ovqatdanzaharlanishlarvaularningprofilaktikasi

PPTX 41 pages 4.3 MB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.3 MB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

mavzu:bolalarda zaharlanishda umumiyparvarish qilish.bolalalarda yuqumli kasallikar 4-amaliy mashg’ulot mavzu:ovqatdan zaharlanishlar va ularning profilaktikasi. ovqatdan zaharlanish turlari: mikrobli (toksikoinfeksiyalar, toksikozlar), mikrobga aloqador bo’lmagan (zaharli mahsulotlardan zaharlanish, vaqtincha zaharli bo’lgan mahsulotlardan zaharlanish), sababi aniqlanmagan zaharlanish (alimentar mioglobinuriya). toksiinfeksiyalar - deb, tirik mikroblar ko’p miqdorda tushgan ovqatni iste‘mol qilish natijasida to’satdan paydo bo’lib o’tkir yoki o’rtacha kechadigan kasalliklarga aytiladi. zaharlanish sabablari: shartli patogen ichak tayoqchasi va protey bakteriyasi, enterokokklar, sporali anaeroblar va boshqalar. zaharlanish sabablari: shartli patogen ichak tayoqchasi va protey bakteriyasi, enterokokklar, sporali anaeroblar va boshqalar. klinikasi. enteropatogen ichak tayoqchalari va protey qo’zg’atadigan kasalliklarning yashirin davri odatda 4-24 soat davom etadi va organizmga tushgan ichak tayoqchalari va proteyning miqdoriga bog’liq (1 gr mahsulotda 100 milliardgacha ko’payishi mumkin). bunda yashirin davr 2-4 soatgacha qisqaradi. kasallik birdan boshlanadi: ko’ngil ayniydi, bosh aylanadi, harorat 37-39° gacha ko’tariladi, qorin tutib-tutib g’ijimlab og’riydi, kuchli ich ketadi, ba‘zan teriga nim pushtirang toshmalar toshadi. zaharlanish zaharlanish — zaharli modda …

2 / 41

anjomlarni yuvish va tozalash lozim. umumiy ovqatlanish va oziq-ovqat mahsulotlarining yig’ilib qolishiga yo’l qo’ymaslik kerak. toksiinfeksiyaning oldini olish uchun hayvonlarni so’yishda va fermalarda sanitariya-veterenariya nazorati o’rnatiladi. oziq-ovqat ob‘ektlarining xizmatchilarini tibbiy tekshiruvidan o’tkazish va ular batsilla emasligini tekshirib ko’rish shart. toksikozlarga botulizm hamda stafilokkokli toksikozlar kiradi. zaharlanish o’tkir boshlanib organizmga toksik zarar yetkazadi sporali anaeroblar – klostridium perfringens qo‘zg‘atgan ovqat toksikoinfeksiyalari. hozirgi kunda 12 turda toksin moddalar alfa, betta, gamma va boshqalarni ajratadigan a, v ,s, e, g, d, kl.perfringens turli ovqat toksikoinfeksiyalarining qo’zg’atuvchilari hisoblanadi. go’sht, kolbasa, sut mahsulotlari kl.perfringens bilan zararlanishi mumkin. klinikasi. kasallik ikki ko’rinishda namoyon bo’ladi: a) yashirin davr 6-22 soat davom etadi. kasallik to’satdan boshlanadi: bemorning ko’ngli ayniydi, qusadi, ichaklari spazmga uchraydi, ko’p marta (kuniga 20 martagacha) ichi ketadi, axlatidan badbo’y hid keladi, ko’p el ajraladi. og’ir hollarda qo’l-oyoq mushaklari tortishadi, ba‘zan arterial bosim tushib ketadi; b) kasallik nekrotik enterit ko’rinishida xam kechib ichaklarning bir qismi yiringlay …

