payvandlashning asosiy uslublari

DOCX 45 pages 489.8 KB Free download

45 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 489.8 KB

File type DOCX

Pages 45

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 45

“tasdiqlayman” kafedra mudiri__________yo’ldashev « » ______________ 2024 y. kafedra “texnologik mashinalar va jihozlar” kurs ishi№1 kurs bo`yicha:payvandlashning asosiy uslublari tmj-105 gr talaba: abdug‘opporov zufarbek. rahbar: katta oqituvcni t.isaboyev mavzu: kranning ko`tarish balkasini yig`ish va payvandlash. 1. qo`llanmalar: 1. edward r. bohard. welding: principles and practces - american welding society - connect learn success, 2015 – 1147 rr. 2. ermatov z.d. eritib payvandlash texnologik mashinalari va jixozlari. o’quv qullanma – t.: fan va texnologiyalar, 2018 – 456 b. 3. abralov m.a., dunyashin n s., ermatov z.d., abralov m.m. texnologiya i oborudovanie svarki plavleniem.uchebnik – t.: komron press, 2. grafik qismining tuzilishi 1. payvand konstruksiyaning umumiy ko`rinishi, unga qo`yilgan texnik talablar, xamda konstruksiyani xisob ishlari uchun zaruriy chizmalar- a1 3. tushuntirish yozilmasining tuzilishi 1.kirish. 2.payvandlanadigan konstruksiyaga va uning materialiga xarakteristika. konstruksiya qanday detallardan tashkil topgan va ularning materiali qanday mexanik va kimyviy xususiyatlarga ega. 3.konstruksiyaning detallarini tayorlash jarayoniga izox berish. konstruksiya detallari …

2 / 45

i tuziladi (maxsus jadvalga) 11. xulosa. 4. qo`shimcha mashg`ulot va ko`rsatmalar 5. kurs ishini topshirish davri topshiriq bajarish muddatlari 1 2 3 4 5 himoya reja amalda rahbar reja kirish 1. payvandlanadigan konstruksiyaga va uning materialiga xarakteristika 2. konstruksiyaning detallarini tayorlash jarayoniga izox berish 3. konstruksiyani payvandlash usulini tanlash va tariflash 4. payvandlash materiallarini tanlash va ularga tarif berish. 5. payvandlash rejimini tanlash va xisoblash 6. payvand choklarini tekshirish usulini tanlash va izoxlash 7. payvandlash jarayoni ketma ketligini tuzish va izoxlash xulosa foydalanilgan adabioyotlar ro’yxati kirish eramizdan 8–7 ming yil oldin eng sodda payvandlash usullari mavjud edi. asosan mis buyumlar payvandlanar edi, mis avval qizdirilib so‘ng bosim bilan payvandlanar edi. mis, bronza, qo‘rg‘oshin kabi metallardan buyumlar tayyorlashda, o‘ziga xos quyma payvandlash bilan bajarilar edi. birikadigan detallar qoliplanib, qizdirilar edi va tutashadigan joyiga oldindan tayyorlangan erigan metall quyular edi. temir va uning qotishmalaridan buyumlarni tayyorlashda temirchilik o‘chog‘ida «payvand tobi» darajasigacha qizdirib …

3 / 45

uchlanishini yetkazib beruvchi manba yo‘q edi. bunday manbalar faqatgina xix asr oxirida paydo bo‘ldi. yoy zaryadsizlanish ochilishi davriga elektrotexnika endigina tashkil etilayotgan edi, elektrotexnika sanoati esa yo‘q edi. 1821-yilda ingliz yetakchi fizigi m. faradey elektromagnetizmni eksperimental tadqiqot qilishida elektromagnit induksiyani ochdi va shu orqali elektryurutuvchi va elektr generatorni qurilmalar prinsipini ishlab chiqdi. ingliz fizigi d. maksvell matematik hisoblashlar bilan jarayonda hosil bo‘ladigan elektromagnit maydon xususiyatlariga tadqiqotlar natijasida tenglama ishlab chiqdi. 1870-yilda fransuz olimi z.t. gramm mexanik elektromagnit mashina uchun uzukli langar ishlab chiqdi, bu elektr generator vazifasini bajarishi mumkin, uning ishi mexanik energiyani elektr energiyaga aylantirib beradi. 1882-yilda rus injeneri n.n. benardos erimaydigan ko‘mir elektrod bilan elektryoyli payvandlash usulini ixtiro qildi. o‘zining ixtirosiga n.n. benardos «elektrogefest» nomini berdi. 1886-yilda u «elektr tok ta’siri yordamida metallarni biriktirish va ajratish usullari» ga rus patentini oldi. n.n. benardos yoyli payvandlash texnologiyasini va payvand birikmalar turlarini ixtiro qildi (uchma-uch, ustma-ust va b.), bular hozirgi …

