raqamli iqtisodiyotning texnologik imkoniyatlari

DOCX 20 pages 62.6 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 62.6 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

4-mavzu: raqamli iqtisodiyotning texnologik imkoniyatlari reja: 3.1. blokcheyn texnologiyalari, uning yaratilishi va ishlatilishi 3.2. blokcheyn texnologiyalariva moliyaviy hizmatlar transformatsiyasi 3.3. raqamli iqtisodiyotda korxonalarning biznes-modellari 3.1. blokcheyn texnologiyalari, uning yaratilishi va ishlatilishi blokcheyn oxirgi o‘n yillikda paydo bo‘lgani bilan ko‘pchilik uning ma’nosini haligacha yaxshi tushunmaydi va shuning uchun ham uning ishlatilish sohalarini tasavvur ham qila olmaydi. xuddi shuning uchun ham ushbu o‘quv qo‘llanmada blokcheynning asosiy tamoillari va uning turli sohalarda ishlatilishi masalalari ko‘rib chiqiladi. blokcheynni ko‘pincha ko‘p maqsadli loyiha turiga mansub deb ham tushuniladi. chunki siz kim yoki qaysi sohada ishlayotganingizdan qat’i-nazar, blokcheyndan foydalangan xolda nimadir qilishingiz mumkin. masalan, dasturiy ta’minot ishlab chiqaruvchilarga blokcheyn qiziqarli va perspektiv bir muhit bo‘lib hizmat qilishi mumkin. tadbirkor uchun esa blokcheyn mexanizmi biznes operatsiyalarni va tashqi aloqalarni qayta ko‘rib chiqish va loyihalash uchun juda qulay vosita sifatida hizmat qilishi mumkin. tadbirkorlar blokcheyn vositasida ko‘p mablag sarf qilmasdan turib, kam miqdordagi mijozlar bilan ham startap (yangi …

2 / 20

n qochirishimiz kerak emas. kriptotexnologik raqamli iqtisodiyot siyosiy nuqtainazardan ham, raqamli arxitektura nuqtai-nazaridan ham, markazlashmagan ishonchga asoslangan iqtisodiyot bo‘ladi. blokcheyn barchaga bir xildagi imkon berib, ishtirokchilarning imkoniyatlarini qandaydir ma’noda tenglashtiradi. avval boshdanoq internetning asosiy vazifasi ma’lumotlarni tarqatish va uning almashinuvini ta’minlash bo‘lsa, blokcheynning funksiyasi qandaydir qiymatga ega bo‘lgan ma’lumotlarni uzatishdir. shunday qilib, blokcheyn, perspektiv hamda kelajak innovatsion texnologiyasidir. masalan, 2015 yil oktyabr oyida the economist jurnalida «blokcheyn, trast mexanizmi» deb nomlangan maqola chiqqanda internet va ijtimoiy saytlar ushbu ma’lumotni tezkorlik bilan jahon bo‘ylab innovatsion yangilik sifatida tarqatdilar. chunki ungacha hech kim blokcheyn xaqida biror bir ma’lumotga ega emas edi. iqtisodiyot bo‘yicha katta obruga ega bo‘lgan jurnalning old sahifasida blokcheynni maqtab, reklama qilinishi katta shov-shuvga sabab bo‘ldi, albatta. theeconomistning ta’kidlashicha, blokcheyn ishonch xosil qilishga imkon beruvchi texnologiya bo‘lib, bitkoin asosida turuvchi ushbu ishonch mexanizmi hozirgi zamon iqtisodiyotining faoliyat ko‘rsatish mexanizmini tubdan o‘zgartirib yuboradi. xuddi o‘sha 2015 yilning oktyabridan boshlab, ommaviy axborot …

