markaziy osiyo - inson yashab kelayotgan eng qadimiy o’lka

PPT 23 pages 9.4 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.4 MB

File type PPT

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

powerpoint presentation kelajakda o’zbekiston yuksak darajada taraqqiy etgan iqtisodi bilangina emas, balki bilimdon, ma’naviy jihatdan yetuk farzandlari bilan ham jahonni qoyil qoldirishi lozim… * markaziy osiyo - inson yashab kelayotgan eng qadimiy o’lka,jahon sivilizatsiyasining o’choqlaridan biri. reja: 1. sivilizatsiya tushunchasi, qadimgi sivilizatsiyaning uzoq asrlar davomida shakllanishi va uning tarixiy davrlari. 2. o’lkamizda dehqonchilik va chorvachilikning vujudga kelishi va ijtimoiy taraqqiyotdagi o’rni. 3. markaziy osiyo hududida eng qadimgi shaharlar va davlatlarning tashkil topishi. 4. dastlabki sivilizatsiyaning maonaviy asoslari va uning markaziy osiyo xalqlari tarixidagi o’rni. ma’lumki, sivilizatsiya - kishilik jamiyati tarixiy taraqqiyotida erishilgan madaniyat darajasini anglatadi. o’zbekcha-ruscha lug’atda sivilizatsiya so’zi - madaniylashgan, madaniyatga erishgan, madaniyatli degan maonolarni anglatishi izohlab o’tilgan. demak, sivilizatsiya - insoniyatning ijtimoiy, moddiy va maonaviy taraqqiyot darajasini anglatadi. shu o’rinda prezidentimiz i. a. karimovning “tarixiy xotirasiz kelajak yo’q” nomli risolalarida “... bizning vatanimiz nafaqat sharq balki, umumjaxon sivilizatsiyasi beshiklaridan biri bo’lganini butun jahon tan olmoqda”[1], deb taokidlaganlarida ming …

2 / 23

xos bo’lgan idrok va irodani uyg’otadigan mo’jizaviy kuchdir. tarixiy tafakkur, tarixiy xotira mana shu tarzda shakllanadi, inkor etib bo’lmaydigan, soxtalashtirilmaydigan mutloq xaqiqatga, oliy qadriyatga aylanadi. inson kalbi uning ongiga o’z o’tmishini o’rganish orqali taosir etadi. ayni o’zlikni anglash insonning o’z o’tmishi va ajdodlariga qiziqishdan boshlanishi haqiqat ekanligini teran anglamoq kerak. vatan tarixini chuqurroq va izchil taoqiq etish va qimmatli xulosalar chiqarish alohida ahamiyat kasb etmoqda. prezident i.karimov milliy g’oya haqida fikr bildirar ekanlar, “... u millatimizning, xalqimizning o’zligini anglashiga, o’zining milliy qadriyatlarini, urf-odatlarini yo’qotmasdan, ularni tiklab, avaylab, eozozlab, yangi, o’sib kelayotgan avlodga etkazib berish uchun xizmat qilishi kerak”,--deb ta`kidladilar. ibtidoiy jamoa tuzumi insoniyat tarixining eng qadimgi davri bo’lish bilan birga, u eng uzoq davom etgan davr hamdir. bu davrni o’rganishning o’ziga xos hususiyati, uni qadimgi mualliflar qoldirgan yozma manbalar asosida o’rganib bo’lmaydi. shuning uchun ham bu davr tarixini o’rganishda arxeologiya, antropologiya, etnografiya kabi fanlarning ahamiyati kattadir. bu fanlar to’plagan materiallarni …

3 / 23

llik davrni o’z ichiga oladi; b) ilk paleolit. ashel davri - 700-100 ming yilni o’z ichiga oladi. markaziy osiyodagi ilk paleolit davri yodgorliklari miloddan 500-100 ming yil avvalgi davrlarga oid bo’lib, ashel davri deb ataladi, v) o’rta paleolit. bu davr mustpe davri madaniyati (miloddan avvalgi 100-40 ming yilliklar) deb yuritiladi; g) yuqori (so’ngi) paleolit - miloddan avvalgi 40-30-12 ming yilliklarni o’z ichiga oladi). 2) mezolit (o’rta tosh davri, “mezos” - “o’rta”, “litos”- “tosh”) - miloddan avvalgi 12-7 ming yilliklar. 3) neolit (yangi tosh davri - “neos”- “yangi”, “litos”- “tosh” ) - miloddan avvalgi 6-4 ming yiliklar. 4) eneolit (mis - tosh davri) - miloddan avvalgi 4-3 ming yilliklar. 5) bronza davri - miloddan avvalgi 3-2 ming yilliklar. 6) temir davri - miloddan avvalgi 1 ming yillikning boshlari. har bir yangi davr yangi tartibdagi madaniyatning rivoji markaziy osiyo hududida bir vaqtda ro’y bermagan yoki bir xil bo’lmagan. masalan, neolit davri - …