3 / 41

ng rivojlanishi uchun qulay muhit ekanligi hozir aniqlangan. qoramol bilan odam ham stafilokokklar manbai hisoblanadi. agar oziq-ovqat mahsulotlari stafilokokklar keltirib chiqaradigan ovqatdan zaharlanishlar mastit bilan og’rigan sigirlar sutini iste‘mol qilganda yuzaga keladi, chunki sut mahsuloti kasal tarqatuvchi manba hisoblanadi. klinikasi. kasallanish alomatlari 2-4 soat o’tgandan so’ng paydo bo’ladi. stafilokokk intoksatsiyasining etakchi belgilari gastroenterit hisoblanadi. to’satdan bemor tez-tez qusadigan bo’lib qoladi, qorinda qattiq achishtiradigan og’riq (to’sh sohasi ostida) paydo bo’ladi, tez orada ich ketishi kuzatiladi, ayrim hollarda ich ketmasligi xam mumkin. bemor darmonsizlanadi, boshi og’riydi va aylanadi, puls tezlashadi. tana harorati odatda normal, sovuq ter chiqadi. talvasa tutadi. kasallik qisqa vaqt kechadi. odatda 1-2 kundan keyin bemor sog’ayib ketadi. o’lim bilan tugagan hollar qayd qilinmagan. profilaktikasi quyidagilardan iborat: oziq-ovqat mahsulotlari bilan ishlashga aloqador shahslarning sog’ligi ustidan qat‘iy nazorat olib borish. teri qatlamida qulog’ida, ko’zida, tamog’ida yiringli kasalliklar va yuqori nafas yo’llarida yallig’lanish belgilari bo’lgan shaxslar oziq-ovqat mahsulotlari bilan aloqador ishga qo’yilmaydi. …

4 / 41

bilan neytrallanadi. botulizmni qo’zg’atuvchi-aniq anaerob u havo kirmagan joyda ko’payadi, ya‘ni baliq, yog’li cho’chka go’shtida, kolbasaning katta bo’laklari ichida yoki germetik berk konserva va bankalarida hosil bo’ladi. klinikasi. botulizm belgilari organizmga tushgan mikrob toksinlariga ko’ra 2 soatdan 36 soatgacha davom etadigan yashirin davrdan keyin yuzaga chiqadi. kasallikning dastlabki alomatlari-«ko’z simptomlari» buyumlarning qo’shaloq bo’lib ko’rinishi, ravshan ko’rishning pasayishi. bemorlarning boshi og’riydi, tovushlar butunlay chiqmay qolishi mumkin (afoniya). ko’z qorachig’larining yorug’likni sezishi susayadi, akkamodatsiya pasaygan, ko’z soqqalarining o’ynab turishi (nistagim), katta kichikligi har xil (anizokoriya). yuz muskulaturasining harakatchanligi zarar ko’radi, mimika hatto yo’qoladi ham (amimiya). og’zini ochish qiyinlashadi, yutish harakati buzuladi. tana harorati me‘yorda, puls tez uradi. kasalikning oxirgi davrida nafasning buzulishi asosiy siptom hisoblanadi. botulizmda spetsifik zardob o’z vaqtida yuborilmagan hollarda o’lim hodisasi 70% gacha etadi. profilaktikasi. dudlangan mahsulotlarni (baliqni) tayyorlash uchun baliqni sovutish asosiy shart hisoblanadi. baliq zavodlarida dudlangan mahsulotlar tayyorlash uchun baliqlarni tiriklayin shikastlamasdan qabul qilish tavsiya etiladi. konserva …

5 / 41

ri orasidan topilgan. shuning uchun ham kasallikka o’rov kasalligi yoki «kashin-bek» deb nom berilgan. bu kasallikkda suyakning o’sishi susayadi natijada oyoq va qo’l suyaklarining qisqarishiga olib keladi. o’rov kasalligi mahalliy don o’simliklarining fuzarium sporotrixella turkumidagi toksik zamburug’lardan zaralanish tufayli kelib chiqadi. ikkinchi nazoratga ko’ra o’rov kasalligi tuproqda suv xavzalarida oziq-ovqat mahsulotlarida ichimlik suvida kalsiy darajasi past bo’lgan holda stronsiy miqdori ortiqcha bo’lganda stronsidraxiti toksikozi sifatida avj oladi. mikotoksikozlar ovqat mikotoksikozlari asosan surunkali kasallik bo’lib organizmga ovqat mahsulotida don va don mahsulotlarida ko’paygan mikroskopik zamburug’larning hayot faoliyati mahsulotlarni to’kishi natijasida paydo bo’ladi. mikrotoksikozlarga aflotoksikozlar, alimenter toksik aleykiya (septik angina), ‖achigan non‖ dan zaharlanish va ergotizm kiradi. alimentar toksik aleykiya (septik angina) ovqatda qor tagida qolib qishlab qolib ketgan donni iste‘mol qilish natijasida paydo bo’ladi. erta bahordan qorlar erigandan oftob nuri ta‘sirida dalalardagi donda nam va issiq muxit hosil bo’lib bu fuzarium sporotichiellavarlar turkumidagi zamburug’ning ko’payishiga imkon beradi. kasallikning tarqalishi bahor faslining …

