pedagogika va ijtimoiy pedagogika kategoriyalari

DOCX 23 pages 70.1 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 70.1 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

pedagogika va ijtimoiy pedagogika kategoriyalari reja: 1. pedagogik tadqiqotlarning asosiy kategoriyalari va tushunchalari 2. pedagogik tadqiqotlarda ilmiy dalillar 1. pedagogik tadqiqotlarning asosiy kategoriyalari va tushunchalari pedagogik ijodkorlik va uning o‘ziga xos xususiyatlari. ijod deganda keng ma’noda shaxs yoki jamiyatning tabiiy, ijtimoiy va ma'naviy olarnni insonning maqsad va vazifalariga, uning ehtiyojlari, istaklari va imkoniyatlariga muvofiq ravishda o‘zgartirish borasidagi bunyodkor faolligi tushuniladi. uzoq vaqtlar davomida ijod - bu insonga tabiat ehson etgan noyob qobiliyat, u har kimga ham berilmaydi, deb hisoblanib kelingan. aslida ijod - bu insonning moddiy va ma’naviy boyliklarni yaratish faoliyati bo‘lib, unda inson tafakkuri, xotirasi, tasavvuri, diqqati va irodasi faol ishtirok etadi hamda butun bilimi, tajribasi va iste'dodi namoyon bo‘ladi. 0‘zbekiston milliy ensiklopediyasida ijod - yaratish, kashf etish; vujudga keltirish ma’nolarini anglatib, badiiy, iimiy, san’atga oid asar yoki moddiy boylik yaratish, vujudga keltirish; yaratuvchilik faoliyati hamda yaratuvchilik faoliyati mahsuli, samarasi ekanligi qayd etib o‘tilgan. ma'naviyat: asosiy tushunchalar izohli lug‘atida …

2 / 23

arzida talqin etilgan. ijodkorlik - individning ijodkorlik qobiliyati-noodatiy fikrlarni o‘ylab topish, an’anaviy fikrlash doirasidan chetlashish, muammoli masalalarni tezda xal etish qobiliyatidir. u yangi g‘oyalarni yaratishga doimo tayyorlik bilan tavsiflanadi va qobiliyat tuzilmasi kornponenti bo‘lib hisoblanadi. o‘zbekiston milliy ensiklopediyasida ijodkorlik tushunchasiga ijodkor ishi, ijodkorga xos faoliyat; yaratuvchilik tarzida qisqa ta’rif berilgan. pedagogik ensiklopedik lug‘atda “ijodiy faoliyat sifat jihatdan yangini yaratishga doir inson yoki jamoaviy faoliyat shakli. ijodiy faoliyatning zaruriy sharti fikrning egiluvchanligi, tanqidiylik, idrok etishning yaxlitligida aks etadi”, deb izoh berilgan. mazkur lug‘atda “ijod” va “ijodkorlik” tushunchalariga alohida ta’rif berilmagan. falsafiy, pedagogik-psixologik adabiyotlarda “ijodkorlik” original, takrorlanmaydigan, ijtimoiy-tarixiy noyoblik bilan ajralib turuvchi faoliyat turi sifatida e’tirof etiladi. so‘nggi vaqtlarda “ijodkorlik” tushunchasi bilan birgalikda “kreativlik” atamasi ham keng qo‘llanilmoqda. kreativlik - individning qayta ishlov berish va yaratish bilan aloqador xilma-xil faoliyat turlari, tashabbuskorligi, faolligi, boshqa kishilar bilan muloqot jarayonida, mental xatti-harakatlarigda namoyon bo‘ladigan ijodiy salohiyati va qobiliyatlari majmuidir. n.m.gnatko “ijodkorlik” va “kreativlik” tushunchalari …

