mirzo ulugʻbek-davlat arbobi va buyuk olim.docx

DOCX 7 sahifa 29,2 KB Bepul yuklash

7 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 29,2 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 7

Yangilangan Iyn 2026

Sahifa ko'rinishi (6 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 7

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi university of bussines scinse mustaqil ish mavzu: mirzo ulugê»bek-davlat arbobi va buyuk olim o'quvchi: bozorov alimardon 2024-2025-o'quv yili reja: 1. mirzo ulug'bek - hayoti va faoliyati 2. ulug'bek va uning ilm-fanga qo'shgan hissasi 3. samarqandda ulug'bekning astronomik rasadxonasi 1. mirzo ulug'bek - hayoti va faoliyati mirzo ulug'bek, to'liq ismi muhammad tarag'ay ibn shohrux, 1394-yil 22-mart kuni sultoniya shahrida (hozirgi eron hududida joylashgan) tug'ilgan. u temuriylar sulolasidan bo'lib, amir temurning nabirasi va shohrux mirzoning o'g'li edi. ulug'bek dunyoga mashhur astronom va matematik sifatida tanilgan, shuningdek, samarqand va o'sha davrning boshqa yirik shaharlari hokimi sifatida ham faoliyat yuritgan. ulug'bekning siyosiy faoliyati 1409-yilda samarqand hokimi bo'lishi bilan boshlandi. u 15-asr boshlarida movarounnahr hududida barqarorlikni saqlash va rivojlantirish uchun ko'p mehnat qildi. uning davrida samarqand ilm-fan va madaniyat markaziga aylandi. ulug'bek madrasa va rasadxona kabi ilmiy muassasalarni qurdirib, ularga ko'plab olim va talabalarni chorladi. ulug'bekning ilmiy …

2 / 7

yo hududlarida ko'plab g'alabalarni qo'lga kiritish bilan birga, savdo va iqtisodiy aloqalarni rivojlantirishga katta e'tibor qaratdi. u davrida samarqandda ko'plab imoratlar qurilib, shaharning o'sishiga zamin yaratildi. mirzo ulug'bekning davridagi muhim ishlardan yana biri uning madaniy va ilmiy merosi hisoblanadi. uning samarqandni ilm-fan va san'at markaziga aylantirishga bo'lgan harakati, butun bo'layotgan zamonlar ko'plab olimlar va ziyolilar uchun ilhom manbai bo'ldi. uning madrasalarida zamonning eng yetuk olimlari dars bergan va ko'plab ilmiy asarlar yozilgan. ulug'bek hayoti fojiali tugadi. 1449-yilda, shohrux vafotidan keyin, o'g'li abdulaziz bilan yuzaga kelgan kelishmovchiliklar tufayli o'ldirildi. uning vafoti bilan temuriylar davrining eng buyuk olimlaridan biri bu dunyoni tark etdi. ulug'bekning ilmiy ishlari va merosi bugungi kunda keng e'tirof etilib, u ko'plab ilmiy-tadqiqot muassasalariga ilhom manbai bo'lib xizmat qilmoqda. uning nomi sharqning eng yoshroq va nufuzli olimlari orasida ham hurmat bilan tilga olinadi. ko'plab universitetlar, astranomiya markazlari va madaniy muassasalar uning asarlaridan ilhomlanib, faoliyat yuritmoqda. 2. ulug'bek va uning …

3 / 7

amchilari ko'plab astronomik o'lchovlarni amalga oshirgandilar. ulug'bekning eng mashhur ilmiy asari "zij-i ko'ragoniy" yoki "ulug'bek zij" deb ataladi. bu asar astronomik jadval boâlib, 1437-yilda nashr etilgan. zijda turli sayyoralar, yulduzlar va ularning joylashuvi haqida aniq ma'lumotlar berilgan. ushbu jadvalning aniqligi shunchalik yuqori ediki, ayrim hisoblamalar xviii asrgacha oâz ahamiyatini yoâqotmagan. ulug'bek zijida 1018 ta yulduzning koordinatalari va porlashi keltirilgan edi. ulugâbekning ilmiy ishiga asoslangan xulosalar faqat markaziy osiyo emas, balki islom dunyosining boshqa mintaqalariga ham tarqaldi. uning zijiga yevropa olimlari katta qiziqish bildirishgan va uni o'rganishgan. ulug'bek oâz davrida matematikani rivojlantirishda ham katta hissa qo'shgan. u trigonometrik funksiyalar, sinus va kosinus qadriyatlarini aniq oâlchashda muvaffaqiyatga erishgan. ulug'bekning zamondoshlari va keyingi avlod olimlari uning ilmiy merosidan keng foydalanganlar. uning rasadxonasida ishlagan olimlar orasida qozizoda rumiy, gê»iyosiddin jamshid al-kashi va ali qushchi kabi taniqli shaxslar bor edi. ulug'bek oâz ilmiy faoliyatida koâplab muammolarni yechish uchun ilm-fanni davlat dasturiga kiritishga muvaffaq boâlgandi. 1449-yilda …