4 / 45

g a’zosi, peterburg fanlar akademiyasining faxriy a’zosi ingliz fizigi e. tompson birinchi bo‘lib 1877-yilda amalda qo‘lladi. birmuncha keyinroq, n.n. benardos tomonidan, hozirgi vaqtda qo‘llanilayotgan mis elektrodlar bilan nuqtali va rolikli kontaktli payvandlash usulini ishlab chiqildi. 1903-yilda eritib kontaktli uchma-uch payvandlash ishlab chiqildi. 1885 – yilda fransuz olimi anri lui le shatele atsetilenni kislorodda yondirib, harorati 3000°s dan yuqori alanga hosil qildi. bir necha yildan keyin uning yurtdoshlari muhandislardan edmon fushe va sharl pikar harorati 3100°s gacha bo‘lgan alanga beradigan atsetilen – kislorod gorelkasining konstruksiyasini taklif etdilar (bu konstruksiyalar hozirgi davrgacha deyarli o‘zgarmadi). gaz alangasida payvandlash ana shunday boshlandi. 1906-yildan boshlab uni rossiyada qo‘llay boshladilar. dastlab bu yangi usulni avtogen payvandlash deb atadilar, grekcha «avtos» – o’zi, va «genes» – hosil bo‘lmoq so‘zlaridan olingan. elektr yoy yordamida payvandlash, mexanizatsiyasi, avtomatizasiyasi jarayonlari sohasida asosiy xizmatlar ukrainalik olim akademik e.o. patonga tegishli. ikkinchi jahon urushi davrida flyus ostida avtomatik payvandlash mudofaa zavodlarida tank …

5 / 45

14g2, 12gs, 16gs, 09g2s, 10g2s1, 15gf,15xsnd va boshqa markalari bo‘ladi.) qanday legirlanganligi, mustahkamligini oshirish va po‘latning oqiuvchanlik chegarasining yetarli darajada egiluvchanligini saqlash, zarbiy qovushqoqligi, payvandlanuvchanligini saqlash bilan boradi. issiqlikka chidamli po‘latlardan 600˚s dan oshmaydigan haroratda ishlovchi buyumlar tayyorlanadi (yuqori haroratda ishlaydigan buyumlar issiqlikka chidamli va issiqqa mustahkam po‘latlardan ishlab chiqariladi). payvandlanuvchanligi deganda po`latni biron usulda payvandlaganda darz ketmasdan, g`ovaklashmasdan va boshqa nuqsonlarsiz yuqori sifatli payvand birikma hosil qila olishi tushuniladi. po`latning payvandlanuvchanligiga po`lat tarkibidagi uglerod va legirlangan qo`shilmalar miqdori katta ta’sir qiladi. ma’lum kimyoviy tarkibdagi po`latning payvandlanuvchanligini aniqlash uchun uglerodning ekvivalent tarkibi (cekv) quyidagi formula bo`yicha aniqlanadi: elementlarning simvollari ularning po`latdagi foiz hisobidagi miqdorini ifodalaydi. payvandlanuvchanlik alomatiga qarab po`latlarning hammasini shartli ravishda 4 guruxga bo`linishi mumkin: 1. ekvivalent uglerod miqdori (cekv) 0,25 dan oshmaydigan yaxshi payvandlanadigan po`latlar; bunday po`latlar oddiy usulda payvandlanganda darz ketmaydi. 2. cekv 0,25—0,35 atrofida bo`lgan, qoniqarli payvandlanadigan po`latlar. bunday po`latlar normal ishlab chiqarish sharoitlaridagina, ya’ni atrofdagi …