3 / 23

ik ijod psixologiyasi doirasida qomlanilib, mazkur tushuncha alohida ajratib ko‘rsatilmaydi; ijodkorlik yaxlitlikda madaniy faoliyat bilan bog‘liq, kreativlik esa subyekt uchun yangi imkoniyatlarni yuzaga chiqarish tarzida tavsiflanadi; kreativlik ijodkorlik masalasini o‘rganishning alohida jihati sifatida inson salohiyati, ichki resurs bilan bog‘ iiqlik kasb etadi. aynan uchinchi yondashuv obyektiv jihatdan o‘rinli bo‘lib, ke- rativlikni ijodkorlikning o‘ziga xos jihatlaridan biri sifatida qabul qiiish va uning doirasida mazkur masalani talqin etish maqsadga muvofiq. respublikamizda o‘quvchiiarning kasbiy ijodkorligi sohasida fundamental tadqiqotlarni amalga oshirgan olim sh.sharipovning fikricha, ijodkorlik shaxsda mustaqil fikrlash sifatlari namoyon bo‘lishining eng asosiy va faol shakli hisoblanib, uni quyidagi belgilariga ko‘ra tasniflash mumkin: ijod turi (texnik, texnologik, tashkilotchilik, iqtisodiy, iiti- moiy, ma’naviy, pedagogik, didaktik, kasbiy, aralash); ijod darajasi (mono ijod, multi ijod, mega ijod); ijod qamrovi (ixtisoslik, muu- xassislik, bilim sohasi, tarmoqlararo, milliy, mintaqaviy, mintaqalararo, xalqaro); ijodning davomiyligi (qisqa muddatli, o‘rta muddatli, uzoq muddatli); ijodning shakli (innovatsion, ilmiy-tadqiqotchilik, ta’iimiy, investitsion, aralash); umumiy jihatlariga ko‘ra …

4 / 23

tirishdir. faqat uning samarasi anglangan va intuitiv va mantiqiy fikrlash birligi sifatida manticiy fikrlash vositasida ishlab chiqilganlik bilan tavsiflanadi. ijodiy jarayon turli darajada insonning ijtimoiy tashabbuskorliginitig barcha ko‘rinishlari, asosan, uning kasbiy faoliyati bilan bog‘liq shakllarida mutlaq o‘z aksini topadi. ijodiy salohiyal - bu murakkab integral tushuncha boiib, o‘zida ijtimoiy axloq me’yorlari va axloqiylik doirasida turii sohalarda faoliyatni amalga oshirishga doir shaxsning bilim, ko‘nikma, qobiliyat va shaxsiy intilishlari yig‘indisini aks ettiruvchi tabiiy-genetik. ijtimoiy- shaxsiy va mantiqiy komponentlarni aks ettiradi. bo‘lajak defekto- logiarda ijodiy salohiyat shaxsiy qobiliyat, bilim, ko‘nikmalar tizimi sifatida shaxsiy o‘zlikning ahamiyatini anglash, o‘quv faoliyatiga ijodiy yondashuv, o‘z-o‘zini namoyon etishga intilish, hayotiy maqsadlarning anglanganligi, ijodiy faoliyatga yo‘nalganlikda namoyon boiadi. ijodiy fikrlash insonning muammoli vaziyat sharoitida obyektiar o‘rtasidagi yangi aloqalarni izlab topish, mavjud tajribalarga asosianib, yangi harakat usullaridan foydalanish, muvaffaqiyatli yechim topishi uchun zarur jarayon bo'lib, verbal-mantiqiy, ong osti va intuitiv-amaliy komponentlar birligini aks ettiradi. ijodiy jarayon tuzilmasida ijodiy fikrlash motivatsiyasi …

