yevropa toponimiyasi.docx

DOCX 15 sahifa 34,6 KB Bepul yuklash

15 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 34,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 15

Yangilangan Iyn 2026

Sahifa ko'rinishi (6 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 15

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti mustaqil ish mavzu: yevropa toponimiyasi o'quvchi: mamilova mu'tabar 2024-2025-o'quv yili reja: 1. yevropa geografik nomlarining tarixi 2. yevropa shaharlarining etimologiyasi 3. daryolar va ko'llar nomlari 1. yevropa geografik nomlarining tarixi yevropa geografik nomlarining tarixi, ko'p asrlar davomida rivojlanib kelgan murakkab jarayonni o'z ichiga oladi. ushbu nomlar, qadimgi davrlardan boshlab, turli xalqlar, madaniyatlar va tillarning integratsiyasi natijasida shakllangan. yevropaning eng qadimgi geografik nomlari kelt, rim va yunon madaniyatlariga borib taqaladi. masalan, "britaniya" so'zi brit keltlari tomonidan ishlatilgan bo'lib, eng qadimiy manbalarda uchraydi. yunon geografi ptolemey o'zining "geografiya" asarida o'sha davrning ko'plab yevropa nomlarini qayd etib o'tgan. rim imperiyasi davrida (milodiy 27-yildan 476-yilgacha) ko'plab yevropa shahar va daryo nomlari tegishli lotin nomlari bilan qayd etilgan. masalan, "rhenus" (reyn) va "danubius" (dunay) kabi nomlar mavjud. bu davrda rimlar tomonidan asos solingan ko'plab shaharlar ham o'z nomlarini saqlab qolgan, masalan …

2 / 15

boshlarida, yevropa geografik nomlarining yanada murakkablashish jarayoni kuzatilgan. bu davrda italian renessans geograflari va kartograflari tomonidan yangi xaritalar va nomlar jamoalashtirildi. gerardus mercator va sebastian munster kabi kartograflar o'z ishlarida zamonaviy geografik ilmni rivojlantirishga yordam berdi. yevropadagi ko'plab davlatlarning o'z milliy davlatlar sifatida shakllanishi ko'pincha nom o'zgarishlar bilan kuzatildi. masalan, 17-asrda pyotr i tomonidan "russia" nomi butun milliy hududni ifodalash uchun qabul qilingan, bu esa avvalroq "moskovia" deb tanilgan edi. bundan tashqari, 1648-yildagi vestfaliya sulhi yevropa hududlarini aniq chegaralar bilan ajratib qo'ydi, bu esa ayrim mintaqa nomlarining barqarorlashuviga sabab bo'ldi. 1900-yillar boshlarida milliy davlatlar o'rtasidagi chegara o'zgarishlari ham geografik nomlarda katta ta'sir qildi. ittifoq va millatdosh davlatlar yevropachalikni pasaytirish uchun milliy til va madaniyatlarga asoslangan nomlarni joriy etdi. bundan tashqari, birinchi va ikkinchi jahon urushlari davrida ham ko'plab hududlarda nomlar o'zgardi yoki qaytadan ko'rib chiqildi. yevropaning zamonaviy geografik nomlanishi nafaqat tarixiy an'analar, balki siyosiy omillar bilan ham bog'liqdir. yevropa ittifoqi …

3 / 15

âz nomlarini tarixiy, geografik va madaniy omillarga koâra olgan. turli tillar aralashuvi va uzoq tarixiy jarayonlar ushbu nomlarni paydo boâlishida asosiy rol oâynagan. quyidagi maâlumotlar turli yevropa shaharlarining etimologiyasiga qaraydi va 500 soâzdan iborat. 1. **london**: london nomi qadimgi rimliklar davrida "londinium" sifatida ma'lum edi. "londinium" nomining kelib chiqishi haqida bir nechta nazariyalar mavjud. eng keng tarqalgan nazariyaga koâra, bu nom "ishtiyoq" yoki "daryo" maânosini anglatuvchi kelt tilidan kelib chiqqan deb hisoblanadi. 2. **parij**: parij shahrining nomi qadimgi kelt qabilasi - pariziylardan olingan. rimliklar kelgach, shahar "lutetia" deb nomlangan edi, keyinchalik u "parisius"ga oâzgartirildi. 3. **berlin**: berlin nomi ilk bor 13-asrda tilga olingan. "berlin" qisqa "ber" soâzidan kelib chiqqan boâlib, slavyan tilida "moâri" yoki "qumloq joy" maânosiga ega. 4. **madrid**: madridning kelib chiqishi "magerit" soâzidan kelib chiqqan, bu esa arabcha "mad-jerit", ya'ni "suv oâzanidagi joy" deganidir. bu ispan tiliga moslashib "madrid" boâlib oâzgargan. 5. **roma**: roma nomi haqidagi koâpgina afsona …

