refleks va uning tuzilish-funksional asosi

PPTX 13 pages 291.6 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 291.6 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

powerpoint taqdimoti refleks va uning turlari reja oliy nerv faoliyatini o’rganishda i.m.sechenovning «bosh miya reflekslari» asarining ahamiyati? reflekslani o’rganishda i.p.pavlov ishlarining ahamiyati. refleks va uning tuzilish-funksional asosi fiziologik jarayonlarni o’z -o’zidan reflektor boshqarilishining roli reflekslar — organizmning markaziy nerv sistemasi orqali ichki yoki tashqi muhit omillari taʼsiridan retseptorlar qoʻzgʻalishiga javob reaksiyasi. r.ning tuzilish mexanizmi reflektor yoydan iborat. bunda retseptorlar taʼsirotni qabul qilib, sezuvchi (afferent) nervlarga, ular miya markaziga, markaziy nerv sistemasi qoʻzgʻalishi miyadan harakat organlariga uzatuvchi (efferent) nervlarga, ulardan effektorlar — muskullar, bezlar hamda ichki aʼzolarga oʻtkazadi. r. aʼzolar ishini va ularning oʻzaro taʼsirini tartibga keltirishda (qarang gomeostaz), organizm bir butunligini sak,lash hamda yashash sharoitiga moslanishda katta ahamiyatga ega. r. haqidagi dastlabki tasavvurlarni fransuz filosofi va tabiatshunosi r. dekart ilgari surgan. 18-asrda r. va reflektor apparat toʻgʻrisidagi taʼlimotga shveysariyalik a. galler, chex y. proxaska, shotland ch. bell, fransuz f. majandi va boshqa oʻz hissasini qoʻshdi. 19-asrning 2-yarmiga kelib, reflektor (avtomatik, …

2 / 13

ni vujudga keltiruvchi kimyoviy moddalar (mediatorlar)ta bogʻliq. r. aloxidaalohida kechmasdan, maʼlum funksional hamda biologik ahamiyatga ega boʻlgan murakkab reflektor aktlarga birlashadi (mas, ogʻriqni sezish natijasida hosil boʻladigan reflektor r. da bir muskul qisqarsa, ikkinchisi boʻshashadi, nafas hamda yurak faoliyati oʻzgaradi va h.k.). ichki aʼzolar kasalliklari natijasida patologik r. roʻy berishi mumkin. mas, oʻpka arteriyasi ichki pardasining maʼlum kiyem iga yot tana taʼsirida yurak ishi toʻxtaydi (shartsiz patologik r.), obhavo yomon paytda toqqa koʻtarilayotganda yurak toj tomirlarida spazm roʻy beradi, xuddi shu holat obhavo yaxshi vaqtda ham xuddi oʻsha joyda takrorlanishi mumkin (shartli patologik r.). shartli patologik r. takror taʼsirot bilan mustahkamlanmasada, uzoq vaqtgacha saqlanadi.[ refleks va uning tuzilish-funksional asosinerv markazida ma`lum refleks amalga oshishida yoki biror vazifani bajarilishida bir gurux neyronlar ishtiroq etadi. bir gurux neyronlarning funktsional birikmasi nerv markazi deb ataladi. nutq. funktsiyasi lablar, xiqildoq, harakat muskullarining nerv markazlari, o’zunchoq miya, o’rta va bosh miya katta yarim sharlari po’slog’ida, …

