yuqori molekulyar birikmalar va ularning eritmalari xossalari

DOCX 1 sahifa 18,5 KB Bepul yuklash

1 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 18,5 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 1

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 1

--- 🧪 yuqori molekulyar birikmalar va ularning eritmalari xossalari --- 1. kirish yuqori molekulyar birikmalar (ymb) — bu molekula massasi juda katta bo‘lgan, bir-biriga bog‘langan juda ko‘p atomlardan tashkil topgan moddalardir. ular asosan minglab atomlardan iborat bo‘lib, polimerlar deb ham ataladi. polimerlar kundalik hayotimizda juda ko‘p uchraydi: plastmassa, kauchuk, kapron, lavsan, sellyuloza, kraxmal, oqsil, dnk — bularning barchasi yuqori molekulyar birikmalardir. polimer so‘zi yunoncha “poly” — ko‘p, “meros” — qismlar degan ma’noni bildiradi. demak, polimer — ko‘p takrorlanuvchi birliklardan tashkil topgan yirik molekula. --- 2. yuqori molekulyar birikmalarning umumiy xususiyatlari ymb odatdagi oddiy moddalardan farq qiladi, chunki ularning asosiy zarralari — makromolekulalar — juda katta va og‘ir bo‘ladi. masalan, suv molekulasi (h2o) molekula massasi 18 bo‘lsa, polietilen molekulasi 100 000 dan 1 000 000 gacha bo‘lishi mumkin. yuqori molekulyar birikmalarning asosiy xususiyatlari: ular qizdirilganda erimaydi, faqat yumshaydi. eritmalari quyuq, yopishqoq (viskoz) bo‘ladi. diffuziya va osmozi juda sekin kechadi. mexanik mustahkamligi …

2 / 1

adi. masalan: polietilen monomeri — etilen (ch2=ch2) polipropilen monomeri — propilen (ch2=ch–ch3) polimer hosil bo‘lish reaksiyasi: ch2=ch2 → (–ch2–ch2–)n bu yerda “n” — takrorlanuvchi birliklar sonini bildiradi. n qancha katta bo‘lsa, molekula shuncha yirik bo‘ladi. --- 5. polimerlarning tuzilish shakllari polimer molekulalari tuzilishiga qarab quyidagi turlarga bo‘linadi: 1. chiziqli (to‘g‘ri zanjirli) – molekulalar bir yo‘nalishda joylashgan. (masalan, polietilen) 2. tarmoqlangan – asosiy zanjirga yon tarmoqlar ulanadi. (masalan, polipropilen) 3. tarmoq hosil qiluvchi (uch o‘lchamli) – ko‘p yo‘nalishda bog‘langan (masalan, fenoplastlar). --- 6. yuqori molekulyar birikmalarni olish usullari polimerlar odatda polimerlanish yoki polikondensatsiya reaksiyasi orqali olinadi. 6.1. polimerlanish reaksiyasi monomerlarning o‘zaro qo‘shilishi natijasida yirik molekula hosil bo‘ladi. masalan: nch2=ch2 → (–ch2–ch2–)n (polietilen) 6.2. polikondensatsiya reaksiyasi monomerlar o‘zaro birikadi va yon mahsulot (suv, spirt, nh3) ajraladi. masalan: h2n–r–cooh → (–nh–r–co–)n + nh2o (poliamid hosil bo‘lishi) --- 7. yuqori molekulyar birikmalarning fizik xossalari ymblarning o‘ziga xos xususiyatlari ularning uzun zanjirli tuzilishi bilan belgilanadi: …

3 / 1

nonyuton suyuqliklarga kiradi. ularning oqish tezligi bosim yoki kuch ta’siriga qarab o‘zgaradi. bu suyuqliklar cho‘zilganda qotib, tinch holatda oqib ketadi. asosiy fizik xossalari: 1. viskozlik (η) – oqish qarshiligi. 2. osmozi – erituvchi molekulalarining yarim o‘tkazuvchi membrana orqali o‘tishi. 3. diffuziya – molekulalarning sekin harakati. --- 10. viskozlik qonuniyati eritmaning viskozligi eritmadagi polimer kontsentratsiyasiga bog‘liq. empirik bog‘lanish quyidagicha ifodalanadi: η = η0 (1 + [η]c) bu yerda: η — eritma viskozligi, η0 — eritgich viskozligi, [η] — nisbiy viskozlik koeffitsienti, c — kontsentratsiya. viskozlik ortishi bilan eritma yanada quyuqlashadi. --- 11. ymb eritmalarining amaliy qo‘llanilishi yuqori molekulyar birikmalar eritmalari ko‘plab sanoat va ilmiy sohalarda ishlatiladi: sun’iy tolalar (iplar) olishda. plastik, elim, bo‘yoq tayyorlashda. tibbiyotda – dori qoplamalari va kapsulalar uchun. biotexnologiyada – dnk va oqsil eritmalarini o‘rganishda. --- 12. tabiiy ymb eritmalari misollari oqsil eritmalari – biologik suyuqliklarda (qon, plazma, hujayra sitoplazmasi). kraxmal eritmasi – suvda qizdirilganda yopishqoq massa hosil …

4 / 1

a va tibbiyotda keng tatbiq qilinmoqda. shunday qilib, ymblarni o‘rganish nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham katta ahamiyatga ega. ---

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 1 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"yuqori molekulyar birikmalar va ularning eritmalari xossalari" haqida

--- 🧪 yuqori molekulyar birikmalar va ularning eritmalari xossalari --- 1. kirish yuqori molekulyar birikmalar (ymb) — bu molekula massasi juda katta bo‘lgan, bir-biriga bog‘langan juda ko‘p atomlardan tashkil topgan moddalardir. ular asosan minglab atomlardan iborat bo‘lib, polimerlar deb ham ataladi. polimerlar kundalik hayotimizda juda ko‘p uchraydi: plastmassa, kauchuk, kapron, lavsan, sellyuloza, kraxmal, oqsil, dnk — bularning barchasi yuqori molekulyar birikmalardir. polimer so‘zi yunoncha “poly” — ko‘p, “meros” — qismlar degan ma’noni bildiradi. demak, polimer — ko‘p takrorlanuvchi birliklardan tashkil topgan yirik molekula. --- 2. yuqori molekulyar birikmalarning umumiy xususiyatlari ymb odatdagi oddiy moddalardan farq qiladi, chunki ularning asosiy zarralari — makromolekulalar — ...

Bu fayl DOCX formatida 1 sahifadan iborat (18,5 KB). "yuqori molekulyar birikmalar va ularning eritmalari xossalari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: yuqori molekulyar birikmalar va… DOCX 1 sahifa Bepul yuklash Telegram