history of economic thought

PDF 34 pages 1.8 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PDF

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

prezentatsiya powerpoint 1. k. sen-simon, m. fure, r.ouen – utopik sotsializm maktabi asoschilari. 2. k. marksning iqtisodiy nazariyasi 3. nemis tarixiy maktabi. 7-mavzu: bozor iqtisodiyotiga muxolif-sotsialistik yo'nalish mohiyati va uning tarixiy taqdiri reja: tavsiya etilayotgan adabiyotlar  1. iqtisodiy ta’limotlar tarixi: o’quv qo’llanma / sh. toshmatov, n.i. xasanxonova –t.: iqtisodiyot dunyosi, 2020. 184-226 betlar  2. istoriya ekonomicheskix ucheniy: uchebnik / ya.s. yadgarov. — 4-e izd., pererab. i dop. — m.: infra-m, 2018. s. 208-251  3. history of economic thought: a critical perspective i e. k. hunt and mark lautzenheiser; foreword by robin hahnel.-3rd ed. new york. m.e. sharpe, inc., 2011. p. 125-152  4. history of economic thought http://www.hetwebsite.net/het/thought.htm http://www.hetwebsite.net/het/thought.htm hayoliy (utopik) sotsializm (grekcha u - yo'q, topos – joy) aslida sotsializm (lotin tilidan “jamoaviy”) - tenglik, erkinlik va ijtimoiy adolat maqsadini ko'zlovchi kontseptsiya utopik sotsializm kapitalizm bilan bir vaqtda shakllangan va ijtimoiy adolatsizlikni namoyish etadi sotsialistik jamiyat …

2 / 34

alizm) kapitalizm feodalizm antik jamiyat yovvoyilik frantsiya hayoliy sotsializmining namoyandasi industrial jamiyat yirik sanoat ishlab chiqarishi asosida rivojlanadi. sanoat alohida reja asosida, boshqaruv esa - yagona industrial markaz orqali amalga oshiriladi. sanoat ishlab chiqarishini rivojlantirish va mahsulotlarni taqsimlash olimlar tomonidan olib boriladi. hayoliy sotsializm (k.sen-simon) kapitalizmni tanqid qildi bo'lajak adolatli jamiyatni «industrial tizim», deb atadi ishlab chiqarish va taqsimot, raqobat aholini yanada kambag'allashishiga olib keladi. ishlab chiqaruvchilar bir-biridan o'zishga harakat qiladi, bunda ular narx bilan raqobatlashadilar. narx esa ko'tarilish xarakteriga ega, bunda ortiqcha ishlab chiqarish inqirozga sabab bo'ladi va oxir-oqibat bularning barchasi aholini cho'ntagiga zararli ta'sir ko'rsatadi.  kapitalistik jamiyatni tanqid qildi va ijtimoiy adolatli jamiyat barpo etish dasturini ishlab chiqdi.  insonning kamol topishi, ehtiroslarini to'liq namoyon qilishi, ehtiyojlarini qondirishiga imkoniyat beradigan jamiyat yaratisha zarur.  fure tizimida xususiy mulkni saqlagan holda, jamiyatni bo'laklarga bo'ladi. bunda barcha daromad 12 qismdan iborat bo'lib, uning 5 qismi kapital egasiga, 4 qismi …

3 / 34

hnat deb hisobladi. xususiy mulkka qarshi chiqadi. robert ouen (1771-1858) hayoliy sotsializm (r.ouen) barcha mulkni umumjamoa mulkiga aylantiradigan, qashshoqlik yo'qoladigan, mehnat jafo-zulmatdan baxt-saodatga aylanadigan kommunistik jamoalar tuzish fikriga keldi. shu maqsadga halaqit beradigan uchta to'siq bor deydi u. bu uchta illat: xususiy mulk, din va burjuacha nikohdir. biroq olim kapitalistik taraqqiyotning ob'ektiv qonunini tushunmadi, sinflar kurashini inkor etdi. qiymatning so'nggi o'lchovi bo'lmish puldan voz kechib, mehnat xarajatlarining ekvivatenti sifatida - «ishchi pullarini» joriy etishni taklif etadi. u kapitalistik ishlab chiqarishni qaytadan tuzib, «ishlab chiqarish uyushmalarini» tashkil etishga harakat qildi. t.maltusning «nufus» qonuniga qarshi chiqdi. u mehnatkashlarning og'ir ahvolga tushib qolishlariga aholi soni ortib borishi emas, balki mavjud mahsulotlarning adolatsiz taqsimlanishi, deb ko'rsatadi. hayoliy sotsializm (r.ouen) iqtisodiy ta'limotlarning rivojlanishiga kuchli ta'sir ko'rsatgan nemis iqtisodchisi va faylasufi. k.marks kapitalizm tarixiy rivojlanish orqali o'z o'rnini keyingi tizimga bo'shatib berishini asoslashga harakat qildi. uning fikricha, ichki qarama-qarshiliklar tufayli ushbu tizim yanada ilg'or, rivojlangan tizimga …

