dori vositalari va ulardan foydalanish usullari

PPT 31 pages 3.7 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.7 MB

File type PPT

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

toshkent pediatriya tibbiyot instituti dori vositalari va ulardan foydalanish usullari. dori vositalarining shakllari. dozalash tartibi, qo'llash usullari. eng keng tarqalgan nojo’ya ta'siri. saqlash shartlari va chiqarish qoidalari. eng ko'p uchraydigan asoratlar. 1.dorilar, turlari, guruhlari (kimyoviy tarkibi, farmakologik ta'siri, terapevtik qo'llanilishi). 2.dozalash shakllari: qattiq, suyuq, yumshoq va inyeksiya uchun dori shakllari (kapsulalar, tabletkalar, malhamlar, kukunlar, eritmalar va boshqalar). 3.dori vositalarini organizmga kiritish usullari (tashqi, enteral, parenteral). usullarning afzalliklari va kamchiliklari. 4.dori vositalarini qo'llash paytida kuzatilgan mumkin bo'lgan asoratlar. sabablari va asoratlari: nafas yo'llarining obstruktsiyasi, dori, havo emboliyasi, infiltrat, xo'ppoz, gematoma, to'qimalarning nekrozi, igna sinishi, periosteum, qon tomirlari, nervlarning shikastlanishi, allergik reaktsiyalar (anafilaktik shok) va dori vositalarining noto'g'ri qo'llanilishi. reja: eng muhim terapevtik tadbirlardan biri dori darmonlar bilan davolash hisoblanadi. tibbiyot hamshirasining asosiy vazifalaridan biri dori moddalarini saqlashni, bemorlarga oʼz vaqtida dorilarni tarqatishi,organizmga yuborish yoʼllarini bilishi zarur. bu judayam katta maʼsuliyatni talab qiladi, chunki bu ishlarni hammasi bevosita bemorlar bilan bogʼliq. hamshira …

2 / 31

qilish instruktajini xam tushuntirishi kerak. dori moddalarini yuborish usullari: 1) tashqi usul teri qoplamalari, shilliq pardalar yoki nafas yo‘llari orqali 2) ichki(enteral) usul og‘iz yoki to‘g‘ri ichak orqali 3) parenterial usul me'da ichak yo‘llarini chetlab, ya'ni teri osti, teri ichi, mushak ichi va vena ichi in'eksiyalari orqali. eng ko‘p tarqalgan va effekti tez bo‘lgan usul bu parenterial usuldir. dori moddalarini parenterial yuborish dori moddalarining parenterial yuborishning asosiy afzalliklari yuborishning tezligi va dozaning aniqligidadir. in'eksiya deb, dori moddalarining shpris yordamida teri orasiga, teri ostiga, mushakka, va boshqa sohalarga yuborishga aytiladi.bu usul aseptika qoidalariga rioya qilishni talab qiladi. aks holda organizmga kasallik qo‘zg‘atuvchi mikroblar tushib, infeksion asoratlar rivojlanishiga olib kelishi bu esa ba'zan o‘lim bilan tugashi mumkin. shuning uchun tibbiyot hamshirasi asboblarni sterillashdan oldin tayyorlash, o‘z qo‘llari va bemor terisiga ishlov berishi, eng muhimi esa antiseptika qoidalari rioya qilib, jaroxatlarni infeksiya qo‘zg‘atish ehtimoli bo‘lgan mikroorganizmlardan asray bilishi, in'eksiya qilayotganda steril qo‘lqoplarni kiyib …

3 / 31

dek mahalliy og‘riqsizlantirish uchun qilinadi. bu usul eng «yuzaki», chunki ignani unchalik chuqur bo‘lmagan xolda yuboriladi. bu ineksiyaga misol qilib maktab bolalariga ikki marta 7 va 14 yoshlarda qilinadigan mantu sinamasini keltirish mumkin. bu tuberkulyoz tayoqchalari borligini yoki yo‘qligini, tuberkulyoz bilan kasallanish darajasini ko‘rsatib beruvchi proba hisoblanadi. tashxis qo‘yish uchun 0,1 ml da 1 ml gacha suyuklik ishlatiladi. ignaning uzunligi 15 mm, kesimi-0,4 mm. tashxis qo‘yish maqsadida qilingan ineksiyaning joyi – oldingi bilak yuzasi. ishning tartibi: 1)ineksiya qilish joyini spirt bilan bitta yo‘nalish bo‘yicha artib tozalang; 2)ineksiya qilinadigan joyni bir oz torting; 3)ignani tanaga parallel tutgan xolda faqatgina oxirgi uchini kirgizing; 4)porshinga chap qo‘lingizni qo‘yib, so‘ngra uni sekin bosib dorini yuboring; 5)ineksiya joyiga spirt bilan ignani namlangan paxtada bosib turib chiqarib oling. teri osti ineksiyasi ineksiyani chuqurroq, teri ostiga 15 mm chuqurlikda yuboriladi. qilinadigan joylar: yelka va belning tashqi yuzasi, kurak osti sohasi, oldingi qorin devori. teri osti in'eksiyasi uchun …