5 / 23

hni izlash hamda yechimini topish, natijada yangi original mahsulotlar yaratish (ilmiy kashfiyot, ixtiro, san’at asari, tavsifnoma va boshqalar) sifatlari majmuidir, p.ergashev, g.gozibekova, g.baykunusovalar ta’kidlab o‘tish~ ganidek, shubxasiz yuksak ijodiy kobiliyatlar kandaydir yagona va xatto bir necha omilning emas balki pedagogik-psixologik shart- sharoitlarning kattagina kompleksi maxsulidir. biroq ushbu inkor etish kiyin bo‘lgan mulohazani e’tirof kilish, birinchidan, kreativlikni rivojlantiruvchi bir kator omillarni sun’iy xosii kilishning iloji yo‘q, degani emas, ikkinchidan, psixik taraqqiyotning kompensatsiya qonu- niga ko‘ra, muayyan omilning etishmayotgan ta’siri boshka omillar bilan muayyan darajada qoplanishi mumkinligi ehtimoldan xoli emas. xususan, bir qator tadqiqotlarda maxsus uyushtirilgan mashg‘u- lotlar yordamida shaxs ijodiy qobiliyati taraqqiyotida ijobiy dinami- kaga erishish mumkinligi isbotlanmoqda. jumladan, o‘quvchilar bilan art-terapiya va improvizatsiya usullari vositasida amaliy mashg‘ulotlar o‘tkazilganda kreativlikning qator ko'rsatkichlari bo'yicha sezilarli o'sishga erishish mumkinligini ko'rsatdi.ijodiy faoliyat - bu subyekt faoliyatining o‘z mehnatiga (ishdan qoniqish, uni bajarish jarayonida yangilikka intilish, muammo yechimini topishda ijodiy motivatsiya) munosabati va masalani ijodiy …

6 / 23

tirish; muammolarni hal etishda butunlay yangicha yondashuvni qaror toptirish. pedagogik ijodkorlik o‘qituvchi bilimlarining chuqur va keng bo‘lishini, ushbu bilimlarning tanqidiy o‘zlashtirilishi va yangicha qo‘llanishini, bilim va intuitsiyaga asoslangan yangiliklar yaratishga qodirlikni, bir paytning o‘zida ko‘plab variantlarni ko‘ra bilish va maqbullarini tanlab olish malakasini taqozo etadi. tahlil natijalari pedagogik ijodkorlikning quyidagi muhim jihatlarini ajratib ko‘rsatish imkonini berdi: pedagog ijodkorligining harakatlantiruvchi va yo‘naitiruvchi kuchi bo lgan pedagogik ijod vaqt va fazoda bir oz cheklangan bo‘iadi. ijodiy jarayon bosqichlari (pedagogik g‘oyaning paydo bo‘lishi, ishlab chiqilishi, amalga oshirilishi va h.k.) bir-biri bilan ma’lum vaqt oralig‘ida qat’iyan bogiiq boiib, o‘zaro tutashib ketadi. bu o‘rinda bir bosqichdan ikkinchisiga tezkor o‘tish talab qilinadi. pedagog faoliyati muayyan mavzu, bo‘limni o‘tishga dastur bo‘yicha ajratilgan soatlar chegarasida ham vaqt jihatdan cheklangan; pedagog ijodiy izlanishlarining natijalari ancha uzoq vaqtni talab etadi. moddiy va ma’naviy faoliyat sohasida uning natijalari tez yuzaga chiqadi va qo‘yilgan maqsad bilan tezda qiyoslash imkoniyati yuzaga keladi. 0‘qituvchi …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pedagogika va ijtimoiy pedagogika kategoriyalari"

pedagogika va ijtimoiy pedagogika kategoriyalari reja: 1. pedagogik tadqiqotlarning asosiy kategoriyalari va tushunchalari 2. pedagogik tadqiqotlarda ilmiy dalillar 1. pedagogik tadqiqotlarning asosiy kategoriyalari va tushunchalari pedagogik ijodkorlik va uning o‘ziga xos xususiyatlari. ijod deganda keng ma’noda shaxs yoki jamiyatning tabiiy, ijtimoiy va ma'naviy olarnni insonning maqsad va vazifalariga, uning ehtiyojlari, istaklari va imkoniyatlariga muvofiq ravishda o‘zgartirish borasidagi bunyodkor faolligi tushuniladi. uzoq vaqtlar davomida ijod - bu insonga tabiat ehson etgan noyob qobiliyat, u har kimga ham berilmaydi, deb hisoblanib kelingan. aslida ijod - bu insonning moddiy va ma’naviy boyliklarni yaratish faoliyati bo‘lib, unda inson tafakkuri, xotirasi, tasavvuri, diqqati va ir...

This file contains 23 pages in DOCX format (70.1 KB). To download "pedagogika va ijtimoiy pedagogika kategoriyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: pedagogika va ijtimoiy pedagogi… DOCX 23 pages Free download Telegram