fizika_6_uzb @abituriyent

PDF 176 стр. 1,8 МБ Бесплатная загрузка

176 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,8 МБ

Тип файла PDF

Страницы 176

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 176

modda tuzilishi haqida dastlabki ma’lumotlar mexanik hodisalar haqida dastlabki ma’lumotlar jismlarning muvozanati. oddiy mexanizmlar issiqlik hodisalari haqida dastlabki ma’lumotlar elektr hodisalari haqida dastlabki ma’lumotlar yorug‘lik hodisalari haqida dastlabki ma’lumotlar tovush hodisalari haqida dastlabki ma’lumotlar qayta ishlangan uchinchi nashri toshkent – 2017 6 2 uo‘k: 372.853 (075) kbk 22.3 t–95 taqrizchilar: p. mo‘minov – o‘z. faning akademigi, «fizika-quyosh» ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi, fizika-texnika instituti bosh ilmiy xodimi, f.m.f.d., d. begmatova – o‘z. mu «umumiy fizika» kafedrasi mudiri, p.f.n. dotsent, n. saidxanov – o‘z. fa fizika-texnika institutining ilmiy kotibi, f.m.f.d., x.tajimuradova – nizomiy nomidagi tdpu «fizika va astronomiyani o‘qitish metodikasi» kafedrasi o‘qituvchisi, p.f.n., dotsent v.b., u.alimuxammedova – toshkent shahri, yunusobod tumani 9-maktab o‘qituvchisi, n. berdirasulov – toshkent shahri, sergeli tumani 104-maktab o‘qituvchisi, b. kamolov – sirdaryo viloyati, boyovut tumani 30-maktab o‘qituvchisi. o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi tomonidan darslik sifatida tasdiqlangan. shartli belgilar: – fizik kattaliklarga ta’rif; asosiy qonunlar; – muhim formulalar; – …

2 / 176

gan «fizika» darsligining birinchisidir. keyingi 7–9-sinflarda ham «fizika»dan o‘quv darslari davom etadi. nima sababdan bu o‘quv predmetini o‘rganish kerak? atrofga qarasangiz, yog‘ayotgan qor yoki yomg‘irni, suzib yurgan bulutlarni, ariq yoki daryolardan oqayotgan suvni ko‘rasiz. bularning barchasi tabiat hodisa laridir. bizni o‘rab turgan tabiatdagi o‘zgarishlar hayotimizga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. tabiatda bora- yotgan jarayonlarning qonuniyatlarini o‘rganish ulardan unumliroq foydalanish imkonini beradi. qonuniyatlarni o‘rganish borasida inson o‘z mehnatini yengillashtiradigan mashinalarni o‘ylab topgan. kun- dalik turmushimizni elektrsiz, yoqilg‘isiz va toza suvsiz tasavvur qila olmaymiz. elektr energiyasini hosil qiladigan mashinalar, elektrdan va yoqilg‘idan foydalanib ishlaydigan qurilmalar fizika faniga asoslanib yaratiladi. ma shina va mexanizmlarni boshqarishda, sozlash ishlari- ni bajarishda, uy-ro‘z g‘or texnikasidan unumli foydala nishda ham fizikadan olgan bilim laringiz asqotadi. tabiatda ro‘y berayotgan turli hodisalarni alomatlariga ko‘ra mexanik, issiqlik, elektr, yorug‘lik va tovush hodisalariga ajratish mumkin. bu hodisalarni o‘rganish modda tuzilishini o‘rganishdan boshla nadi. 6-sinfda fizikaning o‘rganiladigan sohalari: modda tuzilishi, mexa nik hodisalar, elektr, …

3 / 176

voda kamalak paydo bo‘lishi kabilar yorug‘lik hodisalariga kiradi. qanday qilib inson qorong‘i xonasini charog‘on qila oldi, uzoq mam lakatlarda bo‘layotgan voqealarni ko‘rib turadigan, oziq- ovqatlarining buzil masdan saqlanishiga erishadigan bo‘ldi? ularning barchasiga elektr hodisalarini o‘rganish tufayli erishildi. nima sababdan quyoshdan yorug‘lik chiqadi? nega suv bug‘ yoki muz ko‘rinishida bo‘la oladi? qanday sababga ko‘ra xona temperaturasida simob suyuqlik holida bo‘ladi-yu, temirni suyultirish uchun juda yuqori temperaturagacha qizdirish kerak? mana shunday savollarga javob berish uchun moddaning tuzilishini o‘rganish kerak. jismlarning ichki tuzilishini o‘rganib, uning ko‘pgina xossalarini tushuntirish hamda kerakli xossalarga, ya’ni issiqlikka chidamli, mustahkamligi yuqori va h.k.larga ega bo‘lgan yangi moddalarni yaratish mumkin. 1. 1-rasmga qarab fizik hodisalarga doir o‘zingizning misolla- ringiz ni keltiring. 2. atrofimizdagi olamni o‘rganishda fizika qanday rol o‘ynaydi? 3. muzqaymoqning erishi qanday hodisaga kiradi? 4. kundalik turmushdan fizik hodisalarga misollar keltiring. 6 2-mavzu fizika taraqqiyoti tarixidan ma’lumotlar fizika grekcha «physis» – tabiat degan so‘zdan olingan bo‘lib, tabiat haqidagi …

