o'zbektilshunosligidamatnningkommunikativ-pragmatikxususiyatlari

PPTX 14 sahifa 1,3 MB Bepul yuklash

14 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,3 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 14

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 14

o'zbek tilshunosligida matnning kommunikativ - pragmatik xususiyatlari o'zbek tilshunosligida matnning kommunikativ - pragmatik xususiyatlari reja: 1. matnning kommunikativ mohiyati va uning o‘zbek tilshunosligida o‘rganilish tamoyillari 2. matnning pragmatik xususiyatlari: nutq niyati, pragmatik vositalar va o‘zbek tilidagi ifoda strategiyalari 3. o‘zbek tilida matnning kommunikativ-pragmatik yaxlitligini ta’minlovchi vositalar va diskursdagi funksional o‘rni matn lingvistikasining markaziy tushunchalaridan biri sifatida matnning kommunikativ mohiyatini o‘rganish zamonaviy tilshunoslikning eng muhim yo‘nalishlaridan biridir. matn faqat grammatik birliklar yig‘indisi emas, balki mazmuniy yaxlitlikka ega bo‘lgan, ma’lum kommunikativ maqsad asosida yaratilgan nutq hodisasidir. o‘zbek tilshunosligida ham matnning kommunikativ tabiati, uning nutqiy vazifalari, adresant–adresat munosabati, kontekst bilan bog‘liqligi hamda amaliy nutq jarayonidagi o‘rni alohida ilmiy yo‘nalish sifatida shakllangan. matnning kommunikativ mohiyatini anglash uning faqat struktur jihatlarini emas, balki maqsad, vazifa, nutq strategiyasi va ijtimoiy-madaniy omillar bilan uzviy bog‘liqligini tushunishni talab etadi. avvalo, matnning kommunikativ mohiyati deganda matnning muloqot vositasi sifatidagi funksiyasi tushuniladi. har qanday matnning yaratilishida adresantning ma’lum bir maqsadi …

2 / 14

lashdir. matn pragmatikasini o‘rganish muallifning nutq niyatini, matnda qo‘llangan til vositalarining qanday maqsadni amalga oshirayotganini, o‘quvchiga qanday ta’sir ko‘rsatishini tahlil qilishni o‘z ichiga oladi. masalan, ilmiy matnda aniqlik va dalillilik asosiy o‘rinda bo‘lsa, badiiy matnda obrazlilik va estetik ta’sir ustuvor bo‘ladi. publitsistik matnda esa muallif ko‘proq ko‘ndirish, ta’sir ettirish, o‘quvchini fikrlashga undash kabi pragmatik strategiyalardan foydalanadi. ikkinchi tamoyil — matnning kontekstsiz mavjud bo‘la olmasligi prinsipidir. matn har doim ma’lum bir kontekst bilan bog‘liq: tarixiy, madaniy, ijtimoiy, situativ yoki muallif shaxsiga xos kontekst bo‘lishi mumkin. kontekstdan uzilgan matn o‘zining kommunikativ kuchini yo‘qotadi. masalan, o‘zbek adabiyotida cho‘lpon yoki qodiriyning matnlarini tahlil qilishda xx asrning siyosiy sharoiti, ijtimoiy muhit, milliy uyg‘onish jarayonlari e’tiborga olinmasa, matnning to‘liq mazmuni anglanmaydi. uchinchi tamoyil — matnning yaxlitligi va izchilligidir. matnning kommunikativ mohiyati uning ichki bog‘lanishlarida, tematik va rema tuzilishida, gaplarning mantiqiy izchilligida namoyon bo‘ladi. o‘zbek tilshunosligida bog‘lovchi vositalar — olmoshlar, bog‘lovchilar, takrorlar, sinonimik almashuvlar matnning kohezion mexanizmini …