6 / 41

shi, qusish, ich ketishi) kuzatiladi. profilaktikasi. dalada qor ostida qolib ketgan donlarni ovqatda iste‘mol qilmaslik kerak. g’allani yig’ish va almashtirish punktlari tashkil qilinadi. qishda qolib ketgan don boshoqlari bo’lgan dalani erta haydash tavsiya etiladi. jami zaharlanganlardan foiz hisobida: 1 yoshgacha – jami, zaharlanganlarni 3 foizini tashkil etadi; 1-3 yoshgacha – 52,2 foizini tashkil etadi; 4-7 yoshgacha – 22,6 foizini tashkil etadi; kichik maktab yoshidagilar, ya`ni o`smirlar - 4,4 foizni tashkil etadi; o`rta va katta maktab yoshidagilar – 17,8 foizni tashkil etadi. jami zaharlanganlardan foiz hisobida: dori moddalar va boshqa kimyoviy moddalar bilan tasodifan (bilmasdan) zaharlanish jami zaharlanishlarning – 79,2 foizini tashkil qiladi. atayin, o`z-o`zini zaharlash – 20 foizini tashkil etadi; boshqa odamlar tomonidan qasddan zaharlash – 0,8 foizni tashkil etadi. qabul qilingan kimyoviy moddalarning turiga ko`ra zaharlanish turlari quyidagicha bo`ladi: 1.bolalarning dori moddalari bilan zaharlanishi jami zaharlanishlarni 76,9 foizini taskil etadi; 2.ro`zg`orda ishlatiladigan kimyoviy moddalar (benzin, kerosin, kir yuvadigan poroshok, …

7 / 41

harlanishning birinchi belgilari paydo bo'lgandan boshlab organizmdan bakteriyalar va zaharlarni yo'q qilishgacha davom etadi. toksikogen davr bolada ma'lum toksik infektsiya yoki zaharga xos bo'lgan oziq-ovqat zaharlanishining keng belgilari bilan namoyon bo'ladi. rekonvalessensiya bosqichi - buzilgan funksiyalarni tiklash (hazm qilish, chiqarish, immun va boshqalar). ovqatdan zaharlanishda shikoyat belgilar: ko’ngil aynishi qusish qorin sohasida og’riq ich ketishi tana harorat ko’tarilishi umumiy holsizlik dori va ovqat moddalaridan zaharlanishda tibbiy yordam. tezlik bilan bemorni shifoxonaga jo`natishning iloji bo`lmasa, ya`ni masofa uzoq bo`lsa yoki mashina bo`lmasa, quyidagicha birinchi tibbiy yordam ko`rsatiladi: - me`da yuviladi; - me`dani yuvish zondsiz va zond yordamida bajariladi; - zondsiz usul, asosan katta yoshli bolalar, o`smirlar, katta odamlarda va bemorning ahvoli og`ir bo`lmagan hollarda qo`llanadi.bemorga iliq, qaynagan suv yoki gazsiz mineral suv ichirilib, tilining orqasini barmoq yoki temir qoshiq dastasi bilan bosilib qustiriladi, so`ngra, yana suv ichiriladi. bu bir necha marta, ya`ni me`dadan toza suv qaytib chiqquncha takrorlanadi. me’dani zond yordamida …