4 / 23

mning paydo bo’lishi haqida ilmiy fikrlarni bayon qilganlar. xitoy, yunon olimlari miloddan avvalgi vi-v asrlardayoq odamning kelib chiqishi tamomila tabiiy hodisa deb taoriflashga uringanlar. 1956-1960 yillarda ingliz olimi liki sharqiy afrikadagi olduvay darasidan odamsimon maymunlarning qoldiqlarini topdilar. olim bu topilmalarga asoslanib u bundan 1 million 750 ming yil ilgarigi deb taokidlaydi. likining o’g’li richard keniya va efiopiyada qazishma ishlarini olib borib ko’plab odamsimon maymunlarning qoldiqlarini topdi. ularni bundan 2,5-3 million yil ilgari yashagan degan xulosaga keldi. juda ko’plab olimlarning fikricha, afrikadagi bu topilmalar er yuzasidagi eng qadimgi odamlarning dastlabki vakillari hisoblanib, olimlar bu topilmalarga shartli ravishda zijantrop deb nom berdilar. uzoq vaqt davom etgan rivojlanish jarayoni natijasida odam hayvondan ajralib chiqqan. 1891-1892 yillarda gollandiyalik olim dyubua indoneziyaning yava orolidan maymun-odamning (pitekantrop) suyak qoldiqlarini topishga muvaffaq bo’ldi. bu topilmalarning yoshi 1,5 million yil deb taxmin qilindi. eng qadimgi odam qoldiqlari xitoy odami - (sinantrop), shuningdek, germaniyaning geydelpberg, vengriyaning budapesht shahri yaqinidan …

5 / 23

shi yaqin bir million yil atrofida degan xulosaga keladi. bu g’ordan topilgan odamning qoldiqlari farg’ona vodiysi hududidan topilganligi sababli shartli suratda “ferganatrop”, yaoni “farg’ona odami” nomi bilan fanga kiritildi. shunday qilib, paleolit davrida odamning paydo bo’lishi jarayoni asosan tugadi. ibtidoiy odamlar xo’jalik yuritishning eng oddiy yo’llaridan, murakkabroq (terib - termachalabdan, ovchilik, baliqchilikka) o’tdilar. olov kashf etildi. insoniyat ibtidoiy to’da davridan urug’chilik tuzumiga o’tdi. mehnat qurollari takomillashib, turlari ko’paya bordi. ibtidoiy odamlar orasida dastlabki diniy qarashlar paydo bo’ldi. markaziy osiyoda o’rta tosh - mezolit davri nisbiy tarzda mil.avv. 12-7 ming yilliklarni o’z ichiga oladi. bu davrga kelib, iqlim barqarorlashadi, hayvonot va o’simlik dunyosi o’zgaradi. bu davrning katta yutuqlaridan biri - kamon va o’qning kashf etilishidir. neolit uzoq davom etgan tosh asrning so’nggi va yakunlovchi bosqichi bo’lib, geografik muhit va shart-sharoitning turli-tumanligi, neolit davri qabilalarida mehnat qurollari, uy-ro’zg’or buyumlari, turar joylar va xo’jaliklarning turlicha bo’lishiga olib keldi. bu davr qabilalari markaziy osiyo …

6 / 23

a va neolit davrida terib termachlab ovqat topishdan yovvoyi o’simliklarni ekish va o’tqazish yo’li bilan madaniylashtirish orqali vujudga kelgan dehqonchilikka o’tildi. bu esa eneolit zamonida yuqori xo’jalik turiga aylanib bordi. dehqonchilik va uy chorvachiligi ortiqcha mahsulot etishtirishga va mol ayirboshlashni tartibga solishga asos bo’lgan. eneolit davrida dunyoning barcha hududlarida ijtimoiy taraqqiyotning bir xil bosqichi kuzatildi. markaziy osiyodagi yangi madaniy tarixiy jarayonlar (eneolit davri) quyidagilar bilan bog’liq: 1. xo’jalikning boshqa hamma turlariga qaraganda erni haydab dehqonchilik qilishning ustunlik qilishi; 2. toshdan ishlangan qurollar ko’p bo’lgan holda mis qurollarning paydo bo’lishi; 3. ibtidoiy jamoalarining paxsadan va hom g’ishtdan tiklangan katta-katta uylari; 4. kulolchilikda muhim texnika yutug’i- - xumdonlarning ishlatilishi; 5. o’troqlik va qurilishda hom g’ishtning paydo bo’lishi; 6. turli hayvonlarning loydan yasalgan va ona urug’i tuzumi (matriarxat)ga xos haykalchalarning paydo bo’lishi. 7. rangdor sopol buyumlar, yaoni turli tasvirlar ishlangan sopol buyumlarning mavjudligi. shu bilan birga, eneolit davrida markaziy osiyo aholisining madaniyati bir …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy osiyo - inson yashab kelayotgan eng qadimiy o’lka"

powerpoint presentation kelajakda o’zbekiston yuksak darajada taraqqiy etgan iqtisodi bilangina emas, balki bilimdon, ma’naviy jihatdan yetuk farzandlari bilan ham jahonni qoyil qoldirishi lozim… * markaziy osiyo - inson yashab kelayotgan eng qadimiy o’lka,jahon sivilizatsiyasining o’choqlaridan biri. reja: 1. sivilizatsiya tushunchasi, qadimgi sivilizatsiyaning uzoq asrlar davomida shakllanishi va uning tarixiy davrlari. 2. o’lkamizda dehqonchilik va chorvachilikning vujudga kelishi va ijtimoiy taraqqiyotdagi o’rni. 3. markaziy osiyo hududida eng qadimgi shaharlar va davlatlarning tashkil topishi. 4. dastlabki sivilizatsiyaning maonaviy asoslari va uning markaziy osiyo xalqlari tarixidagi o’rni. ma’lumki, sivilizatsiya - kishilik jamiyati tarixiy taraqqiyotida erishilgan madaniyat darajas...

This file contains 23 pages in PPT format (9.4 MB). To download "markaziy osiyo - inson yashab kelayotgan eng qadimiy o’lka", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy osiyo - inson yashab k… PPT 23 pages Free download Telegram

markaziy osiyo - inson yashab kelayotgan eng qadimiy o’lka

Page preview (6 pages)

Want to read more?

About "markaziy osiyo - inson yashab kelayotgan eng qadimiy o’lka"

Similar files