arastu. axloqi kabir [@oltin_kutubxona]

PDF 384 pages 2.0 MB Free download

384 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PDF

Pages 384

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 384

uo'k: 94:001-84 kbk: 87(4gre) a – 74 arastu axloqi kabir, arastu. tarjimonlar zohir a'lam va urfon otajon / mas'ul muharrirlar abduhafiz jalolov, najmiddin komilov. – tosh kent: yangi asr avlodi, 2016. – 384 b. isbn 978-9943-27-724-3 qadimiyatning daho mutafakkiri, ustozi avval, iskandar zul qarnaynga murabbiylik qilgan arastu (aristotel) asarlari orasida «magnia moralia» – «axloqi kabir» alohida o'rin tutadi. arastuning bu va boshqa asarlaridagi hikmatlar nizomiy, dehla viy, jomiy va navoiy kabi sharq allomalarining ham mehr-muha bbatiga sazovor bo'lgan. «axloqi kabir» asarida barcha zamonlar va barcha insonlar uchun suv va havoday, quyosh nuriday zarur ilmi hikmat durdonalarini topamiz, bu durdonalar bizning ma'naviy olamimizni boyitadi va go'zallashtiradi. forobiy, beruniy, ibn sino kabi buyuk sharq allomalarining ham ustozi bo'lgan arastu – aristotelning (eramizdan avvalgi 384–322 yillar) ijodiy merosi hozirgacha ham jahon falsafiy-estetik tafakkuri xazinasining qimmatli boyligi sanaladi. allomaning «poetika» («nafis san'atlar haqida») risolasidan bizga qadar faqat ba'zi qimmatli parchalargina etib kelgan bo'lib, ana …

2 / 384

i uchun ustoz hisoblangan buyuk yunon faylasuflaridan biri. miloddan avvalgi 384 yilda egey dengizi bo'yidagi stagir shahri da tug'ilgan (shu tufayli goho arastu stagiriy deyiladi). ellada ittifoqidan ajralib chiqqan bu mustaqil shahar-davlat keyinroq makedoniya ta'siriga tushadi. arastuning otasi nikomax ta biblar naslidan bo'lib, makedoniya shohi eminta iii saroyida xizmat qilardi. arastuning otasi makedoniya shohining o'g'li fi lipp ii bilan o'rtoq edi. filipp ii taxtga chiqqach, arastu uning o'g'li iskandarga murabbiylik qila boshladi. arastu o'smirligida tabobatda otasiga yordam berib yurar edi. 369 yilda 15 yoshli arastu ota-onasidan etim qoldi va tabiblik kasbini tutdi. otasi o'rniga murabbiylik, vasiylik qiluv chi proksen yigitchaning qiziqishlari doirasi kengayganligini bilib, uni ilm-fanlar markazi afinaga o'qishni davom ettirishga yubordi. arastu 367 yilda afinada mashhur aflotun aka demiyasiga o'qishga kirdi va u erda 12 yil aflotun falsafiy maktabida shogirdlikni o'tadi. so'ng shu akademiyada mudarrislik qila boshladi. aflotun shogirdi arastu bilan faxrlanardi va uni bosh qa, dangasaroq shogirdi ksenokratga …

3 / 384

do'stlariga mak tub yuborib, falsafaga, adolatga zarracha xiyonat qilmaganligini bildirdi. 340 yillarda arastu makedoniya poytaxti pellaga filipp ii tomonidan taklif etilib, 13 yoshli iskandarga murabbiy etib tayinlandi. arastu iskandarni homerning «iliada» dostoni da kuylangan qahramonliklar ruhida tarbiyaladi. keyinchalik iskandar «men arastuni otam qatori hurmatlayman, chunki otam menga hayot berdi, arastu hayot qadriyatlarini berdi», degan ekan. 339 yil da iskandar otasi qatori podshoh bo'lgach, arastu ona shahri stagirga qaytdi. filipp ii vaqtidagi urushlarda vayron etilgan bu shaharni iskandar ustozi hurmati uchun tiklab berdi. buning uchun stagir xalqi arastuga minnatdorchilik bildirib, har yili uning sharafiga bayram o'tkazar edi. miloddan avvalgi 336 yilda arastu hayotining ikkinchi afina davri boshlandi. ellik yoshida, aqli etishgan vaqtida arastu afinada iskandarga noib bo'lib turgan lashkarboshi antipatr yordami da o'z akademiyasini – falsafa maktabini ochdi. afinaning sharq tarafidagi likey bog'larida 5 ayvon-ravoqlar qurildi. bu ayvon-ravoqlar yunon cha peripatus deb atalgani uchun arastu falsafa maktabi izdoshlarini peripatetiklar deb atay …

