mafotih al-ulum

PPTX 12 pages 4.2 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.2 MB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

bajardi: bekinova yu 17 – 13 guruh tekshirdi: ________ abu abdulloh al-xorazmiyning bizgacha yetib kelgan, ko'pchilik asarlari singari o'z davrining ilmi arab tilida bitilgan, yagona ma'lum bo'lgan asari – “mafotih al-ulum” (“ilmlar kalitlari”) asaridir. “mafotih al-ulum”ning qo'lyozma nusxalari uncha ko'p emas. yaqin-yaqingacha uning to'rt nusxasi bor deb hisoblab kelinadi. ana shu to'rt nusxadan uchtasi buyuk britaniya mo'zeyida hamda berlin qutubxonasida saqlanadi. mavzu: muso xorazmiy va abu abdulloh xorazmiylarning dunyo sivilizatsiyasi daho oʻrni haqida olimning dunyoqarashi o'sha davrda keng taralgan qadimgi yunon falsafasi va madaniyati, sharq namoyondalari yoqub ibn ishoq al-kindiy, abu nasr al-forobiy hamda abu bakr ar-roziy ta'siri ostida shakllandi. ayni vaqtda ilmga chanqoq olim xizmat asnosida amirning boy kutubxonasidan foydalanish huquqiga ega ham edi. bu kutubxonaning tavsifi abu ali ibn sinoning o'zi yozgan tarjimai holida quyidagicha berilgan: “bir kuni shohdan kutubxonasiga kirishga va u yerdagi tibbiyotga oid kitoblarni mutolaa qilishga ruxsat so'radim. shoh menga ruxsat berdi. men ko'p xonalardan …

2 / 12

xorazmiy” ismi bilan ham tanilgan. o'z xizmat vazifalari yuzasidan somoniylar poytaxti buxoroga tez-tez borib turgan va u yerda ko'pgina allomalar bilan hamsuhbat bo'lgan bo'lsa ajab emas. abu abdulloh al-xorazmiy 997 yilda vafot etgan. muhammad ibn muso al-xorazmiy muhammad ibn muso al-xorazmiy jahon madaniyati taraqqiyotiga g’oyat katta hissa qo’shgan, fanning bir necha tarmoqlariga asos solgan buyuk qomusiy olimdir. al-xorazmiy algebra fanining asoschisi. uning “al-kitob al muxtasar fi hisob al-jabr va al muqobala” asaridagi “al-jabr” so’zi lotincha transkripsiyada “algebra” ni anglatib, al-xorazmiy asos solgan yangi fanning nomidir. muhammad ibn muso al-xorazmiy (taxminan 783- 850-yillar) asli xiva shahridan bo'iib, matematika. astronomiya, geografiya va boshqa fanlar sohasida barakali ijod qildi hamda "aljabr" (algebra) fani va "algoritm" tushunchasiga asos soldi. "algebra* so'zining o'zi esa uning "kitab al-jabr val-muqobala" (tiklash va qiyoslash kitobi) degan risolasi nomidan olingan. uning arifmetikaga oid risolasi hind raqamlariga asoslangan bo'iib, hozirgi kunda biz foydalanadigan o'nlik pozitsion hisoblash tizimi va shu tizimdagi …

