fizika formula kitob

PDF 228 стр. 3,2 МБ Бесплатная загрузка

228 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,2 МБ

Тип файла PDF

Страницы 228

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 228

- - ouy t a 1 lim muassalariga kiruvchilar uchun o'quv q0 1 llanma oliy ta'lim muassasalariga kirish uchun o'quv qo'llanma ergashev doniyor jamoliddinovich ; yusupova sobira yunusovna 3 ergashev. d. yusupova. s. kirish fizika – jonsiz tabiat haqidagi fandir. u odamlarni o’rab turgan olamni o’rganishidagi savollariga javob beradi. bu bilimlar insoniyat madaniyati va intelektining asosiy qismi hisoblanadi. olamda real mavjud bo’lib, bizni o’rab turgan hamma narsa: uylar, sanoat inshootlari, mashinalar, qushlar, jonivorlar, baliqlar, o’simliklar, mikroorganizmlar, suv, havo, yorug’lik, molekulalar, atomlar, protonlar, elektronlar, radio to’lqinlar va hokazolar – biz bevosita sezadigan yoki maxsus asboblar yordamida biladigan hamma narsalar fanda materiya deb ataladi. materiyaning asosiy hususiyati - uning o’zgaruvchanligi va harakatidir. olamdagi barcha o’zgarishlar - tabiat hodisalari deb ataladi. fizika (grekcha phisis – tabiat) materiya xususiyatlarini, uning o’zgarishi (tabiat hodislari) ni o’rganadi va hodisalarning o’zgarishini qonunlar bilan bog’laydi. fizikaning amaliy jihatdan o’rganilishi, texnikaning rivojlanishiga bu esa insoniyat sivilizasiyasining shakllanishiga olib keldi. …

2 / 228

ay mexanizmlarning tuzilishi va ishlash prinsiplarini o’rganish uchun, texnikani rivojlantirish va yangi mashinalar yaratish uchun o’rganiladi. 4 ergashev. d. yusupova. s. fizik kattaliklar va tushunchalar fizika- yunoncha (phisis) so’zidan olingan bo’lib, tabiat degan ma’noni anglatadi. fizikada kattaliklar ikki guruhga bo’linadi: 1. asosiy kattaliklar 2. qo’shimcha kattaliklar asosiy kattaliklar guruhiga 7 ta kattalik kiradi: 𝑁𝑁0 nomi belgilanishi birligi 1 uzunlik l m 2 vaqt t s 3 massa m kg 4 modda miqdori 𝜈𝜈 mol 5 tok kuchi 𝐼𝐼 a 6 tempratura t k 7 yorug’lik kuchi i cd qo’shimcha kattaliklar guruhiga 2 ta kattalik kiradi: 𝑁𝑁0 nomi belgilanishi birligi 1 yassi burchak 𝛼𝛼 radian 2 fazoviy burchak 𝛺𝛺 steradian asosiy kattaliklarni ko’paytirish, bo’lish, darajaga ko’tarish orqali hosil qilingan kattaliklar hosilaviy kattaliklar deyiladi. 5 ergashev. d. yusupova. s. fizikada barcha kattaliklar 2 xil bo’ladi: faqat son qiymatiga ega bo’lgan kattaliklar skalyar kattaliklar deyiladi. son qiymati va yo’nalishga ega bo’lgan kattaliklar vektor …

3 / 228

sa o’sha jism sanoq jismidir qalayotgan holda jismning shakli va o’lchami hisobga olinmaydigan darajada kichik bo’lgan jism moddiy nuqta deyiladi. masalan navoiydan toshkentga uchayotgan samalyotning uzunligini u bosib o’tgan yo’lning uzunligiga nisbatan moddiy nuqta deyish mumkin. jismning fazoda qoldirgan izi trayektoriya deyiladi. 7 ergashev. d. yusupova. s. jism harakat trayektoriyasing uzunligi bosib o’tilgan yo’l deyiladi masalan jism a nuqtadan b nuqtaga egri chiziqli harakat qilib kelgan bo’lsin u holda yo’l va ko’chishni quyidagi chizma orqali ifodalaymiz jismning boshlang’ich va oxirgi vaziyatini tutashtiruvchi yo’nalishli kesma ko’chish deyiladi. yo’l faqat to’g’ri chiziqli harakatda ko’chishga tengdir boshqa harakat turlarida yo’l ko’chishdan katta bo’ladi. 1. vertikal harakatda yo’l va ko’chishni topish: tasavvur qiling koptok yerdan h1 balandlikka ko’tarilib h2 masofa tushganda ushlab olindi u holda yo’l va ko’chishni quyidagicha topamiz: . . . ℎ2 s=h1+h2 . l=h1-h2 (1) ℎ1. . . yo’l ko’chish a b 8 ergashev. d. yusupova. s. aylana bo’ylab harakatda yo’l …