3 / 13

o’zg’alish tormozlanishga, tormozlanish esa qo’zg’alishga o’tib turadi. qo’zg’alishning nerv tizimi-markazlarida tarqalishi irradiatsiya deyiladi. markaziy nerv tizimida bir gurux neyronlar yoki ayrim nerv markazlari ko’zg’alganda, ikkinchi nerv markaz — lari tormozlangan xolda bo’ladi. bir gurux muskullarning nerv markazi qo’zg’alib, shu muskullarni qisqartirsa, ayni vaqtda ikkinchi gurux muskullarning nerv markazlari terrtzlanadi. masalan, qo’l panjasini musht qilganda yelka oldining oldingi muskullari qisqaradi, ayni vaqtda yelka oldining orqa tomonidagi muskullar bushashadi, ya`ni bo’quvchi muskullarning nerv markazlari qo’zg’alib, yozuvchi muskullarning nerv markazlari tormozlanadi. nerv tizimidagi ko’zg’alish va tormozlanish jarayonlarining bu xildagi o’zaro ta`siri uygunlik deb ataladi. chap oyoqni bukkanda o’ng oyoqning tizza bug’imi yoziladi va aksincha. markaziy asab tizimining, jumladan orqa miyaning reflektor faoliyatini bosh miyasi olib tashlangan hayvonda ayniqsa yaqqol ko’rish mumkin. buning uchun odatda baqadan foydalaniladi. baqaning bosh miyas iuzunchoq miyasi bilan birga kesib tashlanadi, baqada faqat orqa miya qoladi. reflekslarni o’rganish maqsadida shunday operasiya issiq qonli hayvonlar ustida ham qilinadi. mushuk, it …

4 / 13

plmasa biron qattiq narsa bilan ishqalansa «quchoqlash» refleksi deb ataladigan hodisani ko’rish mumkin. baqa bunday ishqalashga javoban barmoqni yoki qanday boplmasin boshqa narsani oldingi oyoqlari bilan mahkam qisib oladi. odamda ham bir qancha reflekslarni ko’rish mumkin. masalan, chiroq ravshan yoqib yuborilganda qorachigp torayadi (qorachigp refleks); oyoqning tagini qitiqlash, silash yoki unga igna sanchish oyoq panjasi va barmoqlarining bukilishiga sabab bo’ladi (oyoq kafti refleksi); chaqaloq bolaning ogpziga emchak solinganda u ema boshlaydi (emish refleksi) va hakazo. bunday misollarni juda ko’plab keltirish mumkin. refleks yopli bilan so’lak, me’da shirasi ajralishini, baqaning qorniga urilganda yuragi refleks yopli bilan to’xtab qolishini awalgi boblardan eslash kifoya. bularning hammasida tuban darajadagi hayvonlarda ham, yuqori darajadagi hayvonlarda ham aslida bir xil fiziologik mexanizmga ega bo’lgan hodisani kopramiz, lekin yuqorida tasvir etilgan hollarda oxirgi natija bir-biridan katta farq qiladi. barcha reflekslarda sezuvchi yoki markazga intiluvchi nervlarning oxirlari, ya’ni retseptorlar ta’sir lanadi. retseptorlarda kelib chiqqan qo’zg’alish markazga intiluvchi nerv …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "refleks va uning tuzilish-funksional asosi"

powerpoint taqdimoti refleks va uning turlari reja oliy nerv faoliyatini o’rganishda i.m.sechenovning «bosh miya reflekslari» asarining ahamiyati? reflekslani o’rganishda i.p.pavlov ishlarining ahamiyati. refleks va uning tuzilish-funksional asosi fiziologik jarayonlarni o’z -o’zidan reflektor boshqarilishining roli reflekslar — organizmning markaziy nerv sistemasi orqali ichki yoki tashqi muhit omillari taʼsiridan retseptorlar qoʻzgʻalishiga javob reaksiyasi. r.ning tuzilish mexanizmi reflektor yoydan iborat. bunda retseptorlar taʼsirotni qabul qilib, sezuvchi (afferent) nervlarga, ular miya markaziga, markaziy nerv sistemasi qoʻzgʻalishi miyadan harakat organlariga uzatuvchi (efferent) nervlarga, ulardan effektorlar — muskullar, bezlar hamda ichki aʼzolarga oʻtkazadi. r. aʼzolar ishini v...

This file contains 13 pages in PPTX format (291.6 KB). To download "refleks va uning tuzilish-funksional asosi", click the Telegram button on the left.

Tags: refleks va uning tuzilish-funks… PPTX 13 pages Free download Telegram