3 / 20

g natijasida ilmiy texnik yangilik sifatida ishonchni hayotga olib kiruvchi raqamli innovatsion texnologiyadir. ishonch mavjud bo‘lgani uchun ommaviy axborot vositalariga bosim ancha kamayadi, ko‘pchilik korxona va tashkilotlar blokcheyn texnologiyalari bilan ta’minlanadilar, blokcheyndan foydalanadigan loyihalar soni esa ko‘payadi, investorlar buni tushungan xolda o‘z kuch-g‘ayratlarini bunday texnologiyalarni rivojlantirishga qaratadilar. natijada biz ham blokcheyn texnologiyalari tufayli dunyoga ishonch nuqtai-nazaridan qaray boshlaymiz va bizga blokcheyn texnologiyalari ozodlik va ishonch bahsh etadi.bu atamaning ma’nosini tushunish uchun quyida uning turli xildagi nuqtai-nazar va yondoshuvlardan kelib chiqqan aniqlanuvlarini beramiz, bu uni yanada to‘liqroq tushunishga imkon beradi: blokcheyn – bu butun dunyo bo‘ylab ishlayotgan komp’yuterlarda joylashgan katta buxgalteriya kitobi yoki jurnal (grossbux) bo‘lib, unga har bir inson yozuvlar qo‘shishi va uni istalgan vaqtda o‘qishi mumkin. blokcheyn – bu markaziy boshqaruv organiga ega bo‘lmagan xolda ma’lumotlarni internetda himoyalangan va shaffof tarzda saqlash va o‘zgartirish imkonini beradigan dasturiy mahsulotdir. blokcheyn – tranzaksiyalar, kontraktlar, mulkdorlik hujjatlari, san’at asarlari va boshqalar haqidagi …

4 / 20

eyingisi yoziladigan elektron buxgalteriya kitobi bilan tenglashtirish mumkin. bu elektron kitob aktiv, xronologik tartibda yozilgan, taqsimlangan, tekshiriluvchan va tizim ishtirokchilari (tugunlar) orasidagi o‘zaro ishonch (konsensus) asosida ma’lumotlarni falsifikatsiya qilishdan himoyalangan. blokcheyn – bu tranzaksiyalarning taqsimlangan ma’lumotlar bazasi bo‘lib, uni juda katta va markazlashmagan «grossbux» bilan solishtirish mumkin. unda internetning imkoniyatlari tufayli, ma’lumotlar va kattaliklar shaffof xolda himoyalanganlar va avtonom ravishda saqlanadilar. ammo bu jarayonlarni nazorat qiladigan markaziy organ mavjud emas. ma’lumotlar saqlanadigan kitob esa aktiv, xronologik tartibda tuzilgan, taqsimlangan, tekshiriluvchan va taqsimlangan ishonch (konsensus) asosida falsifikatsiyadan himoyalangan. tarmoqning har bir ishtirokchisi kvazireal muhitda «grossbuk»ning aktual nushasiga ega bo‘ladi va uning tarkibidagi ma’lumotlar vaqt davomida doimiy ravishda tarmoqdagi barcha ishtirokchilararo sinxronizatsiya qilinadi. yuqoridagilardan kelib chiqqan holda, blokcheyn texnologiyasi quyidagilarni amalga oshirishga imkon beradi deb hulosa chiqarishimiz mumkin: - uchinchi tomonni jalb etmasdan turib, tranzaksiyalarni avtomatlashtirishga imkon beradi. - blokcheyn ishonch va konsensusga asoslangan tizimdir. - blokcheyn haqiqiylik va notarizatsiyani ta’minlab beruvchi …