6 / 45

digan po`latlar. bunday po`latlarning cekv 0,45 dan ortik bo`ladi. bunday po`latlarni payvandlashda ular darz ketishi mumkin. odatda ularni mavjud po`lat xili uchun ishlab chiqilgan va ishlatiladigan maxsus usullar bilangina payvandlash mumkin. vagon teshigi qopqog`i – mustaxkamligi yuqori mo`rt sinishga moyilligi past kam ligerlangan po`lat 09 g2s dan tayyorlangan.bu po`latlardan foydalanish konstruksiyani nisbatan yengil bo`lishini ta’minlaydi va ishonchliligini oshiradi. bu po`latlarni co2 gazi ostida sv-08g2s gost 2246-70 simlari yordamida payvandlash mumkin. quyida bu turkumdagi po`latlarning kimyoviy tarkibi va mexanik xususiyatlari keltirilgan. 3.konstruksiyaning detallarini tayorlash jarayoniga izox berish konstruksiya detallarini tayyorlash uchun korxona turi va ishlab chiqarish xajmi, konstruksiyaning shakli, o`lchamlari va material turiga qarab jixozlar tanlanadi. qalin devorli idishlarni (s>40mm) valtsovka qilingan yoki shtamplangan zagotovkalardan bo‘ylama yoki halqali uchma-uch choklar bilan payvandlanadi. 10.20-rasmda qalinligi 150 mm bo‘lgan 22k po‘latdan tayyorlangan gidravlik ballon tasvirlangan. birikmalar elektroshlakli payvandlash bilan bajarilgan bo‘lib, burchak choklar faqat tubga asosni payvandlash uchun qo‘llanilgan. qozonxona idishlarida ko‘p miqdorda …

7 / 45

lashda eni bo‘yicha bukilsa, kerakli o‘lchamdagi obechaykani olish imkonini bermaydi. bunday holda obechayka ikki qismdan tashkil topadi va ikki bo‘ylama chok bajariladi. listni eni bo‘yicha bukilganda obechayka kichikroq uzunlik- 91 ka ega bo‘ladi, ammo bir bo‘ylama chok bilan biriktirish imkonini beradi. bir bo‘ylama chokli obechaykani tayyorlashda zagotovka valtsovka qilinadi. listni 1000-1050°c gacha qizdiriladi va ikki qirra uchrashguncha valsovka qilinadi. obechayka sovigandan so‘ng chok bajariladigan joyga skoba o‘rnatiladi va termik kesish bilan elektroshlakli payvandlash uchun tirqish hosil qilinadi uzunligi 3500 mmdan ortiq va qalinligi 100 mmdan bo‘lgan obechaykalarni valtsovka bilan tayyorlash qiyinchilik tug‘diradi. shuning uchun katta o‘lchamdagi obechaykalar yuqori quvvatli presslarda bukiladi va ikki qismdan iborat bo ‘ladi (10.22-rasm). obechaykalarni elektroshlakli payvandlashga tayyorlashda skobalardan foydalanib, ular orasidagi tirqishni prokladka yordamida hosil qilinadi. obechaykaga chiqish plankasi va shlakli vanna hosil qilish uchun karman o‘rnatib, uni vertikal holatda qo‘yiladi. agar ikki bo‘ylama chok bajarilishi kerak bo‘lsa, unda bir vaqtning o‘zida amalga oshirish kerak …

8 / 45

uksiya detallari kichik o`lchamlarda va ularga qo`yiladigan choklar ham qisqa coklar. qozonni yig`ish va payvandlash bo`lgani va vagon tarkibida bitta yoki ukkita shunday eshiklardan foydalanilgani uchun bu kanstruksiyani korxonada ko`plab ishlab chiqarishga xojat yo`q. bundan tashqari konstruksiya detallari kichik o`lchamlarda va ularga qo`yiladigan choklar ham qisqa coklar. shuning uchun konstruksiyani yig`ish va payvandlashda himoya gazlarida payvandlash usulini tanlash maqul xisoblayman. halqali choklarni elektroshlakli payvandlashga tayyorlashda yig‘ish aniqligiga katta e‘tibor beriladi, chunki egri chiziqli qirralarni bir-biriga nisbatan 3 mmdan ortiq siljishi birikma zichligini buzilishiga va shlakli vannani oqib chiqishiga olib keladi. shu maqsadda yig‘ishdan oldin qirrani ichki va tashqi tomonidan 70-100 mm kenglikda ishlov beriladi (10.24-rasm). halqa choklarni elektroshlakli payvandlash tirqishga payvandlangan yordamchi plastinada boshlanadi (10.25-rasm,a). aylana chokni yarmi payvandlangandan so‘ng payvandchi chok boshini kesib olib tashlaydi va qiya ko ‘rinishga keltiradi, bu esa payvand chokni yaxshi to‘lishini ta‘minlaydi. shuning uchun konstruksiyani yig`ish va payvandlashda himoya gazlarida payvandlash usulini tanlash maqul …