8 / 41

uchrab turadi. hovlidagi, uydagi hashorotlarni yo`qotish uchun xlorofos, dixlofos, karbofos kabi kimyoviy zaharli moddalar ishlatiladi.ularni ehtiyotsizlik bilan hashorotlarga purkaganda nafas orqali organizmga kirib zaharlanish holatini yuzaga keltiradi. hasharotlarga qarshi kimyoviy moddalar bilan zaharlanish belgilari bosh aylanadi, ko`ngil ayniydi, ko`rish xiralashadi, ter ajralishi ko`payadi, asab-psixik qo`zg`alish yuzaga keladi. bu moddalarning hidi, tomchilari og`iz orqali me`da-ichaklarga o`tsa og`izdan, burundan shilimshiq suv oqadi, qusadi, ichi ketadi, bosh og`riydi.to`sh suyagining orqasida, qorinning yuqori sohasida og`riq kuzatiladi. zaharlanishning og`ir turida ko`z qorachig`lari kengayadi, yurak urishi sekinlashadi va kuchsizlanadi, muskullar bo`shashadi, arterial qon bosimi normaga nisbatan pasayadi, bemor hushini yo`qotishi, tirishishi, nafas to`xtab qolishi mumkin. radiatsion moddalar bilan zaharlanish va nurlanish kasalligi. radiatsion moddalar atom bombasi portlashidan hosil bo`ladi. shuning uchun radiatsion moddalar bilan zaharlanish kombinatsiyalashgan shikastlanishlarni tarkibiy qismiga kiradi, shunki atom bombasi portlaganda ham travmatik jarohatlanish va atom ionlaridan zararlanish bir vaqtda yuzaga keladi. radiatsion moddalar ko`zga ko`rinmaydigan nurlar bo`lib, ular havoga tarqalib, havo tarkibida …

9 / 41

ik ishlovlardan o’tkazish. intoksikatsiyalar - bu guruhdagi toksikozlarning eng tipik vakili botulizm hisoblanib, ular konservalangan mahsulotlar, surlangan va dudlangan baliq va go’sht mahsulotlarini botulizm qo’zg’atuvchisi bilan ifloslanishi orqali kelib chiqadi. kasallikni oldini olish uchun mahsulotlarni konservalashdan oldin to’g’ri ishlovdan o’tkazish, kislotali muhit yoki sho’r muhitni yaratish, iste’moldan oldin puxta termik ishlovdan o’tkazish hisoblanadi. ikkinchi o’rinda stafilokokkli toksikozlar bo’lib, ularni kelib chiqishida ifloslangan sut va sut mahsulotlari, qandolatchilik mahsulotlari, yog’li baliq konservalari ko’pincha sababchi bo’ladi. kasallikni oldini olish uchun o’zini sog’lom deb hisoblovchi, ammo mikrob tashuvchilik rolini o’tovchi shaxslarni aniqlash va ularni sog’lomlashtirish, mahsulotlarni iste’mol qilishdan oldin puxta termik ishlovdan o’tkazish, mahsulotlarni saqlash va realizatsiya qilish muddatlariga rioya qilish hisoblanadi. mikotoksikozlar - yong’oq, don mahsulotlari, dukkaqli don mahsulotlari, sut mahsulotlari va tuxum orqali tarqalishi mumkin. kasallikni oldini olish uchun agotexnik tadbirlar, mahsulotlarni saqlash qoidalariga rioya qilish kerak. mikroblarga taalluqli bo’lmagan zaharlanishlar zaharli qo’ziqorinlar - oq poganka, strochok, muxomor, oq salla, sarg’ayuvchi …

10 / 41

donligini oshirish tadbirlarini kiritish lozim. etiologiyasi aniq bo’lmagan zaharlanishlar. bu guruhga gaff kasalligi, urov kasalligi va alimentar toksik aleykiya kasalliklarini kiritish mumkin. image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image3.jpeg image4.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ovqatdanzaharlanishlarvaularningprofilaktikasi"

mavzu:bolalarda zaharlanishda umumiyparvarish qilish.bolalalarda yuqumli kasallikar 4-amaliy mashg’ulot mavzu:ovqatdan zaharlanishlar va ularning profilaktikasi. ovqatdan zaharlanish turlari: mikrobli (toksikoinfeksiyalar, toksikozlar), mikrobga aloqador bo’lmagan (zaharli mahsulotlardan zaharlanish, vaqtincha zaharli bo’lgan mahsulotlardan zaharlanish), sababi aniqlanmagan zaharlanish (alimentar mioglobinuriya). toksiinfeksiyalar - deb, tirik mikroblar ko’p miqdorda tushgan ovqatni iste‘mol qilish natijasida to’satdan paydo bo’lib o’tkir yoki o’rtacha kechadigan kasalliklarga aytiladi. zaharlanish sabablari: shartli patogen ichak tayoqchasi va protey bakteriyasi, enterokokklar, sporali anaeroblar va boshqalar. zaharlanish sabablari: shartli patogen ichak tayoqchasi va protey bakteriyasi, ...

This file contains 41 pages in PPTX format (4.3 MB). To download "ovqatdanzaharlanishlarvaularningprofilaktikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ovqatdanzaharlanishlarvaularnin… PPTX 41 pages Free download Telegram