish tizimini tashkil qilish. ishlab chiqarishda sodir bo’ladigan baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklari. (2-soat) reja: 1. faoliyat xavfsizligini ta’minlashning ergonomik asoslari 2.faoliyat xavfsizligini ta’minlashning e psixologik asoslari 3. ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni tahlil etish usullari 4. sanoat korxonalarida baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklarini tekshirish va hisobga olish 5. ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni tekshirish va hisobga olishda n-1 shakldagi dalolatnoma. ergonomika ilmiy fan bo’lib, u texnika, psixologiya, fiziologiya va gigiyena fanlarining birikishidan paydo bolgan. unda anatomiya, biomexanika, toksikologiya, antropometriya va biofizika fanlarining ma'lumotlari qo’llaniladi. ergonomika mehnat jarayonlarida qulay (optimal) sharoitlarni yaratish maqsadida insonning funksional imkoniyatlarini va afzalliklarini o'rganadi. bunda mehnat yuqori unumli va ishonchli bo’lab hamda intellektual va flzik rivojlanishga yangi imkoniyatlar ochadi. boshqacha qilib aytganda, inson tavsiflari bilan muhit tavsiflari o'rtasida ma'lum kelishuvchanlik haqida so'z boradi. albatta bunda o'ziga yarasha hayot faoliyati xavfsizligining ayrim masalalari yechiladi. lekin bu …

2 / 18

lar uni “egologiya” keyin “ergonologiya” deb atashni taklif qilishgan. 1949 yilda angliyada yangi ilmiy fanni yaratish uchun fanning har xil sohalaridan bir guruh mutaxassislar birikkanlarida ergonomika tushunchasi qabul qilindi. bu tushuncha asta-sekin keng tarqala boshladi, nainki u bilan birgalikda boshqa ta'riflar ham ishlatilib kelindi; misol: inson injeneriyasi, muhandislik psixologiyasi, inson-mashina tizimida izlash, inson omillari kabi tushunchalar. ergonomika texnika rivojlanishining ma'lum etapi (bosqichi)da paydo bo'lgan bo’ lib, ishlab chiqarishda muhim muammolarni yechishda zarur shart-sharoitdir. yangi jihoz va unga to'g'ri kelgan ishlab chiqarish muhitini loyihalashda sodir bo'ladigan ko'pchilik savollarni faqat soglom fikr asosida yechish mumkin bo'lmaganda, ergonomikaga murojaat qilinadi. ergonomika fanining maqsadi - mashina va ishlab chiqarish qurollarining o'lcham (parametr)larini hamda ishlab chiqarish muhitini inson ehtiyojlariga moslashtirishdir, ya'ni mehnat jarayonlarini me'yorlash (optimallashtirish) va hamma ko'ngilsiz ishlab chiqarish omillarini bartaraf qilish yoki maksimal kamaytirishdan iboratdir. ishlab chiqarishda yechiladigan asosiy ergonomik vazifalarni quyidagi tartibda sinflashimiz va turlarga bo' lishimiz mumkin: 1. psixologik yuklanishni kamaytirish …

3 / 18

'g'ri tashkil qilish; tashish va ortish ishlarini kamaytirish; ishlash va dam olishni to' g' ri tashkil qilish; maishiy xizmat qilishni to’ g’ ri tashkil qilish) ; 5. kadrlar bilan ishlash (bunga kasbiy tanlash, yo’riqnomalar o’tkazish, tajriba almashish, kasbiy o'qitish va malaka oshirish kiradi); 6. fiziologik yuklanishni kamaytirish (shinam havo iqlimini va yorugligini yaratish; shovqin va titrashga qarshi kurash tadbirlari; ish jarayonlarni mexanizatsiyalash va avtomatizatsiyalash hamda jihozlarni yaratish; ish joyini to’g’ri tashkil qilish; ishchi zonani to'g'ri ta'minlash; qulay harakatlanishni tanlash; boshqarish qismlarini to’g'ri tanlash va joylashtirish; boshqarishni markazlashtirish. operatorning sezgi a’zolariga ta’sir qilishga qarab maev quyidagi: vizual, akustik va taktik turlarga bo’linadi. maevlarga quyidagilar: yozuvli yoki simvolli tahtani yorituvchi cho’g’lanuvchi lampalar, strelkali-shkalali o’lchov asboblari, har xil ko’rsatkichlar, hisoblagichlar, ovozli ohanglar, sirenalar, ekranlar, sxemalar va hokazolar kiradi. 1-jadvalda boshqaruv qism (organ)lariga qo'yiladigan optimal kuch qiymatlari keltirilgan. boshqarish qismlari va ma'lumotlarni aks ettiruvchi vositalar bir xil seziladigan va tez topiladigan joyda o'rnatilgan bolishi …