4 / 31

yuborilgan dori tezda qon tomirlariga o‘tadi. igna qanchalik yo‘g‘on va uzun igna bo‘lsa ineksiya shunchalik og‘riqli bo‘ladi degan tasavvur noto‘g‘ridir. bundan tashqari, agar siz dorini mushak ichiga emas teri ostiga yuborsangiz yoki katta ignadan foydalansangiz bu og‘riq yanada kuchayadi. buning oqibatida teri osti klechatkasini qo‘zg‘alishi yuzaga keladi (masalan, magniy sul'fat eritmasini yuborganda) yoki dorining sekin so‘rilishi (teri ostiga antibiotik yuborishda) va infiltrat yuzaga keladi. dumba shartli ravishda to‘rtta kvadratga bo‘linadi, ineksiyani esa faqatgina yuqori tashqi kvadratga qilinishi mumkin. yuqorigi ichki sohaga ineksiya qilish mumkin emas, chunki bu kvadratning ko‘p qismini dumg‘aza egallangan, mushak qavat esa bu yerda sust rivojlangan bo’ladi. pastki ichki kvadratdan esa katta arteriyalar, vena va nervlar o‘tadi, shu sababli bu yerga ham ineksiya qilish mumkin emas. pastki tashki kvadratga ham mushak ichi ineksiyasi qilinmaydi, chunki bu yerda mushak qavati sust rivojlangan bo’ladi va katta qismini son suyagining boshi egallaydi. ineksiya uchun kerak hududni suyaklarga chamalab ham aniqlash …

5 / 31

a tortib ko‘ring, shprisga qon chiqmagandagina dorini yuborishni boshlang. 6.paxtani teridan ko‘tarmagan holda ignani tortib oling. vena ichi ineksiyasi. vena ichi ineksiyasi-ko‘prok tezkor yordam ko‘rsatishda qo‘llaniladi. vena ichiga faqat vena orqali yuborilishi mumkin bo‘lgan dorilar yuboriladi. vena ichi ineksiyasini bilak sohasiga, ayrim hollarda esa ineksiya yelkadagi maydaroq venalarga, kaft usti sohasiga qilish mumkin. hamshira har qanday manipulyasiyani o‘tqazishda juda ham e'tiborli bo‘lishi kerak. vena ichi ineksiyasini qilayotganda har doim yuborilayotgan dorilar to‘g‘ridan to‘g‘ri qonga o‘tishini esdan chiqarmasligi kerak, shu sababli har qanday xato (aseptikani buzilishi, dozani oshirib yuborish, venaga havo yoki yog‘li suyuqlik tushishi, dorini noto‘g‘ri yuborish) kasal sog‘ligi uchun xavfli bo‘lishi mumkin. vena ichi ineksiyasi uchun igna uzunligi 40 mm bo‘lishi kerak. bemor yotgan yoki o’tirgan holda joylashadi. ishning tartibi: bemorning tirsak ostiga klenka yostiq quyinglar (tirsak tomirining maksimal darajada taranglashuvi uchun) yelkaning 3 dan 1 qismining o‘rtasiga rezinali jgut qo‘ying, bunda bilak arteriyada puls o‘zgarmasligi kerak. jgutni bog’lang …

6 / 31

shib bitta katta pufakka aylanadi, uni esa ignadan osonlikcha chiqarib yuborish mumkin.) chap qo‘lingiz bilan tirsak bukilmasidan torting, biroz periferiyaga eging. qo‘lda shprisni holatini o‘zgartirmasdan, ignani yuqoridan ushlab turib, teriga parallel holatda teriga ukol qiling, extiyotlik bilan ignani 3 dan 1 qismini kiriting, igna venaga parallel xolatda tursin. sekin igna yo‘nalishini o‘zgartiring va venani sekinlik bilan punksiya qiling, bo‘shliqqa tushganini sezgunga qadar. igna venada ekanligiga ishonch hosil qiling; porshenni o‘zingizga torting shprisda qon paydo bo‘lishi kerak. chap qo‘l bilan jgutni yeching, bir chetidan asta tortib oling va bemordan mushtini bo‘shashtirishini so‘rang. shprisni xolatini o‘zgartirmasdan chap qo‘l bilan porshenni bosib dorini sekinlik bilan yuboring, shprisda 0,5-1ml olib qoling. ineksiya joyini spirtli paxta bilan bosing va ignani asta torting. bemordan qo‘lini 5 daqiqaga bukishni so‘rang (paxtali tampon ineksiya joyida qolsin). shpris yordamida antibiotiklarni eritish ketma-ketligi: 1)flakondagi yozuvni o‘qing (nomi, sanasi, saqlash muddati); 2)pinset bilan flakon ustidagi alyumin qopqoqni oching; 3)rezinali qopqoqni spirt …

