odam anatomiyas,f.bahodirov

PDF 352 стр. 15,6 МБ Бесплатная загрузка

352 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 15,6 МБ

Тип файла PDF

Страницы 352

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 352

www.ziyouz.com kutubxonasi 28.706 t a q r i z c h i l a r : n.x. shomirzayev - tibbiyot fanlari doktori, professor. 0 ‘.m. m irsharopov - tibbiyot fanlari doktori, professor. usbbu darslik tibbiyot oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun tavsiya etilgan bo‘lib, unda talabalar tibbiyotning eng muhim fani hisoblangan anatomiya va morfologiyaga oid yangiliklar bilan yaqindan tanishadilar. muallif ushbu darslikda har bir a’zoning, qolaversa, anatomik sistemalaming tuzilishi, embrional o‘sishning yosh vajinsga qarab o‘zgarib turishini tushunarli va qiziqarli qilib bayon etishga uringan. kitobda ichki a’zolaming anatomik tuzilishi, ulaming qon tomirlar va nervlar bilan qanday qilib ta’mmlanganligi yaqqol tasvirlab berilgan. d 4107000000 q5 358-2005 « 0 ‘zb ek ist0n » nmiu, 2006 isbn 5 - 8 9 8 9 0 -1 0 2 -7 o « p la tin u m p u b lis h e r s » m c h j, 2006 www.ziyouz.com kutubxonasi umumiy qism i 1.1. …

2 / 352

o‘rganadi. prenatal ontogenez (homila taraqqiyoti) o‘z navbatida 2 davrga bo‘linadi. 2-oygacha bo‘lgan davr - embrional davr deyilib, 3-9-oylardagi davr fetal davr (fetus - homila) deyiladi. homila tug‘ilgan daqiqalardan boshlab, yoshga qarab o‘zgarishini postnatal ontogenez bo‘limi j1: o‘rganadi. odam tuzilishi va taraqqiyotini jamiyat taraqqiyoti bilan bog‘lab o‘rganadigan bo‘limga antropogenez deyiladi. homila hujayra, to‘qima va a’zolarining tug‘ilguncha ona qomida o‘sib taraqqiy etishini embriologiya fani, tug‘ilgandan boshlab to hayotining oxirigacha bo‘lgan davrdagi j o‘zgarishni «yoshga doir» anatomiya o‘rganadi. sistematik anatomiya odam a’zolarini va ulaming bajaradigan vazifalarini umumlashgan gu- ruhlarga bo‘lgan holda o‘rganadi. bu fanning osteologiya bo‘limida suyak skeleti, sindesmologiya bo‘limida suyaklaming o‘zaro birikishi, miologiya bo‘limida esa mushaklar o‘rganiladi. anatomiya ning splanxnologiya bo‘limi ichki a’zolami: hazm a’zolari, nafas a’zolari, siydik va jinsiy a’zolami o4rganadi. angiologiya bo‘limi yurak va qon tomirlarini (arteriya. vena, limfa) o‘rgansa, nevrologiya bo‘limi orqa miya va bosh miyani hamda periferik nervlami o‘rganadi. esteziologiya bo‘limida sezgi a’zolari, endokrinologiya qismida esa ichki sekretsiya …

3 / 352

unday holatlarga patologiya deyiladi. patologiya holatiga lablarda va tanglayda hosil bo‘ladigan tirqishlar yoki a’zolaming bajaradigan vazifasiga salbiy ta’sir etadigan tuzilmalar kiradi. normal anatomiya sog‘lom odam organizmida kuzatiladigan holatlami o‘rganadi. odam a’zola- rida kuzatiladigan ba’zi o‘zgarishlar variantlar deb ataladi. bunda a’zolaming joylashishi yoki tuzili shi odatiy holatdan biroz boshqacharoq bo‘lishiga qaramay, bajaradigan vazifasi odatiy bo‘lsa, www.ziyouz.com kutubxonasi a’zoning ko‘rinish yoki tuzilish varianti deyiladi. odam a’zolarining tuzilishini, shakllanishini bajaradigan vazifasiga bog* lab o‘rganish vazifaviy (funksional) anatomiya deyiladi. odam anatomiyasi tibbiyotning boshqa asosiy fanlari bo* lib hisoblangan fiziologiya, gistologiya fanlari bilan chambarchas bog‘langan holda o‘rganiladi. fiziologiya fani a’zolaming hayotiy fao- liyatini o‘rganadigan ta’limotdir. gistologiya fani hujayra, to‘qima va a’zolaming taraqqiyoti, tuzilishi hamda ulaming hayot faoliyatlarini o'rganuvchi ta’limotdir. a ’zo, to‘qima va hujayralarda kasallik natijasida paydo bo‘ladigan holatlami o‘rganadigan fan patologik anatomiya deyiladi. 1.2. organizmning bir butunugi odam (homo sapiens) umurtqalilar (vertebrata) tipiga va sut emizuvchilar sinfiga (mammalia) mansub. o rganizm va uning ta …