4 / 15

agi "prã¡h" soâzidan kelib chiqqan boâlib, "daryo oâzanidagi qum" degan maâno beradi. 10. **amsterdam**: amsterdamning nomi "amstel" daryosi ustidagi toâsiqdan (dam) kelib chiqqan. "amstelredamme" nomi asta-sekin qisqa shaklga oâtkazilib, hozirgi "amsterdam" shakliga keltirilgan. yevropadagi shaharlar nomlarining kelib chiqishi odatda ularning geografik joylashuvi, tarixiy jarayonlar va dastlabki aholisi bilan bogâliqdir. ushbu etimologik ma'lumotlar yevropalik odamlarning tarixiy madaniy aloqalari va til rivojlanishi haqida qimmatli maâlumotlarni beradi. bu barcha ma'lumotlar shaharlarning tarixi va ularning boy madaniy merosi haqidagi tushunchani chuqurlashtirishga yordam beradi. har bir nom oâz ichida shaharlarning yanada chuqur va turli qirralarini aks ettiradi. 3. daryolar va ko'llar nomlari albatta, mana siz uchun 3. daryolar va koâllar nomlari haqida faqat ma'lumotlar va raqamlar. 1. daryolar: - amudaryo: oâzbekistonning asosiy daryolaridan biri boâlib, umumiy uzunligi taxminan 2540 km. daryo turkmaniston va oâzbekiston orqali oqib oâtadi. - sirdaryo: oâzbekistonning yana bir muhim daryosi hisoblanib, uzunligi taxminan 2212 km. daryo qirgâiziston, oâzbekiston va qozogâiston orqali …

5 / 15

koâli: galogeniya davrida hosil boâlgan tuz koâli boâlib, o'sha vaqtdagi aral koâlidan qoldiq, va uning qismi. - oqsoqol koâli: qozogâiston va qirgâiziston chegarasida joylashgan katta shorin koâl boâlib, sirdaryodan suv oladi. - tuzkoâl: oâzbekistonning eng yirik tuz koâllaridan biri boâlib, uran va boshqa minerallarni ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. - aydarkoâl: 1969 yilda amudaryodan suv toâldirilishi natijasida hosil boâlgan sun'iy suv ombori. maydoni taxminan 3000 kmâ². - karokul: qoraqalpogâiston avtonom respublikasi hududida joylashgan shoâr koâllardan biri hisoblanadi. - toshkentdagi chorvoq suv ombori: ulkan rekratsion zona va sun'iy suv ombori boâlgan. maydoni taxminan 60 kmâ². 3. umumiy ma'lumotlar: - oâzbekiston hududida daryolar uzunligi koâpincha gâarbga yoki janubga oqadi. - amudaryo va sirdaryo orol dengiziga quyadigan asosiy ikki daryo boâlgan va orol dengizining qurigan qismi salbiy ekologik ta'sirlarni keltirib chiqargan. - amudaryo va sirdaryo suvlarining asosiy manbalari bahor qushyoqlarida qor erishi va yoz yomg'irlarida suv miqdorining oshishi bilan bog'liq. - orol dengizining ekologik …

6 / 15

ar va ma'lumotlarga asoslangan holda ba'zi tog'lar va tog' tizmalari haqida ma'lumot beriladi. 1. **himolay**: himaloy tog' tizmasi dunyodagi eng baland tog' tizmasidir. bu tizmada dunyoning eng baland cho'qqisi everest (sagarmatha yoki chomolungma) joylashgan bo'lib, balandligi 8,848 metrni tashkil etadi. himolay tizmasi hindiston, nepal, butan, xitoy va pokiston hududlarida cho'zilgan. 2. **and tog'lari**: janubiy amerikaning g'arbiy qismida joylashgan. u dunyodagi eng uzun tog' tizmasidir, uzunligi 7,000 kilometrga teng. eng baland cho'qqisi â aconcagua, balandligi 6,962 metr. 3. **karakoram**: bu tizmada dunyodagi ikkinchi baland cho'qqi â k2 joylashgan. k2ning balandligi 8,611 metr. karakoram asosan pokiston, xitoy va hindiston hududlaridan o'tadi. 4. **alp tog'lari**: yevropadagi eng baland tog' tizmalaridan biri bo'lib, u fransiya, shveytsariya, monako, italiya, lyuksemburg, lixtenshteyn, germaniya va avstriyada joylashgan. eng baland cho'qqisi â mont blanc, balandligi 4,809 metr. 5. **apennin tog'lari**: italiyada joylashgan va mamlakatni shimoldan janubga kesib o'tuvchi tog' tizmasidir. eng baland cho'qqisi â corno grande, balandligi 2,912 …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 15 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"yevropa toponimiyasi.docx" haqida

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti mustaqil ish mavzu: yevropa toponimiyasi o'quvchi: mamilova mu'tabar 2024-2025-o'quv yili reja: 1. yevropa geografik nomlarining tarixi 2. yevropa shaharlarining etimologiyasi 3. daryolar va ko'llar nomlari 1. yevropa geografik nomlarining tarixi yevropa geografik nomlarining tarixi, ko'p asrlar davomida rivojlanib kelgan murakkab jarayonni o'z ichiga oladi. ushbu nomlar, qadimgi davrlardan boshlab, turli xalqlar, madaniyatlar va tillarning integratsiyasi natijasida shakllangan. yevropaning eng qadimgi geografik nomlari kelt, rim va yunon madaniyatlariga borib taqaladi. masalan, "britaniya" so'zi brit keltlari tomonidan ishlatilgan bo'lib, eng qadimiy manbalarda uc...

Bu fayl DOCX formatida 15 sahifadan iborat (34,6 KB). "yevropa toponimiyasi.docx"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: yevropa toponimiyasi.docx DOCX 15 sahifa Bepul yuklash Telegram