4 / 34

ta'limotlar biz uchun bugungi kunda muhim saboq bo'lib xizmat qilmoqda. k.marks iqtisodiy qarashlarining shakllanish shart-sharoitlari sanoat inqilobi texnik taraqqiyot, yangi sanoat tarmoqlarining paydo bo'lishi demografik o'sish va shaharlarga migratsiyaning kuchayishi mehnat va yashash sharoitlari ishchilar harakati ishchilar sinfining ahvoli to'g'risidagi bahs-munozaralar bolalar bandligi bo'yicha qo'mita hisoboti (1842 yil) ko'mir konlarida 8-9 yoshli bolalar mehnat qilgan (ba'zan 4-5 yosh) ularning ish kuni 12-16 soatga qadar davom etgan bolalar (hatto 6 yoshli qizaloqlar) 25 kg og'irlikka ega savatlarda ko'mir tashishgan https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---europe/---ro-geneva/---sro-moscow/documents/genericdocument/wcms_347021.pdf k.marks ta'limotining asosiy tushunchalari kapital qo'shimcha qiymat ish haqi ishlab chiqarishdan maqsad qo'shimcha qiymat (foyda) yaratadigan qiymat yollanma ishchilar tomonidan yaratiladigan va kapital egalari tomonidan o'zlashtiriladigan qiymat yollanma ishchilar tomonidan pul shaklida kun ko'rish uchun zarur vositalar qiymati qo'shimcha qiymat yaratish kapitalning umumiy formulasi: p-t-p1 – pul foyda keltirsa tovarga aylanadi. kapital egasi ikki turdagi tovarlarni sotib oladi: ishlab chiqarish vositalari va ishchi kuchi. foyda esa aynan ishchi kuchi tomonidan yaratiladi. …

5 / 34

kmronlik qilishi yuz beradi k.marks ushbu holat sinflar o'rtasida kurashlarga olib keladi, deb hisoblaydi ish haqi ish haqi ishchi va oilasining hayot kechirishi uchun zarur bo'lgan tovarlar miqdoriga teng bo'ladi. ish haqi darajasi mehnat unumdorligiga bog'liq bo'lib, u o'z navbatida, ishlab chiqarishning texnologik jihatdan takomillashuvi sababli ro'y beradi. ish haqi o'smaydi, negaki texnik taraqqiyot ishchi kuchining doimiy ortiqchaligini keltirib chiqaradi. ishchi kuchining ortiqchaligi esa, ishchilar bilan kapitalistlar o'rtasidagi munosabatda keyingisiga ustunlik beradi. ishchi kuchi o'z qiymatidan past bahoda sotiladi. k.marks ish haqini klassik siyosiy iqtisodchilar singari mehnat uchun to'lanadigan haq deb emas, balki ishchi kuchi uchun to'lanadigan haq, deb tushuntiradi k.marksning iqtisodiy qarashlari rossiyada xx asrning boshlarida keng tarqaldi. rossiyada marksizmning rivojlanishi o'ziga xos sharoitlar davrida yuz berdi. jamiyatni tinch yo'l bilan yoki va inqilob yordamida isloh etish tarafdorlari o'rtasida g'oyaviy kurashlar davom etdi. rossiya g'arb mamlakatlaridan ijtimoiy- iqtisodiy jihatdan orqada qolganligi bois iqtisodiy nazariya ushbu qoloqlikdan chiqish yo'llarini qidirish, …

6 / 34

siy mezon tarix sinovida o'zini oqlamadi. ushbu holatni sotsialistik mamlakatlar iqtisodiyoti tajribasida kuzatish mumkin. asosiy mezon deyilganda, xususiy mulkchilik munosabatlari nazarda tutiladi. marks ta'limoti barcha ziddiyatlarning asosini xususiy mulk bilan bog'lagan. xususiy mulk jamiyat rivojining bosh to'g'onog'i sifatida tushuntirilgan. rivojlangan mamlakatlar taraqqiyoti esa ushbu fikrning xatoligini ko'rsatdi. kapitalizmning muqarrar xalokati to'g'risidagi bashorat ham ro'yobga chiqmadi. sobiq sotsialistik mamlakatlar iqtisodiyoti inqirozga uchradi, bozor iqtisodiyotiga o'tish zaruratga aylandi. sotsialistik iqtisodiyotga xos xususiyatlar oqibatda markscha iqtisodiy g'oyalar tarix sinovida o'zini himoya qila olmadi xususiy mulkchilik yo'qotilsa-da, ijtimoiy mulkchilik shaxsga rag'batlantiruvchi kuch bahsh etmadi shaxs manfaatdorligini faollashtiruvchi sharoitlarga etarlicha imkon berilmadi moddiy manfaatdorlik va rag'batlantirish omillariga e'tibor berilmadi ijtimoiy adolat g'oyasi ijtimoiy tenglikni keltirib chiqardi bozor iqtisodiyoti o'rniga markazlashgan va rejalashtirilgan ma'muriy buyruqbozlik iqtisodiyoti vujudga keltirildi sotsialistik iqtisodiyotda umumxalq (90-95%) mulkini joriy qilishga qaramay, barcha ishlab chiqarish vositalari davlat ixtiyoriga o'tdi  nemis tarixiy maktabi xix asr boshida germaniyada shakllangan.  turli mamlakatlar uchun …

