kimyo 9-sinf

PDF 208 стр. 3,0 МБ Бесплатная загрузка

208 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,0 МБ

Тип файла PDF

Страницы 208

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 208

i.r. asqarov, k.g‘opirov, n.x. to‘xtaboyev kimyo 9 o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9- sinfi uchun darslik sifatida tasdiqlagan qayta ishlangan to‘rtinchi nashri toshkent «o‘zbekiston” 2019 htt p:e du po rta l.u z uo‘k 54(075) kbk 24ya721 24.1 asqarov i.r. kimyo 9: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining a 86 9- sinfi uchun darslik / i.r.asqarov, k.g.g‘opirov, n.x.to‘xtaboyev/, 4- nashr. — t.: «o‘zbekiston» nmiu, 2019. — 208 b. i. 1,2. muallifdosh. isbn 978–9943–07–261–9 uo‘k 54(075) êbk 24.1ya72 taqrizchilar: a.q. abdushukurov — o‘zbekiston milliy universiteti professori, kimyo fanlari doktori; sh.m. mirkomilov — toshdpu kimyo va kimyo o‘qitish metodikasi kafedrasi professori; sh.a. qodirova — o‘zbekiston milliy universiteti professori v.b., kimyo fanlari doktori; sh. ganiyeva — toshkent shahar sergeli tumani 104-maktab- ning kimyo fani o‘qituvchisi; l. boboqulova — toshkent shahar yunusobod tumani 258-maktab- ning kimyo fani o‘qituvchisi; sh. g‘opirov — andijon viloyati shahrixon tumani 44-idumning oliy toifali kimyo fani o‘qituvchisi; d. ochilov …

2 / 208

lar yasash kabi ishlar, kimyoviy modda lardan foydalanib tayyorlangan bezaklar, qog‘ozlar, yozuvlar, attorlik buyumlari uchun zarur bo‘lgan simob va uning birik malari, efir moylari, surma, o‘simliklardan tayyorlangan dori- darmonlar keng qo‘llangani haqida ma’lumotlar mavjud. daraxt po‘stlog‘i va kanopdan 751- yilda samarqandda qog‘oz ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yilgan. miloddan avvalgi 460—377- yi l larda yashagan qadimgi yunon qomusiy olim giðpokrat o‘simlik, hayvonlar va tabiiy minerallardan dorivor vositalar olishni bilgan. 721—813- yillarda yashagan jobir ibn hayyom (gaber, sul fat, nitrat kislotalarni va zar suvini olish usullarini yozib qol dirgan) novshadil spirtini aniqlagan va uning xossalarini o‘r gangan, oq bo‘yoq tayyorlash uslubini taklif qilgan, sirka kislo tani haydash orqali tozalash usulini o‘rgangan. “yetmish kitob”i- da metallar va minerallar haqida ko‘plab ma’lumotlar berilgan. farg‘ona vi loyatining quva tumanida taval lud topgan, 797—865- yillarda yashagan qomusiy olim ahmad al-farg‘oniy (alfraganus) kimyoga oid dastlabki asarlardan bo‘lgan “kitob amal ar-rahomat”da u ming yildan ortiq davr davomida suv ta’siridan …

3 / 208

atining afshona qishlog‘ida tavallud topgan abu ali ibn sino (avitsenna) (980—1037) o‘rta asrlarning yirik kimyogarlaridan bo‘lib, “risolat al-iksir”, “kitob ash-shifo”, “tib qonuni” kabi asarlarida ko‘pgina kislota, ishqor, shifobaxsh moddalarning tibbiyot amaliyotida qo‘llanish holatlari haqida qimmatli ma’lumotlarni keltirgan. “haqiqiy olimlik, haqiqiy ijodkorlik — bu igna bilan quduq qazishdek mashaqqatli ish. buni bilgan odam biladi, bilmagan bilib olishi zarur”1. buyuk ajdodlarimizning munosib izdoshlari sifatida zamo namizning peshqadam kimyogar va kimyogar-texnolog olimlari o.s.sodiqov, s.y.yunusov, h.r.rustamov, x.u.usmonov, m.n.nabiyev, m.a.asqarov, x.n.oripov, n.a.parpiyev, k.s. ahmedov, z.s.salimov, n.r.yusuf bekov, a.a.abduvahobov, s.sh.rashidova, sh.i.solihov, s.i.iskandarov, y.t.toshpo‘latov, s.s.ne’matov, b.m.beglov, ò.m.mirkomilov, a.g‘.maxsumov, a.i.glushenkova kabi yetakchi o‘zbek olimlari jahonshumul ishlari bilan fan rivojiga salmoqli hissa qo‘shdilar. 1997- yilda o‘zbek olimlari i.r.asqarov va t.t.risqiyevlar tomonidan “tovarlarni kimyoviy tarkibi asosida sinf lash va sertifikatlash” ixtisosligi kimyo fanlari tizimiga kiritildi. 2017- yi lda professor i.r.asqarov tomonidan “tovarlar kimyosi” sifatida takomillashtirildi hamda oak tomonidan tasdiqlandi. 1sh.m.mirziyoyev. o‘zbekiston respublikasi prezidenti sh.mirziyoyev ning oliy majlisga murojaatnomasi. 22- dekabr, …