7 / 31

rioya qilmaganliklaridan kelib chiqadi. infiltrat ko‘pincha teri osti va mushak ichi ineksiyalardan keyin kelib chiquvchi asoratdir. ko‘pincha infiltrat o‘tmas ignadan foydalanganda ,shuningdek agar (igna kalta bo‘lib) mushak, teri ichi, teri osti va vena ichi ineksiyalari uchun mo‘ljallangan katta igna mushak ichi ineksiyasida qo‘llanilsa ham kelib chiqadi. chunki katta igna orqali yuborilgan dori mushak ichiga bormasdan, to‘qimalarning kimyoviy ta'sirlanishiga olib keladi. bunda dori juda ham sekin so‘riladi va oqibatda infiltrat hosil bo‘ladi. ineksiya qilingan joyni aniq qoplamaganlik va har doim bir joyga tez-tez ineksiya qilish ham infiltrat hosil bo‘lishining sababalaridan hisoblanadi. infiltratlarning profilaktikasi ularni hosil bo‘lishiga olib keluvchi sababalarga yo‘l quymaslikdir. absess ineksiyadan keyin yumshoq to‘qimalarning yiringlashishi va ustidan piogen membrana bilan qoplanishi, boshqa to‘qimalardan ajralib qolishiga absess deyiladi. absess kelib chiqish sabablari xam infiltratniki kabi aseptika qoidalariga rioya qilmaslikdan kelib chiqadi. profilaktikasi: barcha aseptika qoidalariga rioya kilish. ignaning sinishi: ineksiya vaqtida eski yoki ishlatilgan ignadan foydalanganda va yana dumba mushaklarining …

8 / 31

h dori saqlashni o‘zbekiston sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan qabul qilingan maxsus qoidalar asosida saqlanadi. dorilarni aptekadan olish va ularni saqlash uchun katta hamshira javobgar hisoblanadi. tez ta'sir qiluvchi va uchli ta'sir etuvchi dorilar retseptini yozishda qo‘yilgan xato bemor sog‘lig‘iga manfiy ta'sir qilishi mumkin. dorilar har kuni yoziladi. bu bilan obxodda ishtirok etayotgan hamshira shug‘ullanadi, kasallik tarixiga yozilgan dorilarni yozib oladi va aptekaga talabnoma yozadi. kuchli ta'sir etuvchi dorilar alohida qog‘ozga yozib olinadi. dori moddalar xususiyatiga qarab saqlanadi (poroshok, eritma, shamchalar). hamshira dorixonadan dori olarkan, ularning etiketkasini tekshiradi, talabnomadagi retseptlarni solishtiradi, ularning sifatini aniqlaydi. dorilarni saqlash uchun maxsus shkaflar bo‘lib, ular yaxshi qulflanishi kerak. kuchli ta'sir etuvchi dorilar va narkotik dorilar alohida shkafda qulflangan holda saqlanadi. bu “a” shkaf deb ataladi. bu shkafda ushbu dorilarning dozasi ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak. tez ta'sir qiluvchi dorilar “b” ro‘yxatda bo‘ladi va alohida shkafda saqlanadi. bu dorilar maxsus ro’yxatda bo‘ladi. talabnoma va hisob daftari bo‘limda 3 …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dori vositalari va ulardan foydalanish usullari"

toshkent pediatriya tibbiyot instituti dori vositalari va ulardan foydalanish usullari. dori vositalarining shakllari. dozalash tartibi, qo'llash usullari. eng keng tarqalgan nojo’ya ta'siri. saqlash shartlari va chiqarish qoidalari. eng ko'p uchraydigan asoratlar. 1.dorilar, turlari, guruhlari (kimyoviy tarkibi, farmakologik ta'siri, terapevtik qo'llanilishi). 2.dozalash shakllari: qattiq, suyuq, yumshoq va inyeksiya uchun dori shakllari (kapsulalar, tabletkalar, malhamlar, kukunlar, eritmalar va boshqalar). 3.dori vositalarini organizmga kiritish usullari (tashqi, enteral, parenteral). usullarning afzalliklari va kamchiliklari. 4.dori vositalarini qo'llash paytida kuzatilgan mumkin bo'lgan asoratlar. sabablari va asoratlari: nafas yo'llarining obstruktsiyasi, dori, havo emboliyasi, infil...

This file contains 31 pages in PPT format (3.7 MB). To download "dori vositalari va ulardan foydalanish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: dori vositalari va ulardan foyd… PPT 31 pages Free download Telegram