7 / 34

30- yillarigacha - «eng yangi tarixiy maktab» yoki «ijtimoiy yo'nalish» v.zombart va m.veber  mamlakatning iqtisodiy rivojlanishiga ijtimoiy muhit (jumladan, «inson omili»)ning ta'sirini o'rganish  jamiyat taraqqiyotining iqtisodiy va noiqtisodiy omillari o'rtasidagi o'zaro bog'liqliklarni aniqlash  jamiyatning rivojlanish bosqichlarini tadqiq etishda sinfsiz mezonlar rolini ochib berish  siyosiy iqtisod iqtisodiy tarix bilan almashtiriladi  xususiy mulk ta'limotining rivojlanishi (xususiy mulk o'z egalarining ma'naviy va ahloqiy jihatdan takomillashuviga ko'maklashadi – b. gildebrand)  jamiyat manfaatlarini shaxsiy manfaatlardan ustun qo'yish nemis tarixiy maktabiga xos xususiyatlar nemis tarixiy maktabi (f.list) f.list “millatni sanoat orqali tarbiyalash” tamoyilini ilgari surdi fridrix list (1789-1846) xviii asr oxiri va xix asr boshlarida germaniya jamoatchiligida milliy qalb, milliy xarakter, milliy taqdir va shunga o'xshash tushunchalar ommalasha boshladi. tarixiy maktab vakillari tarixdan bo'lak yana nima milliy bo'lishi mumkin, degan fikrlarga asoslanib siyosiy iqtisodda tarixiy usul o'rnini ko'rsatishga harakat qildilar. ular milliy fan sifatida siyosiy iqtisod orqali tabiiy xususiyatlarga va …

8 / 34

qishloq xo'jalik mahsulotlarini olib chiqish va sanoat mahsulotlarini olib kirish) chorvachilik va cho'ponlik yovvoyilik (ovchilik va baliqchilik) maqsad germaniyada sanoatning o'sishini har tomonlama qo'llab- quvvatlash, bir yoqlama rivojlanishdan - qishloq xo'jaligining ustunligidan voz kechish kerak, degan fikrni isbotlashdan iborat edi. nemis tarixiy maktabining ahamiyati klassik iqtisod maktabiga muqobil tarzda iqtisodiy tahlil usullari va tamoyillari shakllantirildi. ushbu usullar va tamoyillari zamonaviy institutsionalizm yo'nalishining usullarida yaqqol namoyon bo'ladi. nemis tarixiy maktabi vakillari iqtisodiy tahlilda yangi yo'nalish yaratdilar, o'z davri uchun yangi fan – iqtisodiy tarix faniga asos soldilar. amaliy mashg'ulot savollari t.maltusning “nufus qonuni” va tarixiy ahamiyati. j.sey iqtisodiy qarashlarining mohiyati va sey qonuni. iqtisodiy romantizmning mohiyati va tarixiy ahamiyatini ochib bering. s. sismondining iqtisodiy qarashlari. p. prudon iqtisodiy asarlari va unda aniqlangan iqtisodiy muammolar. amaliy mashg'ulot savollari  r. ouen, k. sen-simon, m. furelarning iqtisodiy qarashlari.  f.list iqtisodiy qarashlari.  nemis tarixiy maktabining metodologik asoslari va ahamiyati.  marksizm vujudga …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "history of economic thought"

prezentatsiya powerpoint 1. k. sen-simon, m. fure, r.ouen – utopik sotsializm maktabi asoschilari. 2. k. marksning iqtisodiy nazariyasi 3. nemis tarixiy maktabi. 7-mavzu: bozor iqtisodiyotiga muxolif-sotsialistik yo'nalish mohiyati va uning tarixiy taqdiri reja: tavsiya etilayotgan adabiyotlar  1. iqtisodiy ta’limotlar tarixi: o’quv qo’llanma / sh. toshmatov, n.i. xasanxonova –t.: iqtisodiyot dunyosi, 2020. 184-226 betlar  2. istoriya ekonomicheskix ucheniy: uchebnik / ya.s. yadgarov. — 4-e izd., pererab. i dop. — m.: infra-m, 2018. s. 208-251  3. history of economic thought: a critical perspective i e. k. hunt and mark lautzenheiser; foreword by robin hahnel.-3rd ed. new york. m.e. sharpe, inc., 2011. p. 125-152  4. history of economic thought http://www.hetwebsite.net/het/thought.htm...

This file contains 34 pages in PDF format (1.8 MB). To download "history of economic thought", click the Telegram button on the left.

Tags: history of economic thought PDF 34 pages Free download Telegram