5 / 20

ng qarori emas. o‘zgarmaslik va doimiylik: yozuvlarni o‘zgartirish yoki yo‘qotish mumkin emas. taqsimlangan ishonch va shaffoflilik: ma’lumotlar, amallar va konsensus bir-biridan ajratilgan. boshqacha so‘zlar bilan aytganda, blokcheyn kollektiv konsensus asosida ishlash, juda katta va ochiq hisob-kitob jurnali bilan ishlash, markazlashmaganlik va taqsimlanganlik kabi hususiytlarga ega bo‘lib, tizimdagi ishonchni, shaffoflikni va umumiylikni ta’minlab beradi. shuni ham aytish kerakki, blokcheyn faqatgina bitkoin va efirium tizimlari blokcheynlaridangina iborat emas va qandaydir bittagina blokcheyn tizimi ham mavjud emas. jahonda bir biriga bog‘liq bo‘lmagan juda ko‘pchilik blokcheynlar bo‘lib, ular o‘zaro aloqada ham bo‘lishlari mumkin. shunday qilib, blokcheynda u yoki bu amaliy dasturlar bilan ishlash bilan bog‘liq bo‘lgan texnik xususiyatlar ham yuzaga kelishi mumkin. blokcheyn texnologiyasi xozirgi markazlashgan boshqaruvdan farqli o‘laroq, taqsimlangan algoritmik ishonch infratuzilmasini yaratadi. shunday qilib, blokcheyn o‘zida taqsimlangan algoritmik ishonch infratuzilmasini yoki talab bo‘yicha konsensusni qamrab oladi. ana xuddi shunday xususiyatlari tufayli, ko‘pchilik mutaxassislar blokcheynni internet bilan solishtiradilar va natijada blokcheynning internetdan afzalligini …

6 / 20

qlar 2015 yil, blokcheyn: markazlashmaganlik ishonch qiymatga ega bo‘lgan narsalar bilan vositachilarsiz oldi-sotti qilish shunday qilib, internet va blokcheyn o‘rtasida hech qanday qarama-qarshilik yo‘k, bu yerda faqat texnologiyalar rivojlanishidagi farq mavjud, xolos.blokcheynni yaratish va ishlatish uchun reestr (bloklar qatori, masalan, bitkoin), himoya uchun esa kalitlar vositasida shifrlash, konsensus asosidagi algoritm va bir rangli p2p (peer-to-peer) tarmoq (ya’ni, ishtirokchilar bir xildagi xuquqqa ega bo‘lgan markazlashmagan kompyuter tarmog‘i) kerak bo‘ladi. endi sizning bu tizimga ishtirokchilarni qo‘shishingiz blokcheyn tizimining ishlashi uchun zarur bo‘lgan elementlar hisoblanadai. misol sifatida bitkoinning blokcheynini olamiz va uning misolida blokcheynning xosil bo‘lishi, uning asosiy prinsiplari va ishlash jarayonini ko‘rib chiqamiz. bunda blokcheynning ishlashini to‘rt bosqichga bo‘lgan xolda o‘rganib chiqamiz: 1-bosqich: ikki ishtirokchi tranzaksiya shartlarini kelishib oladilar (masalan, pulni uzatish jarayoni, aktivlar, moliyaviy xujjatlar va xokazolar). 2-bosqich: jurnal tarmoq a’zolari tomonidan «skaner»lanadi. ushbu jurnalning xronologiyasini taxlil qilish asosida tarmoq a’zolari sotuvchining haqiqatan ham e’lon qilingan aktivlarga yoki fondlarga ega ekanligiga …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "raqamli iqtisodiyotning texnologik imkoniyatlari"

4-mavzu: raqamli iqtisodiyotning texnologik imkoniyatlari reja: 3.1. blokcheyn texnologiyalari, uning yaratilishi va ishlatilishi 3.2. blokcheyn texnologiyalariva moliyaviy hizmatlar transformatsiyasi 3.3. raqamli iqtisodiyotda korxonalarning biznes-modellari 3.1. blokcheyn texnologiyalari, uning yaratilishi va ishlatilishi blokcheyn oxirgi o‘n yillikda paydo bo‘lgani bilan ko‘pchilik uning ma’nosini haligacha yaxshi tushunmaydi va shuning uchun ham uning ishlatilish sohalarini tasavvur ham qila olmaydi. xuddi shuning uchun ham ushbu o‘quv qo‘llanmada blokcheynning asosiy tamoillari va uning turli sohalarda ishlatilishi masalalari ko‘rib chiqiladi. blokcheynni ko‘pincha ko‘p maqsadli loyiha turiga mansub deb ham tushuniladi. chunki siz kim yoki qaysi sohada ishlayotganingizdan qat’i-nazar,...

This file contains 20 pages in DOCX format (62.6 KB). To download "raqamli iqtisodiyotning texnologik imkoniyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: raqamli iqtisodiyotning texnolo… DOCX 20 pages Free download Telegram