4 / 352

va to‘qimalar nervlar vositasida boshqariladi va o‘zaro munosabatda bo‘ladi. organizmning barcha a’zolari bir-biri bilan o‘zaro bog‘liq bo‘lib, ular tomirlardan oqayotgan qon, limfa suyuqliklari yordamida gumoral yo‘l bilan bog‘lanadi, markaziy nerv sistemasi a’zo va to‘qimalami idora etib, bulaming hammasi organizmning bir butunligini ta’minlaydi. i. epiteliy to‘qima (textus epethelialis) - chegaralovchi to‘qima bo‘lib, tana va hazm qilish nayining ichki yuzasini, nafas olish, siydik va jinsiy sistemalaming shilliq qavatlarini qoplab turadi. jigar, me’da osti bezi, shuningdek, organizmdagi ko‘pgina bezlar tarkibiga ham kiradi. seroz parda- lar ham epiteliy bilan qoplangan. epiteliy to‘qimasi embrionning rivojlanish davrida uchala homila varaqlaridan (ekto, endo va mezodermadan) hosil bo‘ladi. ii. ichki muhit to‘qimasi (tayanch-trofik va himoya to‘qimalar, biriktiruvchi to‘qima) - mezenxi- madan hosil bo‘lib, bu to‘qima tarkibiga qon, limfa, siyrak va zich biriktiruvchi to‘qima, retikular to‘qima, tog‘ay va suyak to‘qimalari kiradi. iii. mushak to‘qimasi (textus muscularis) - organizmning harakatga kelishini ta’minlaydi. tuzilishi va bajaradigan vazifasiga ko‘ra silliq, ko‘ndalang-targ‘il (skelet), …

5 / 352

ko‘pgina a’zolar ma’lum bir to‘qimalardan tuzilgan bo‘lsa-da, ulaming tarkibida boshqa organizmga xos bo‘lgan to‘qimalar ham bo‘ladi. misol uchun: yurak faqat shu a’zoga mansub bo‘lgan ko‘ndalang-targ‘il mushak to‘qimalardangina emas, balki biriktiruvchi va nerv to‘qimalaridan tuzilgan. a’zolar tizimi tarkibini tuzilishi, vazifasi, taraqqiyotida umumiylik bo‘lgan a ’zolar guruhi tashkil qiladi. suyaklar sistemasi tarkibiga bir xil tuzilishga, umumiy vazifaga ega bo‘lgan va taraqqiyotida umumiylik bo‘lgan suyaklar guruhi kiradi. mushaklar, qon tomirlar va nerv tizimlarini ham shunday umumiy tuzilishga, bir xil vazifaga va taraqqiyotida umumiylikka ega bo‘lgan a’zolar guruhi tashkil etadi. har bir hazm a’zolarining tuzilishi o‘ziga xos bo‘lsa-da, lekin ularning bajaradigan vazifasi, ko‘pchiligining umumiy tuzilishga egaligi (devorining 3 qavatli naydan iboratligi) va embrionning endoderma qismidan taraqqiy etganligidan, ular ham yaxlit hazm a’zolari tizimini tashkil etadi. alohida tizimlar guruhi vazifasi, joylashishi va taraqqiyotiga ko‘ra bo‘limlarga (apparatlarga) birlashishi mumkin. tayanch va harakat apparati tarkibiga suyaklar, bo‘g‘imlar va mushak tizimlari birlashadi. ichki a’zolar bo‘limi o‘z ichiga hazm, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 352 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "odam anatomiyas,f.bahodirov"

www.ziyouz.com kutubxonasi 28.706 t a q r i z c h i l a r : n.x. shomirzayev - tibbiyot fanlari doktori, professor. 0 ‘.m. m irsharopov - tibbiyot fanlari doktori, professor. usbbu darslik tibbiyot oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun tavsiya etilgan bo‘lib, unda talabalar tibbiyotning eng muhim fani hisoblangan anatomiya va morfologiyaga oid yangiliklar bilan yaqindan tanishadilar. muallif ushbu darslikda har bir a’zoning, qolaversa, anatomik sistemalaming tuzilishi, embrional o‘sishning yosh vajinsga qarab o‘zgarib turishini tushunarli va qiziqarli qilib bayon etishga uringan. kitobda ichki a’zolaming anatomik tuzilishi, ulaming qon tomirlar va nervlar bilan qanday qilib ta’mmlanganligi yaqqol tasvirlab berilgan. d 4107000000 q5 358-2005 « 0 ‘zb ek ist0n » nmiu, 2006 isbn 5 - 8 9 8 9 0 -...

Этот файл содержит 352 стр. в формате PDF (15,6 МБ). Чтобы скачать "odam anatomiyas,f.bahodirov", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: odam anatomiyas,f.bahodirov PDF 352 стр. Бесплатная загрузка Telegram