4 / 384

«ikkinchi analitika», «kategoriyalar», «sofistlarga raddiya» (mantiq fani ga doir bu asarlar «org'anun»ga jamlangan); «fizika», «metafizika», «hayot tarixi», «jon haqida», «nikomax axloqi», «evdem axloqi», «axloqi kabir», «siyosat», «poetika», «ritorika» va boshqalar. arastuning badiiy-estetik qarashlari ko'proq «poetika» va «ritorika» asarlarida o'z ifodasini topgan. qadimiyat madaniyatining atoqli tadqiqotchisi a.f.losevning yozishicha, arastu go'zallik yoki ajib lik haqidagi fikrlarida aqliy idrok va hissiy idrok uyg'unligiga e'tibor beradi. arastu fikri cha, har qanday sezgi, istak-mayl yoki o'y-xayol biror narsa, hodisaga (xilqatga. – m.m.) intilar ekan, o'sha narsadan qandaydir rohat-farog'at oladi, shu 6 ma'noda o'sha hodisa ajib yoki go'zal (yoki barkamol) bo'ladi. o'sha xilqatni tilash, mayl yoki hamdardlik bildirish bilan u haqda fikr bildirish muvofiq, uyg'un kelishi kerak. boshqacha aytganda, xayolda gi xilqat bilan o'sha narsa haqidagi xayol (asar) mutlaqo uyg'unlashgandagina barkamollik yuzaga keladi. arastuning «poetika» («nafis san'atlar haqi da») kitobida hozirgi zamon tushunchasidagi she' riyat emas, balki umuminsoniy nafosat, san'at qonun-qoidalari bayon qilinadi. allomaning bu asari …

5 / 384

, shu sohada ayrim risola asarlar yozish, abdusodiq irisov ta'kidlaganiday, olim larning olijanob burchi hisoblangan. arastuning «poetika» asariga bag'ishlab dastlab abu ishoq al-kindiy (801–866), so'ng abu nasr forobiy (878– 950), ibn sino (980–1037), ibn rushd – averroes (1126–1198) kabi atoqli olimlar kitoblar yozishgan va bularda o'zlarining estetik qarashlarini bayon etishgan. 7 al-kindiyning tarjimai holidan ma'lum bo'li shicha, u yunon tilini yaxshi bilgan va shuning uchun arastu asarining asl nusxasidan bahramand bo'l gan va bu to'g'ridagi mulohazalarini bitib ketgan, deyish mumkin. arab olimi abu usaybia guvohlik berishicha, ishoq ibn xunayn arastuning «sofistika», «xi toba» («ritorika») va «poetika» asarlarini arab tiliga tarjima qilgan. o'rta asrlardayoq g'arbda va sharqda arastu «sohi bu-l-mantiq» sifatida tanilgan. shuningdek, ilk zamonlarda ham arastu «org'anun» asarining «bi rinchi analitika» qismidan ayrim kategoriyalar – nazariy tushunchalar ma'lum edi. mantiq fani o'z davrida quvvatli yangi – aflotunchilik harakati ta'sirida yanada rivojlanganligini paulus persa o'zining «aristotel mantiqi» nomli asarida sharh etgan, …

Want to read more?

Download all 384 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arastu. axloqi kabir [@oltin_kutubxona]"

uo'k: 94:001-84 kbk: 87(4gre) a – 74 arastu axloqi kabir, arastu. tarjimonlar zohir a'lam va urfon otajon / mas'ul muharrirlar abduhafiz jalolov, najmiddin komilov. – tosh kent: yangi asr avlodi, 2016. – 384 b. isbn 978-9943-27-724-3 qadimiyatning daho mutafakkiri, ustozi avval, iskandar zul qarnaynga murabbiylik qilgan arastu (aristotel) asarlari orasida «magnia moralia» – «axloqi kabir» alohida o'rin tutadi. arastuning bu va boshqa asarlaridagi hikmatlar nizomiy, dehla viy, jomiy va navoiy kabi sharq allomalarining ham mehr-muha bbatiga sazovor bo'lgan. «axloqi kabir» asarida barcha zamonlar va barcha insonlar uchun suv va havoday, quyosh nuriday zarur ilmi hikmat durdonalarini topamiz, bu durdonalar bizning ma'naviy olamimizni boyitadi va go'zallashtiradi. forobiy, beruniy, ibn sino ...

This file contains 384 pages in PDF format (2.0 MB). To download "arastu. axloqi kabir [@oltin_kutubxona]", click the Telegram button on the left.

Tags: arastu. axloqi kabir [@oltin_ku… PDF 384 pages Free download Telegram