3 / 14

beshinchi tamoyil — matnning nutq aktlari asosida tahlil qilinishidir. nutq aktlari nazariyasiga ko‘ra, matndagi har bir gap nafaqat ma’lum mazmunni beradi, balki u orqali ma’lum bir nutq amali bajariladi — buyruq, iltimos, maslahat, tavsiya, baho berish va hokazo. o‘zbek tilida “keling”, “marhamat”, “iltimos qilamiz”, “mumkin emas”, “unga e’tibor bering” kabi birliklar nutq aktlarining turli ko‘rinishlarini aks ettiradi. bu birliklar matnning pragmatik kuchini belgilaydi. o‘zbek tilshunosligida matnning kommunikativ mohiyatini o‘rganishda kognitiv-pragmatik yondashuv ham keng qo‘llanila boshlagan. bu yondashuvga ko‘ra, matn inson tafakkurining ishlab chiqaradi, ya’ni muallif matn orqali o‘z dunyoqarashini, konseptual tizimini, madaniy qadriyatlarini ifodalaydi. o‘quvchi esa matnni qabul qilish jarayonida o‘z bilimlari, tajribasi, madaniy fondi asosida mazmunni to‘ldiradi. shuning uchun matn tahlilida kognitiv strukturalar — konseptlar, freymlar, ssenariylar ham e’tiborga olinadi. matnning kommunikativ mohiyatini o‘rganishda yana bir muhim yo‘nalish — diskurs tahlilidir. diskurs — bu matnning ijtimoiy-madaniy funksiyasi bo‘lib, u matnni hayotiy vaziyatlar bilan bog‘lab o‘rganadi. masalan, siyosiy diskursda maqsad …

4 / 14

chuqurroq anglash imkoniga ega bo‘lamiz. xulosa matnning kommunikativ mohiyatini o‘rganish zamonaviy o‘zbek tilshunosligining eng muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. chunki matn — bu faqat grammatik birliklar ketma-ketligi emas, balki ma’lum maqsad bilan yaratilgan, adresant va adresat o‘rtasidagi muloqotni ta’minlovchi murakkab nutqiy birlikdir. matnning kommunikativ tabiati u yaratilgan vaziyat, muallifning nutq niyati, adresatning qabul imkoniyatlari, kontekst, ijtimoiy-madaniy muhit bilan uzviy bog‘liqdir. shuning uchun matnni tahlil qilishda nafaqat strukturaviy, balki pragmatik, funksional va semantik yondashuvlar birgalikda qo‘llanadi. foydalanilgan adabiyotlar hojiev a. tilshunoslikka kirish. — toshkent: o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2002. komilov n. o‘zbek matnshunosligi asoslari. — toshkent: universitet, 2015. sirojiddinov s. nutq madaniyati va uslubiyat. — toshkent: fan, 2010. yo‘ldoshev m. pragmatik lingvistika asoslari. — toshkent: yangi asr avlodi, 2018. saidov s. matn lingvistikasi va diskurs tahlili. — toshkent: universitet, 2020. karimov s. matnning izchilligi va kohezion vositalar. — buxoro: bdu nashriyoti, 2017. arutyunova n.d. diskurs: lingvistik ensiklopediya maqolalari. — moskva: nauka, 1990. van …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 14 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o'zbektilshunosligidamatnningkommunikativ-pragmatikxususiyatlari" haqida

o'zbek tilshunosligida matnning kommunikativ - pragmatik xususiyatlari o'zbek tilshunosligida matnning kommunikativ - pragmatik xususiyatlari reja: 1. matnning kommunikativ mohiyati va uning o‘zbek tilshunosligida o‘rganilish tamoyillari 2. matnning pragmatik xususiyatlari: nutq niyati, pragmatik vositalar va o‘zbek tilidagi ifoda strategiyalari 3. o‘zbek tilida matnning kommunikativ-pragmatik yaxlitligini ta’minlovchi vositalar va diskursdagi funksional o‘rni matn lingvistikasining markaziy tushunchalaridan biri sifatida matnning kommunikativ mohiyatini o‘rganish zamonaviy tilshunoslikning eng muhim yo‘nalishlaridan biridir. matn faqat grammatik birliklar yig‘indisi emas, balki mazmuniy yaxlitlikka ega bo‘lgan, ma’lum kommunikativ maqsad asosida yaratilgan nutq hodisasidir. o‘zbek tilshun...

Bu fayl PPTX formatida 14 sahifadan iborat (1,3 MB). "o'zbektilshunosligidamatnningkommunikativ-pragmatikxususiyatlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o'zbektilshunosligidamatnningko… PPTX 14 sahifa Bepul yuklash Telegram