4 / 228

ichida bosib o’tilgan yo’lga yoki harakatning jadalligini ifodalovchi vektor kattalik tezlik deyiladi 𝜗𝜗 = 𝑆𝑆 𝑡𝑡 (1) xbs da tezlik birligi qilib 1 m/s qabul qilingan tezlikning bundan tashqari birliklari ham ko’p cm/s, km/s , km/h va.zo lekin masala ishlashda asosiy birlikda ishlash lozim masalan km/h dan m/c ga o’tishni ko’raylik: 1𝑘𝑘𝑘𝑘 ℎ =1000𝑚𝑚 3600𝑠𝑠 =10𝑚𝑚 36𝑠𝑠 = 1 3.6 𝑚𝑚 𝑠𝑠 demak km/h dan m/c ga o’tish uchun 3.6 ga bo’lish kerak ekan tezlik o’lchovchi asbob spidometr deyiladi. (1) formuladan s yo’lni topsak s= 𝜗𝜗𝜗𝜗 (2) tenglik hosil bo’ladi (2) formula jismning harakat tenglamasi deyiladi o sx x agar jism x o’qi bo’ylab harakatlanib x0 koordinatadan x koordinataga ko’chsa u holda jismning ko’chishi s=x-x0 bo’ladi va 𝑆𝑆 a b x0 x 10 ergashev. d. yusupova. s. harakat tenglamasi x=x0+s ko’rinishida bo’ladi bundan jismning harakat tenglamasini quyidagicha yozishimiz mumkin: x=x0+ϑt (3) jismlarning uchrashish vaqti va joyini topish uchun ularning harakat …

5 / 228

𝑐𝑐𝑐𝛼𝛼 𝑐𝑐 = �𝑎𝑎2 + 𝑏𝑏2 + 2|𝑎⃗𝑎|�𝑏𝑏�⃗ �𝑐𝑐𝑐𝑐𝑐𝑐𝛼𝛼 (5) birinchi vektordan ikkinchi vektorni ayirish uchun ikki vektorlarning ham boshini bir nuqtaga parallel qilib olib kelinadi ikkinchi vektorning oxirida birinchi vektorning oxiriga yo’nalgan kesma ayirma vektor deyiladi. 𝑐𝑐 = 𝑎⃗𝑎 − 𝑏𝑏�⃗ (6) + − 𝑎⃗𝑎 𝑏𝑏�⃗ 𝑐𝑐 𝑐𝑐 = 𝑎⃗𝑎 + 𝑏𝑏�⃗ (3) 12 ergashev. d. yusupova. s. 𝑐𝑐 = �𝑎𝑎2 + 𝑏𝑏2 − 2|𝑎⃗𝑎|�𝑏𝑏�⃗ �𝑐𝑐𝑐𝑐𝑐𝑐𝛼𝛼 (7) vektorni songa ko’payrtirish agar vektorni k musbat (𝑘𝑘 > 0) songa ko’paytirsak vektorning moduli k marta ortib yo’nalishi o’zgarmaydi. agar vektorni k manfiy (𝑘𝑘 0 ay = 0 𝑎⃗𝑎 x 𝑦𝑦 ax 𝑡𝑡𝑡𝑡𝑡𝑡 −tinch turadi turtib yuborilsa sekinlanuvchan harakat qiladi 56 ergashev. d. yusupova. s. blokka osilgan yuklar tezlanishi va ipning taranglik kuchi m1g-m2g=(m1+m2)a a=𝑚𝑚1−𝑚𝑚1 𝑚𝑚1+𝑚𝑚2 g (11) ikki tomonda taranglik kuchlari bir xil m1g-t=m1a sistemani bo’lib yuboramiz t t - m2g +t=m2a 𝑚𝑚1g−t 𝑇𝑇−𝑚𝑚2𝑔𝑔 =𝑚𝑚1 𝑚𝑚2 t= 2𝑚𝑚1𝑚𝑚2 𝑚𝑚1+𝑚𝑚1 g (12) …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 228 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fizika formula kitob"

- - ouy t a 1 lim muassalariga kiruvchilar uchun o'quv q0 1 llanma oliy ta'lim muassasalariga kirish uchun o'quv qo'llanma ergashev doniyor jamoliddinovich ; yusupova sobira yunusovna 3 ergashev. d. yusupova. s. kirish fizika – jonsiz tabiat haqidagi fandir. u odamlarni o’rab turgan olamni o’rganishidagi savollariga javob beradi. bu bilimlar insoniyat madaniyati va intelektining asosiy qismi hisoblanadi. olamda real mavjud bo’lib, bizni o’rab turgan hamma narsa: uylar, sanoat inshootlari, mashinalar, qushlar, jonivorlar, baliqlar, o’simliklar, mikroorganizmlar, suv, havo, yorug’lik, molekulalar, atomlar, protonlar, elektronlar, radio to’lqinlar va hokazolar – biz bevosita sezadigan yoki maxsus asboblar yordamida biladigan hamma narsalar fanda materiya deb ataladi. materiyaning asosiy husus...

Этот файл содержит 228 стр. в формате PDF (3,2 МБ). Чтобы скачать "fizika formula kitob", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fizika formula kitob PDF 228 стр. Бесплатная загрузка Telegram