tibbiyot virusologiyasi

PDF 208 pages 7.7 MB Free download

208 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.7 MB

File type PDF

Pages 208

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 208

0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va 0 ‘rta maxsus ta’lim vazirligi i.m.muxamedov, f.i.inoyatova, s.d.dushanbiyeva, s.m.rustamova, sh.a.xo‘jayeva, s.yu.kurbanova tibbiyot virusologiyasi o ‘zbekiston respublikasi oliy va o ‘rta maxsus ta 'lim vazirligi tomonidan o ‘quv qo 'llanma sifatida tavsiya etilgan toshkent—2012 @pdf_audio_kito blar_bot udk:578.7(075) kbk 52.63 t46 t46 i.m.muxamedov, f.linoyatova, s.d.dushanbiyeva, s.m.rustamova, sh.a.xo‘jayeva, s.yu.kurbanova. tibbiyoi virusologiyasi. - t.: «fan va texnologiya» 2012, 208 bet. isbn 978-9943-10-727-4 qomlanmada viruslarning biologik xususiyatlari to‘g‘risida ma’lumot berilgan va virusologik laboratoriyalar ishining o‘ziga xosligi, viruslami o‘stirish usullari, ulami indikatsiya va identifikatsiyalash hamda turli xil infeksiyalarda virusologik diagnostika usullari to'liq yoritilgan. 0 ‘quv qomlanmadan talabalar, magistrantlar va shu soha mutahassislari foydalanishlari mumkin. udk:578.7(075) kbk 52.63 taqrizchilar: x.m. mustafayev- olzr ssv qarashli virusologiya iti direktori muovini, tibbiyot fanlari doktori, professor; l.n. to ‘ychiyev— toshkent tibbiyot akademiyasining yuqumli kasalliklar kafedrasi professori, tibbiyot fanlari doktori. isbn 9 7 8 -9 9 4 3 -1 0 -7 2 7 -4 © «fan va …

2 / 208

ar tirik hujayralaming (o‘simliklar, bakteriyalar, hasharotlar, hayvonlar) genetik apparatida doimiy parazitlik qilishi bilan boshqa organizmlardan farqlanadi. vimslar genomida faqatgina bir turdagi nuklein kislota bor. hayotning barcha shakllari, ya’ni o‘simliklardan to odam organizmigacha viruslar bilan zararlanishi mumkin. ulaming xo'jayin hujayrasi genetik apparatiga yangi ma’lumotlami olib o‘tish qobiliyatiga egaligi barcha tirik organizmlar biologik evolyusiyasi va o‘zgaruvchanligida muhim omil hisoblanadi. bundan tashqari, olimlar o‘sma kasalliklari, ateroskleroz, diabet, ruhiy va asab kasalliklari hamda boshqa yuqumli patologiyalarning kelib chiqishini ham viruslar bilan bog‘lashmoqda. mikrobiologiya asosida hosil bomgan virusologiya fani hozirgi vaqtga kelib, mikrobiologiya sohasidan ajralib chiqdi va mustaqil fundamental ilmiy yo‘nalishga aylandi. virusologiya fani yuqumli kasalliklar bo‘yicha ishlayotgan shifokorlarning nazariy tayyorgarligi va amaliy faoliyatida katta ahamiyatga ega. virusologik tekshirish usullarining takomillashib borishi, molekulyar biologiya, genetika, bioximiya, fizika va matematika fanlari yutuqlaridan keng foydalanish hisobiga virusologiya tez rivojlanib bormoqda. bu fanning keng komamda o‘qitilishi natijasida virusologiya ko‘plab yutuqlarga erishmoqda. viruslar hayotning elementar birligi bomib, molekulyar biologlar …

3 / 208

$ko‘plab o‘ta xavfli viruslar mavjud bo‘lib, g‘arb siyosatchilari ulardan biologik urushda samarali vosita sifatida foydalanish mumkin deb baho- lamoqdalar. 0 ‘zbekiston respublikasida virusologik xizmat tarmoqlari mavjud bo‘lib, ular barcha viloyatlar sanitariya - epidemiologik tashkilotlar tarkibiga kiradi. bundan tashqari, 1978 yildan boshlab 0 ‘zbekiston respublikasi sogmiqni saqlash vazirligiga qarashli virusologiya ilmiy tadqiqot instituti ishlab kelmoqda. bu o‘quv qo‘llanma magistrlar tayyorlash va talabalarga virusologiya kursi bo‘yicha dars o'tish uchun tavsiya qilinadi. professor i.m. muxamedov. @pdf_audio_kito blar_bot i bob. viruslarga umumiy tavsif 1.1. viruslarning o‘ziga xos xususiyatlari (ta’rifi) viruslar - bu mustaqil genom (dnk yoki rnk) tuzilishiga ega bomgan, tirik organizmda yoki hujayra kulturalarida ko‘paya olish (reproduksiya) va moslashish (adaptasiya) hamda o‘zgaruvchanlik xususiyatlariga ega bomgan hayotning hujayrasiz shaklidir. hozirda odamlar, umurtqali hayvonlar, qushlar, baliqlar, o‘simliklar va mikroorganizmlami zararlovfhi viruslar juda ko‘p uchraydi. viruslar boshqa mikroblardan mutlaqo farq quk'; va alohida - vira podsholigiga kiradi. \ viruslarning xususiyatlari: 1. viruslarda sitoplazma, yadro, mitoxondriya va …$