3 / 12

llar) ijodiy faoliyati bag'doddagi ilmiy markaz (akademiya) bilan bog'liq bo'iib, hozirgi kunda uning 8 asari bizga ma'lum fanga abadiy kirdi. buyuk faylasuf, qomusiy olim abu nasr ai-farobiy (873-950-yillar) sirdaryoqirg'og'idagi farob degan joyda tug'ilib, farob, toshkent, buxoro va samar-qandda o'qidi. keyinroq bag'dod va damashqda yashab o'z ma'lumotini oshirib, umrim ilmga baxshida etdi. u fanning barcha sohalarini qamragan 160 dan ortiq asarlar yozgan va ayrim ma'lumotlarga ko'ra 70 dan ortiq tilni bilgan. al-xorazmiy al-farobiy barcha ilmlar rivojiga katta hissa qo'sh-ganligi, xususan, yunon falsafasini sharhlab, dunyoga tanishtirganligi iichun sharq mamlakatlarida "ikkinchi aristotei" deb ulug'langan. o'rta asrning buyuk qomusiy olimi abu rayhon beruniy (973-1048-yillar) xorazmning qadimgi poytaxti kot shahrida tug'ildi. uning ilmiy merosi turli fan sohalariga doir 150 dan ortiq asardan iborat bo'hb, ulardan faqat 30 tasi bizgacha yetib keigan. beruniy fanning turli sohalarida yangi fikrlar va kashfiyotlarni olg'a suradiki, bu kashfiyotlar o'rta asr sharqida uzoq vaqtgacha fan taraqqiyotini belgilab berganligidan g'oyat katta ahamiyatga …

4 / 12

a boshchilik qildi. rasadhonadagi asboblar yordamida koinot sirlarini va yer kurrasini o'rgandi. al-xorazmiy va al-farg'oniy boshchiligidagi olimlar 1000 dan ortiq yulduzlarni tekshirdilar hamda ularning joylanish haritasini tuzdilar. yer kurrasining aylana uzunligini aniqladilar . xorazmiy "surat al-arz" ("yer suvrati") nomli kitobida afrika, osiyo va yevropa qit'alarini aniq tavsiflagan. koinot sirlarini o'rganishga oid ijodlari uning "ziji" ("astranomiya") kitobida bayin etilgan. muhammad al-xorazmiy bog'dodda vafot etdi. algebra fanining otasi sifatida shuhrat qozongan vatandoshimiz muhammad ibn muso al-xorazmiy tarix sohasida sharqda ilk asarlardan birini yaratgan. uning "kitob at-tarix" asari bizgacha turli mualliflarning asarlari tarkibida etib kelgan. buyuk ajdodi ilmiy merosini mukammal o`rgangan beruniy ham bu sohada "xorazmning mashhur kishilari" yoki "xorazm tarixi" asarini yaratib qoldirgan. bu kitob ham to`liq holda saqlanmagan. al-xorazmiy algebra fanining asoschisi. uning “al-kitob al muxtasar fi hisob al-jabr va al muqobala” asaridagi “al-jabr” so’zi lotincha transkripsiyada “algebra” ni anglatib, al-xorazmiy asos solgan yangi fanning nomidir. olimning “al-xorazmiy” nomi esa, “algoritm” …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mafotih al-ulum"

bajardi: bekinova yu 17 – 13 guruh tekshirdi: ________ abu abdulloh al-xorazmiyning bizgacha yetib kelgan, ko'pchilik asarlari singari o'z davrining ilmi arab tilida bitilgan, yagona ma'lum bo'lgan asari – “mafotih al-ulum” (“ilmlar kalitlari”) asaridir. “mafotih al-ulum”ning qo'lyozma nusxalari uncha ko'p emas. yaqin-yaqingacha uning to'rt nusxasi bor deb hisoblab kelinadi. ana shu to'rt nusxadan uchtasi buyuk britaniya mo'zeyida hamda berlin qutubxonasida saqlanadi. mavzu: muso xorazmiy va abu abdulloh xorazmiylarning dunyo sivilizatsiyasi daho oʻrni haqida olimning dunyoqarashi o'sha davrda keng taralgan qadimgi yunon falsafasi va madaniyati, sharq namoyondalari yoqub ibn ishoq al-kindiy, abu nasr al-forobiy hamda abu bakr ar-roziy ta'siri ostida shakllandi. ayni vaqtda ilmga chanqoq ol...

This file contains 12 pages in PPTX format (4.2 MB). To download "mafotih al-ulum", click the Telegram button on the left.

Tags: mafotih al-ulum PPTX 12 pages Free download Telegram