xo`jalik mablag`lari haqida tushuncha

DOC 19 pages 185.0 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 185.0 KB

File type DOC

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

ijtimoyi- iqtisodiy fanlar fakulteti .buxgalteriya va audit yo’nalishi talabasi 224-guruh talabasi rahimova dilnoza mavzu: xo`jalik mablag`lari haqida tushuncha. xo`jalik mablag`larini turiga, joylashishiga va tarkibiga ko`ra turkumlash. uzoq muddatli va joriy mablag`lar. reja: 1. buxgalteriya balansi to’g’risida tushuncha 2.balansning tuzilishi va uning moddalari 3.xo’jalik operatsiyalari ta’sirida balansdagi o’zgarishlar 1. buxgalteriya balansi to’g’risida tushuncha xo’jalik subyektlarini boshqarish uchun, eng avvalo, ulardagi mablag’lar haqidagi ma’lumotlarga ega bo’lish kerak. shu bilan birga ular, mablag’larning qanday turlariga ega va bu mablag’lar qanday manbalardan tashkil topganligini bilish kerak bo’ladi. bunday ma’lumotlar umumlashtirilgan hodda pul ko’rsatkichlarida ma’lum bir sanaga berilishi kerak. mablag’lar tarkibi va qanday maqsadlarga mo’ljallanganligini o’rganish uchun ularni iqtisodiy jihatdan guruhlash zarur. mana shu ma’lumotlar buxgalteriya balansi yordamida olinadi. buxgalteriya balansi xo’jalik mablag’larini ularning turlari va tashkil topish manbalari bo’yicha muayyan bir davrga pulda ifodalanib, umumlashtirib aks ettirish va iqtisodiy guruhlash usulidir. mablag’lar turlari va ularning manbalarini ajratib ko’rsatish maqsadida o’zbekiston respublikasi moliya vazirligining 2002 …

2 / 19

onaga kelib tushgan va ular kelajakda foyda keltiradigan iqtisodiy resurslardir. aktivlar uch xil xususiyatga ega bo’lishi kerak: a) kelajakdagi iqtisodiy nafni o’zida mujassamlanishi, bevosita va bilvosita pul mablag’lari yoki ularning ekvivalentlarini ko’paytirish imkoniyati; b) bu iqtisodiy naflarni nazorat qilish qobliyatini mujassamlash; v) oldingi bitimlar yoki boshqa voqealarning natijasi bo’lishi. «passiv» atamasining ildizi ham lotincha faolsiz, xolis turmoq, tushuntirish kabi so’zlarning ildizidan olingan. tarixan bu atama dastlab faqat qarzga olingan mablag’larga nisbatan, ya’ni uchinchi shaxslar oldidagi majburiyatlarga nisbatan qo’llanar edi. bu bilan mulk egasi qarzga olingan mablag’larga bo’lgan munosabatda o’zboshimchalikdan o’zini tutishi kerakligi ta’kidlangan edi. keyinchalik «passiv» atamasi manbalarning boshqa moddalariga ham tarqatilgan bo’lib, faqat korxona majburiyatlarini tavsiflabgina emas, mablag’lar turlarini qanday maqsadlarga mo’ljallanganligini ham tavsiflash uchun ishlatiladigan bo’ldi. manbalarning tarkibiy qismini majburiyatlar tashkil etadi. subyektning majburiyatlari bu oldingi amalga oshirilgan operatsiyalarning natijasi yoki kelajakda o’zida mujassamlangan iqtisodiy nafni chiqib ketishi yoki yangi majburiyatlarni vujudga kelishi bilan yakunlanadi. majburiyatlarni uch xil …

3 / 19

tallari yig’indisiga teng. xo’jalik yurituvchi subyektning o’z mablag’lari aktivlaridan majburiyatlarini ayirganiga teng. aktiv va passivning xar bir elementi mablag’lar turi yoki ularning manbai balans moddasi deb ataladi. aktivda, masalan, quyidagi moddalar keltiriladi: «asosiy vositalar», «tugallanmagan ishlab chiqarish», «tayyor mahsulot», «hisob-kitob schyoti» va boshqalar; passivda «ustav kapitali (fondi)», «hisobot yilining taqsimlanmagan foydasi, «bank kreditlari», «mol yetkazib beruvchilardan qarzlar» va boshqa moddalar. buxgalteriya balansining xususiyati aktiv va passivlar pullik yakunlarining tengligidan iborat. bu talab har qanday korxona balansi uchun majburiydir. bu talab aktivda ham, passivda ham mablag’larning bir xil hajmda, faqat har xil guruhlanishda ko’rsatiladi, ya’ni aktivda - turlari bo’yicha, passivda - manbalari bo’yicha. balansning nomi ham shunga asoslangan, chunki «balans» so’zi tenglik, barobarlikni anglatadi. shuning uchun ham balans aktivi va passivi «balans» so’zi bilan belgilanadi. balans korxonaning xo’jalik mablag’larini ma’lum bir sanaga tavsiflab, uning o’tgan davrdagi barcha faoliyat natijasini qanday holatga olib kelganligini ko’rsatadi. shunday qilib, balans korxona mablag’larining turlari va …