9 / 45

40-yillarida aviatsion texnikasi ilmiy tadqiqot institutida inert gaz muhitida volfram elektrod bilan payvandlash ishlab chiqildi. 1949-yilda elektr payvandlash institutida ko‘mir elektrodi bilan karbonat angidrid gazi muhitida payvandlash ishlab chiqildi. himoya gazlar muhitida yoy bilan payvandlashda ish unumi yuqori bo‘ladi, bu ishni oson avtomatlashtirish mumkin va metallarni elektrod qoplamalari hamda flyuslar ishlatmasdan payvandlashga imkon beradi. payvandlashning bu usuli, po‘lat, rangli metallar va ularning qotishmalaridan konstruksiyalar yasashda keng qo‘llanila boshladi. poyas va stenka payvand choklarini bajarish ketma-ketligini tayinlashda quyidagilarni hisobga olish kerak. ikki balkani bir-biriga tutashtirishda birinchi navbatda poyaslarni uchma-uch choklari bajarilsa, stenkalarni uchma-uch choklarini bajarish qattiq mahkamlanish sharoitida amalga oshirishga to‘g‘ri keladi, bu esa payvand choklarda darzlar hosil bo‘lishiga sabab bo‘ladi. agar birinchi navbatda stenka choklari uchma-uch payvandlansa, keyin payvandlanadigan poyas choklarida katta miqdorda cho‘zilgan qoldiq kuchlanishlar hosil bo‘ladi, bu esa balka egilishga ishlaganda toliqish mustahkamligini pasaytiradi. payvandlash sharoitlarini yaxshilash maqsadida l uzunlikdagi poyasni stenka bilan choklari payvandlanmay qoldirilib, avval stenka …

10 / 45

bi ko‘rsatilgan. profil elementlarni to‘liq eritib uchma-uch birikma bilan yoyli payvandlash payvandchidan yuqori malaka va nazoratni talab etadi. statik yuklanishda ishlaydigan konstruksiyalarni tayyorlashda balkalarni tutashtirish uchun burchak choklar yordamida ustqo‘ymalardan foydalaniladi. bunday birikmalar texnologik jihatdan oson bo‘lishi bilan birga, ortiqcha metall sarfini keltirib chiqaradi. vibrasion yuklanishlarda ishlaydigan konstruksiyalarda esa bunday birikmalarni qo‘llash to‘g‘ri kelmaydi. himoya gazlar muhitida payvandlash – bu yoyli payvandlash bo‘lib, bunda yoy va erigan metall, ayrim hollarda esa sovuyotgan chok, payvandlash zonasiga maxsus qurilma bilan yetkazib berilayotgan himoya gazlar ta’sirida bo‘ladi, ya’ni havo ta’siridan himoyalanadi. himoya gazlar muhitida payvandlash g‘oyasini xix asr oxirida n.n. benardos taklif etdi. xx asrning 20-yillarida aqshda muhandis aleksander va fizik lengmyurlar gaz aralashmalarida o‘zakli elektrod bilan payvandlashni amalga oshirdilar. 1925-yilda lengmyur erimaydigan volfram elektrod bilan va himoya muhiti sifatida vodorodni, ya’ni atom-vodorodli payvandlash usuli sifatida yoyli payvandlashning bilvosita ta’siri orqali payvandlashni ishlab chiqdi. xx asrning 40-yillarida aviatsion texnikasi ilmiy tadqiqot institutida inert …

Want to read more?

Download all 45 pages for free via Telegram.

Download full file

About "payvandlashning asosiy uslublari"

“tasdiqlayman” kafedra mudiri__________yo’ldashev « » ______________ 2024 y. kafedra “texnologik mashinalar va jihozlar” kurs ishi№1 kurs bo`yicha:payvandlashning asosiy uslublari tmj-105 gr talaba: abdug‘opporov zufarbek. rahbar: katta oqituvcni t.isaboyev mavzu: kranning ko`tarish balkasini yig`ish va payvandlash. 1. qo`llanmalar: 1. edward r. bohard. welding: principles and practces - american welding society - connect learn success, 2015 – 1147 rr. 2. ermatov z.d. eritib payvandlash texnologik mashinalari va jixozlari. o’quv qullanma – t.: fan va texnologiyalar, 2018 – 456 b. 3. abralov m.a., dunyashin n s., ermatov z.d., abralov m.m. texnologiya i oborudovanie svarki plavleniem.uchebnik – t.: komron press, 2. grafik qismining tuzilishi 1. payvand konstruksiyaning umumiy ko`rinishi, un...

This file contains 45 pages in DOCX format (489.8 KB). To download "payvandlashning asosiy uslublari", click the Telegram button on the left.

Tags: payvandlashning asosiy uslublari DOCX 45 pages Free download Telegram