4 / 176

o‘lsa, olam ning nimadan tuzilganligi haqi dagi nazariyani miloddan avvalgi 341–270-yillarda yashagan epikur bergan. uning g‘oyalarini shoir lukret siy o‘zining «narsalarning tabiati haqida» nomli poema sida keltiradi. unga ko‘ra barcha jismlar ko‘zga ko‘rin maydigan, bo‘linmay digan atomlardan tashkil topgan va ular to‘xtovsiz hara katda bo‘ladi. fizika qonunlarini harbiy texnikada keng ko‘lamda qo‘llagan olimlardan biri arximed edi. arximed miloddan avvalgi 287-yilda sit siliya orolidagi sirakuza shahrida tug‘iladi. bu davrda sitsiliya oroli rim va karfagen orasidagi urush maydoni edi. oroldagi hokimiyat mustaqilligini asrab qolish uchun mudofaa inshootlarini quradi. bunda arxi medning muhandislik qobiliyati qo‘l keladi. rimliklar sitsiliyaga ham dengizdan, ham quruqlikdan hujum qilishadi. gretsiyalik tarixshunos plutarx shunday yozadi: «rimliklarning ikki tomonlama (dengiz va quruqlikdan) hujumidan sirakuzaliklar qo‘rquvga tushdilar. bunday baquvvat, ko‘p sonli qo‘shinga qarshi ular nima bilan javob berishadi? arximed o‘z mashinalarini ishga soldi. quruqlikdagi qo‘shinlar ustiga shiddatli otilgan ulkan toshlar 7 ularni to‘zg‘itib yubordi... kemalarga birdaniga devor ustidan katta tezlikda xodalar …

5 / 176

xorazmiy, umar xayyom, umar chag‘ miniy va boshqalarni kel- tirish mumkin. beruniy moddalarning zich- ligi, koinot fizikasi, minerallar, yorug‘lik, tovush va magnit hodisalari kabi ko‘pgina yo‘na lishlarda ishlar olib borgan. uning, ayniqsa, yer radiusini juda aniq o‘lchaganligi (beruniyning hisoblashicha yer meridian yoyining bir darajasi 110245 m ga teng. bunga ko‘ra yer radiusi 6321 km chiqadi. hozirgi ma’lumotga ko‘ra 6400 km) diqqatga sazovordir. al-xorazmiyning mate matika, astronomiya sohasi bo‘yicha ishlarini dunyo tan olgan. ibn sinoni butun dunyoda tibbiyotning otasi deb bilishadi. uning bundan tashqari mexanik harakat, ob-havoga doir, yorug‘lik hodisalari kabi mavzularga bag‘ish langan ishlari ham mavjud. umar xayyom o‘sha davr uchun ancha mukammal lashgan taqvim (kalendar)ni ishlagan bo‘lsa, umar chag‘miniy yer o‘qining og‘maligi tufayli fasllar almashinib turishini qayd qilgan. fizikaning keyingi taraqqiyoti yevropa bilan bog‘langandir. chex olimi n. kopernik birinchi bo‘lib quyosh sistemasining tuzilishini to‘g‘ri talqin qilib berdi. lekin bu ta’limotni qabul qilish oson kechmadi. italyan olimi g. galiley va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 176 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fizika_6_uzb @abituriyent"

modda tuzilishi haqida dastlabki ma’lumotlar mexanik hodisalar haqida dastlabki ma’lumotlar jismlarning muvozanati. oddiy mexanizmlar issiqlik hodisalari haqida dastlabki ma’lumotlar elektr hodisalari haqida dastlabki ma’lumotlar yorug‘lik hodisalari haqida dastlabki ma’lumotlar tovush hodisalari haqida dastlabki ma’lumotlar qayta ishlangan uchinchi nashri toshkent – 2017 6 2 uo‘k: 372.853 (075) kbk 22.3 t–95 taqrizchilar: p. mo‘minov – o‘z. faning akademigi, «fizika-quyosh» ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi, fizika-texnika instituti bosh ilmiy xodimi, f.m.f.d., d. begmatova – o‘z. mu «umumiy fizika» kafedrasi mudiri, p.f.n. dotsent, n. saidxanov – o‘z. fa fizika-texnika institutining ilmiy kotibi, f.m.f.d., x.tajimuradova – nizomiy nomidagi tdpu «fizika va astronomiyani o‘qitish metodika...

Этот файл содержит 176 стр. в формате PDF (1,8 МБ). Чтобы скачать "fizika_6_uzb @abituriyent", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fizika_6_uzb @abituriyent PDF 176 стр. Бесплатная загрузка Telegram

fizika_6_uzb @abituriyent

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "fizika_6_uzb @abituriyent"

Похожие файлы