4 / 208

ik jadvalini tuzdi. • xviii asrda 30 ga yaqin element ma’lum edi. • xix asrda 60 dan ortiq element ma’lum bo‘ldi. • nemis olimlari i.debereyner (1829) va l.meyer (1864), ingliz olimlari u.odling va j.nyulends (1863), fransuz olimlari j.dyuma va a.shankurtua hamda boshqa olim lar kimyoviy elementlarni sistemalashtirishga harakat qil ganlar. • sistemalashtirish muammosini 1869- yilda rus olimi d.i.mendeleyev muvaffaqiyatli hal qildi. d.i.mendeleyev tomonidan davriy qonunning dastlabki talqini “...oddiy moddalarning xossalari hamda elementlar 8- sinf kimyo kursining eng muhim mavzularini takrorlash 1-§. ch4 + 2o2 → co2 + 2h2o + → + – + d– d+ htt p:e du po rta l.u z 6 birikmalarining shakl va xossalari ularning atom massalari qiymatiga davriy ravishda bog‘liq...” deb berilgani va keyin chalik atom tuzilishi haqidagi bilimlarning chuqurlashishi, tasavvurlarning kengayishi natijasida quyidagi yangi talqin bilan almashtirilganini yaxshi bilamiz: “kimyoviy elementlar va ulardan hosil bo‘luvchi oddiy hamda murakkab moddalarning xossalari shu elementlar atomlarining yadro zaryadlari …

5 / 208

qilindi va davriy sistema tuzildi, lekin d.i.mendeleyev elementlar xossalarining o‘xshashligi va farq larini, davriy o‘zgarish sabablarining tub mohiyatini tushuntirib bera olmadi. xix asrda atom kimyoviy reaksiyalarda o‘zgarishga uchramaydigan bo‘linmas zarra deb hisoblangan. xix asr oxiri va xx asr boshlarida esa kimyo fanida erishilgan yutuqlar bu tasavvurni o‘zgartirib yubordi. • x- (ren tgen) nurlar in ing ochi l i sh i (nemi s o l imi v.rentgen, 1895- yilda kashf etib, “x” nur deb atagan). • radioak t iv l ikning kashf e t i l i sh i ( f ransuz o l imi a.bekkerel, 1896- yil). htt p:e du po rta l.u z 7 • elektronning kashf etilishi (ingliz olimi j.tomson, 1897- yil). • atom yadrosi zaryadining elementning davriy sistemada gi tartib raqamiga tengligi (ingliz olimi d.mozli, 1913- yil). • yadro tuzilishi proton-neytron nazariyasining yaratilishi (rus olimlari d.d.ivanenko va e.n.gapon hamda nemis olimi v.geyzenberg, 1932- yil). kimyoviy elementning davriy …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 208 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kimyo 9-sinf"

i.r. asqarov, k.g‘opirov, n.x. to‘xtaboyev kimyo 9 o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9- sinfi uchun darslik sifatida tasdiqlagan qayta ishlangan to‘rtinchi nashri toshkent «o‘zbekiston” 2019 htt p:e du po rta l.u z uo‘k 54(075) kbk 24ya721 24.1 asqarov i.r. kimyo 9: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining a 86 9- sinfi uchun darslik / i.r.asqarov, k.g.g‘opirov, n.x.to‘xtaboyev/, 4- nashr. — t.: «o‘zbekiston» nmiu, 2019. — 208 b. i. 1,2. muallifdosh. isbn 978–9943–07–261–9 uo‘k 54(075) êbk 24.1ya72 taqrizchilar: a.q. abdushukurov — o‘zbekiston milliy universiteti professori, kimyo fanlari doktori; sh.m. mirkomilov — toshdpu kimyo va kimyo o‘qitish metodikasi kafedrasi professori; sh.a. qodirova — o‘zbekiston milliy universiteti professori v.b., ki...

Этот файл содержит 208 стр. в формате PDF (3,0 МБ). Чтобы скачать "kimyo 9-sinf", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kimyo 9-sinf PDF 208 стр. Бесплатная загрузка Telegram