4 / 19

amortizatsiya summasi (0500) 021 qoldiq qiymat (020-021) 022 uzoq muddatli investitsiyalar, jami (satr. 040+050 +060+070+080), shu jumladan: 030 qimmatli qog’ozlar (0610) 040 sho’’ba xo’jalik jamiyatlariga investitsiyalar (0620) 050 qaram xo’jalikjamiyatlariga investitsiyalar (0630) 060 chet el kapitali mavjud bo’lgan korxonalarga investitsiyalar (0640) 070 boshqa uzoq muddatli investitsiyalar (0690) 080 o’rnatiladigan asmavzu-uskunalar (0700) 090 kapital ko’yilmalar (0800) 100 uzoq muddatli debitorlik qarzlari (0910,0920,0930,0940) 110 shundan: muddati o’tgan 111 uzoq muddatli kechiktirilgan xarajatlar (0950,0960,0990) 120 i bo’lim bo’yicha jami (satr. 012+022+030+090+100+110+120) 130 ii. joriy aktivlar tovar-moddiy zaxirapari, jami (satr. 150+160+170+180), shu jumladan: 140 ishlab chiqarish zaxiralari (1000, 1100, 1500, 1600) 150 tugaplanmagan ishlab chiqarish (2000, 2100, 2300, 2700) 160 tayyor mahsulot (2800) 170 tovarlar (2900 dan 2980 ning ayirmasi) 180 kelgusidavr sarflari (3100) 190 kechiktirilgan xarajatlar (3200) 200 debitorlar, jami (satr. 220+230+240+250+260 +270+280+290+300+310) 210 shundan: muddati o’tgan 211 xaridor va buyurtmachilarning qarzi (4000 dan 4900 ning ayirmasi) 220 ajratilgan bo’linmalarning qarzi (4110) 230 …

5 / 19

0) 360 qisqa muddatli investitsiyalar (5800) 370 boshqa joriy aktivlar (5900) 380 ii bo’lim bo’yicha jami (satr. 140+190+200+210 +320+370+380) 390 balans aktivi bo’yicha jami (satr. 130+390) 400 ko’rsatkichlar nomi satr kodi hisobot yili boshiga hisobot yili oxiriga p a s s i v i. o’z mablag’lari manbalari ustav kapitali (8300) 410 qo’shilgan kapital (8400) 420 zaxira kapitali (8500) 430 sotib olingan xususiy aksiyalar (8600) 440 taqsimlanmagan foyda (qoplanmagan zarar) 450 maqsadli tushumlar (8800) 460 kelgusi davr xarajatlari va to’lovlari uchun zaxiralar (8900) 470 1 bo’lim bo’yicha jami (satr. 410+420+430-440+450 +460+470) 480 ii. majburiyatlar uzoq muddatli majburiyatlar, jami (satr. 500+510 +520+540+550+560+570+580+590) 490 shu jumladan: uzoq muddatli kreditorlik qarzlari (satr. 500+520+540+560+590) 491 shundan: muddati o’tgan uzoq muddatli kreditorlik qarzlari 492 mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga uzoq muddatli qarz (7000) 500 ajratilgan bo’linmalarga uzoq muddatli qarz (7110) 510 sho’’ba va qaram xo’jalik jamiyatlarga uzoq muddatli qarz (7120) 520 uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar (7210, …

6 / 19

gan majburiyatlar (6240) 650 boshqa kechiktirilgan majburiyatlar (6250, 6290) 660 olingan bo’naklar (6300) 670 budjetga to’lovlar bo’yicha qarz (6400) 680 sug’urtalar bo’yicha qarz (6510) 690 maqsadli davlat jamg’armalariga to’lovlar bo’yicha qarz (6520 700 ta’sischilarga bo’lgan qarzlar (6600) 710 mehnatga haq bo’lash bo’yicha qarz (6700) 720 qisqa muddatli bank kreditlari (6810) 730 qisqa muddatli qarzlar (6820, 6830, 6840) 740 uzoq muddatli majburiyatlarning joriy qismi (6950) 750 boshqa kreditorlik qarzlar (6950 dan tashqari 6900) 760 ii bo’lim bo’yicha jami (satr. 490+600) 770 balans passivi bo’yicha jami (satr. 480+770) 780 balans aktivida mazkur korxona ixtiyoridagi mablag’lar turi va ularning ma’lum davrda aylanishidagi joylanishi keltiriladi. masalan, aktivning birinchi moddasida dastlabki qiymatda berilgan «nomoddiy aktivlar» korxona ixtiyoridagi sezilarsiz aktivlarning qiymatini tavsiflaydi. navbatdagi «amortizatsiya» moddasi nomoddiy aktivlarning dastlabki qiymati qanchaga kamayganini ko’rsatadi. «qoldiq qiymat» moddasi nomoddiy aktivlarning amortizatsiya summasini ayirib tashlangandan keyingi qolgan qiymatini aks ettiradi. «asosiy vositalar» dastlabki qiymat moddasida korxona ixtiyoridagi mehnat vositalarining qiymatini …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xo`jalik mablag`lari haqida tushuncha"

ijtimoyi- iqtisodiy fanlar fakulteti .buxgalteriya va audit yo’nalishi talabasi 224-guruh talabasi rahimova dilnoza mavzu: xo`jalik mablag`lari haqida tushuncha. xo`jalik mablag`larini turiga, joylashishiga va tarkibiga ko`ra turkumlash. uzoq muddatli va joriy mablag`lar. reja: 1. buxgalteriya balansi to’g’risida tushuncha 2.balansning tuzilishi va uning moddalari 3.xo’jalik operatsiyalari ta’sirida balansdagi o’zgarishlar 1. buxgalteriya balansi to’g’risida tushuncha xo’jalik subyektlarini boshqarish uchun, eng avvalo, ulardagi mablag’lar haqidagi ma’lumotlarga ega bo’lish kerak. shu bilan birga ular, mablag’larning qanday turlariga ega va bu mablag’lar qanday manbalardan tashkil topganligini bilish kerak bo’ladi. bunday ma’lumotlar umumlashtirilgan hodda pul ko’rsatkichlarida ma’lum bir ...

This file contains 19 pages in DOC format (185.0 KB). To download "xo`jalik mablag`lari haqida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: xo`jalik mablag`lari haqida tus… DOC 19 pages Free download Telegram