4 / 18

ozlar bilan jihozlangan joydir. ish joylari yakka va jamoa turlarga bo'linib, “tikka”, “o'tirib” va “tikka- o’tirib” ishlashga mo'ljallanadi. egronomika ish joylarini loyihalashga talablarni ifodalab beradi. asosiy va qo'shimcha harakat zonalarni aniqlaydi, tegishlicha poldan balandlik bo'yicha, simmetriya o'qidan front bo'yicha jihozlarning joylashish zonalarini aniqlab beradi. odam har xil ishchi holat (tik, o'tirgan, yotgan va engashgan)larining optimal va chegaraviy o'lchamlarini aniqlash uchun ish joyini qulay tashkil qilishda ishlatiladigan zarur antropometrik ma’lumotlar tizimlashtiriladi. ishning va ishchi holatlarning harakteriga bogliq hamda har xil turdagi ishchi stollar va o'rindiqlarni konstruksiyalash bo'yicha umumiy tavsiyalar yaratiladi. ish joyini rejalashtirish va joylashtirishda quyidagi tamoyillarga amal qilish tavsiya qilinadi: boshida to'liq rejalashtirish, keyin qismlarini, oldin optimal holda, keyin amaliy ruxsat qilinganini; ish jarayoni va jihozni rejalashtirishga yagona tizim talablari bilan yondashish. ish joyini tashkil qilishda quyidagilarni ta'minlash maqsadga muvofiq: operatorning ma'qul ishchi holati (tik yoki o'tirgan holda); muhimligi va ko'rish maydoni doirasida foydalanish jadalligiga qarab boshqarish qismlari va indiqatorlarini …

5 / 18

jud: birinchi zonada - ko'rsatkichlarni aniq va tez hisoblash talab qilingan maev joylashgan (rasmga qarang); ikkinchi zonada ko'rsatkichlarni kamroqi aniqlik va tezlikda hisoblash talab qilingan maev joylashgan; uchinchi zonada juda kam ishlatiladigan vositalar joylashadi. motor maydoni ham 3ta zonadan iborat: juda tez foydalaniladigan (bir minutda kamida 2 marta) va optimal yeta oladigan juda muhim: boshqarish qismlari joylashgan - birinchi zona; tez ishlatiladigan boshqarish qismlari (1 soatda 2 martadan ko'p) va yengil eta oladigan kam muhim vositalar joylashgan - ikkinchi zona; kam ishlatiladigan (1 soatda 2 martadan kam) vositalar joylashgan -uchinchi zonalardan iborat. 1 – rasm. ish mintaqalari parametrlari. ish joyining asosiy qismlaridan biri operatorning kreslosi (o'rindig'i) hisoblanadi. u operatorga fiziologik jihatidan mehnat harakteri va sharoitiga binoan qulay ishchi holat (poza)ni ta'minlash va funksional shinamlikni ta'minlash mezoni bo'lishi lozim. kreslo o'z ichiga o'tirgich, suyanchiq va tirsak qo'ygichlar hamda qo'shimcha elementlar - bosh qo'ygich va oyoq qo'ygichlardan iborat bo'ladi. kresloning hamma qismlari …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "faoliyat_xavfsizligini_ta’minlashning_ergonomika_va_psixologik_asoslari+"

2-ma’ruza. faoliyat xavfsizligini ta’minlashning ergonomika va psixologik asoslari. ishlab chiqarishda faoliyat xavfsizligini boshqarish tizimini tashkil qilish. ishlab chiqarishda sodir bo’ladigan baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklari. (2-soat) reja: 1. faoliyat xavfsizligini ta’minlashning ergonomik asoslari 2.faoliyat xavfsizligini ta’minlashning e psixologik asoslari 3. ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni tahlil etish usullari 4. sanoat korxonalarida baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklarini tekshirish va hisobga olish 5. ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni tekshirish va hisobga olishda n-1 shakldagi dalolatnoma. ergonomika ilmiy fan bo’lib, u texnika, psixologiya, fiziologiya va gigiyena fanlarining birikishidan paydo bolgan. unda anatomiya, biomexanika, toksikologiya, antro...

This file contains 18 pages in PDF format (654.7 KB). To download "faoliyat_xavfsizligini_ta’minlashning_ergonomika_va_psixologik_asoslari+", click the Telegram button on the left.

Tags: faoliyat_xavfsizligini_ta’minla… PDF 18 pages Free download Telegram