4 / 208

makcha). bu hayot faoliyatir namoyon etmaydigan yetilgan virus ko‘rinishidir. virion virusni tashc muhitda saqlash va uni bir organizmdan boshqa bir organizmga hamd„ bir hujayradan boshqa bir hujayraga o‘tkazish vazifasini bajaradi. hujayra ichi virusi — vegetativ virusdir. u zararlangan hujayrada reproduksiyalanadi, produktiv infeksiyani qo‘zg‘atadi, virionning yangi @pdf_audio_kito blar_bot avlodi shakllanadi va natijada hujayra halok bomadi. reproduksiya jarayoni tugallanmasdan ham qolishi mumkin, bunda virion hosil bommaydi va abortiv infeksiya kelib chiqadi. ayrim viruslar o‘zining genetik material ini xo‘jayin hujayra xromosomasiga provirus ko‘rinishida o‘tkazish qobiliyatiga ega. provirus bominish jarayonida hujayra xromosomasi bilan birgalikda replikasiya qilinadi va yangi qiz hujayraga o‘tadi. virusli infeksiyaning bunday shakli integrativ deb nomlanadi va uzoq vaqt saqlanishi yoki yana produktiv infeksiyaga aylanishi mumkin. viruslarning (virionlaming) tuzilishi va morfologiyasi viruslar omchami juda kichik, ya’ni 20 nm dan 300 (350) nm gacha bomadi. ular sferik (sharsimon), ko‘p qirrali, tayoqchasimon, o‘qsimon, ipsimon, to‘g‘nogmchsimon shakllarga ega bomishi mumkin. tuzilishi bo‘yicha oddiy (qobiqsiz) va …

5 / 208

javobgar hisoblanadi. ular antigenlik xususiyatiga ega (protektiv antigenlar). ko‘plab murakkab viruslar superkapsidiga ichkaridan matriks oqsil qavati birikadi (m-qavat), ayrim viruslar boshqa qo‘shimcha tuzilmalarga ham ega (1-rasm). @pdf_audio_kito blar_bot 1-rasm. oddiy va murakkab viruslarni tuzilish sxemasi himoya oqsil qobig‘i — kapsid bir xildagi oqsil subbirliklaridan tuzilgan. kapsidning bunday tuzilishi kichik genomga ega viruslar uchun katta biologik ahamiyatga ega, chunki bunda genetik axborot kam sarflanadi. viruslar kapsidi oqsil subbirliklarining joylashishiga bog‘liq holda spiralsimon yoki kubsimon simmetriya tipida tuzilgan. spiralsimon simmetriya tipida vintsimon joylashgan nuklein kislota atrofida virus nuklein kislotasini mustahkam o‘rab turuvchi, ovalsimon struktur oqsil subbirliklari (protomerlar) joylashadi. bunday simmetriya tipida ko‘p oqsil sarflanadi, lekin tuzilma o'zining mustahkamligi bilan ajralib turadi. shakllangan nukleokapsid tayo qchasimon yoki ipsimon shaklida bomadi. aynan shunday shaklga spiralsimon simmetriya tipidagi oddiy viruslar ega bomadi, masalan: tamaki mozaika virusi - tayoqchasimon, ayrim bakteriofaglar - ipsimondir. odam va umurtqali hayvonlami zararlovchi viruslar orasida spiralsimon simmetriyali oddiy viruslar uchramaydi, bu …

Want to read more?

Download all 208 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tibbiyot virusologiyasi"

0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va 0 ‘rta maxsus ta’lim vazirligi i.m.muxamedov, f.i.inoyatova, s.d.dushanbiyeva, s.m.rustamova, sh.a.xo‘jayeva, s.yu.kurbanova tibbiyot virusologiyasi o ‘zbekiston respublikasi oliy va o ‘rta maxsus ta 'lim vazirligi tomonidan o ‘quv qo 'llanma sifatida tavsiya etilgan toshkent—2012 @pdf_audio_kito blar_bot udk:578.7(075) kbk 52.63 t46 t46 i.m.muxamedov, f.linoyatova, s.d.dushanbiyeva, s.m.rustamova, sh.a.xo‘jayeva, s.yu.kurbanova. tibbiyoi virusologiyasi. - t.: «fan va texnologiya» 2012, 208 bet. isbn 978-9943-10-727-4 qomlanmada viruslarning biologik xususiyatlari to‘g‘risida ma’lumot berilgan va virusologik laboratoriyalar ishining o‘ziga xosligi, viruslami o‘stirish usullari, ulami indikatsiya va identifikatsiyalash hamda turli xil infeksiyalarda virusol...

This file contains 208 pages in PDF format (7.7 MB). To download "tibbiyot virusologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tibbiyot virusologiyasi PDF 208 pages Free download Telegram