4 / 7

sifatida ko'rib chiqiladi. ulug'bek ilm-fan uchun ochiq va boy davrning timsoli bo'lib, uning nazariy va amaliy ishlari o'z zamonida va undan keyingi asrlarda ko'plab olimlarga ilhom bergan. u ilmiy izlanishlarda aniq oâlchovlar va tahlilga katta urgâu berdi. ulugâbekning ishlari u vaqtda yevropa, hindiston va boshqa mintaqalarda ham qiziqish uygâotdi. umuman olganda, ulugâbek va uning ilm-fanga qoâshgan hissasi, avvalo, markaziy osiyo madaniyatini va ilmiy merosini boyitgan, shuningdek, butun dunyo ilmiy jamoatchiligiga katta ta'sir koârsatgan. 3. samarqandda ulug'bekning astronomik rasadxonasi [bookmark: _goback]samarqandda joylashgan ulug'bekning astronomik rasadxonasi o'rta osiyodagi eng mashhur ilmiy markazlardan biri bo'lgan. u 1420-yillarda ulug'bekning tashabbusi bilan qurilgan va o'sha davrdagi eng yirik va aniq astronomik asbob-uskunalarni o'z ichiga olgan. ulug'bek, amir temurning nabirasi, o'z davrining buyuk olimlaridan biri bo'lib, samarqandni ilmiy va madaniy markazga aylantirishda muhim rol o'ynagan. uning rahbarligi ostida samarqandda astronomiya, matematika va boshqa fanlar rivojlandi. rasadxona samarqandning shimolidagi ko'hak tepaligida joylashgan edi. rasadxona binoining markaziy qismida …

5 / 7

lariga katta qiziqish bildirgan. jumladan, tyaxo brahe va boshqa g'arbiy astronomlar rasadxonadagi kuzatishlar asosida o'z ishlarini olib borishgan. ulug'bek tomonidan tuzilgan astronomik jadvallar va kuzatish natijalari keyinchalik johannes kepler kabi buyuk astronomlarga ilhom manbai bo'lgan. ulug'bekning rasadxonasi 1449 yilda uning o'ldirilishi natijasida faoliyatini to'xtatdi va asta-sekin unutilib, yemirildi. uning qoldiqlari 20-asrning birinchi yarmida qazishmalar natijasida qayta ochilgan va bu erda arxeologik tadqiqotlar olib borildi. bugungi kunda ulug'bek rasadxonasi joylashgan joy samarqanddagi madaniy va tarixiy me'ros obidalari qatoriga kiradi. rasadxonani boshqarish va tadqiqotlarni amalga oshirishda ulug'bekning yaqin maslahatchilari, masalan, g'iyosiddin jamshid koshiy va ali qushchi kabi buyuk ilm ahli ishtirok etishgan. ushbu olimlar bilan birgalikda ulug'bek juda ko'p ilmiy kashfiyotlarga erishgan. zamonaviy metodologiyalar va usullarni ishlatgan holda, ulug'bek astronomiyada yangi asrning boshlanishiga turtki bo'lgan. ulug'bekning astronomik kuzatishlariga asoslangan xulosalar va qoidalar ko'pincha qur'oni karim va islomiy an'analar bilan mos kelgan va shuning uchun u sharq madaniy makonida juda qadrli hisoblangan. rasadxona …

6 / 7

mirzo ulugʻbek-davlat arbobi va buyuk olim.docx - Page 6

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 7 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"mirzo ulugʻbek-davlat arbobi va buyuk olim.docx" haqida

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi university of bussines scinse mustaqil ish mavzu: mirzo ulugê»bek-davlat arbobi va buyuk olim o'quvchi: bozorov alimardon 2024-2025-o'quv yili reja: 1. mirzo ulug'bek - hayoti va faoliyati 2. ulug'bek va uning ilm-fanga qo'shgan hissasi 3. samarqandda ulug'bekning astronomik rasadxonasi 1. mirzo ulug'bek - hayoti va faoliyati mirzo ulug'bek, to'liq ismi muhammad tarag'ay ibn shohrux, 1394-yil 22-mart kuni sultoniya shahrida (hozirgi eron hududida joylashgan) tug'ilgan. u temuriylar sulolasidan bo'lib, amir temurning nabirasi va shohrux mirzoning o'g'li edi. ulug'bek dunyoga mashhur astronom va matematik sifatida tanilgan, shuningdek, samarqand va o'sha davrning boshqa yirik shaharlari hokimi sifatida ham faoliyat yuritga...

Bu fayl DOCX formatida 7 sahifadan iborat (29,2 KB). "mirzo ulugʻbek-davlat arbobi va buyuk olim.docx"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: mirzo ulugʻbek-davlat arbobi va… DOCX 7 sahifa Bepul yuklash Telegram