neoklassik sintez konsepsiyasi

PPTX 48 pages 1.1 MB Free download

48 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 48

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 48

prezentatsiya powerpoint reja: hozirgi zamon iqtisodiy ta’limotlari evolyutsiyasi va jahon xo‘jaligi to‘g‘risidagi iqtisodiy g‘oyalar 1 2 3 4 neoklassik sintez konsepsiyasining mohiyati va uning yangi g’oyalari p.samuelsonning «ekonomiks» asaridagi g'oyalar ekonometrikaning hozirgi zamon asosiy yo‘nalishlari xalqaro mehnat taqsimoti rivojiga oid ta’limotlarningxususiyatlari 5 mutlaq ustunlik, raqobat ustunligi va qiyosiy ustunlik nazariyalari 6 rivojlanayotgan mamlakatlar iqtisodiyoti to’g’risidagi nazariyalar 1-reja.neoklassik sintez konsepsiyasining mohiyati va uning yangi g’oyalari iqtisodiyotda bir qancha ofatlar, xususan, ommaviy ishsizlik va inflyatsiya ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishda asosiy muammolardan biri bo‘lib qolmoqda. aholoning mo‘tadil va to‘la bandligini, real daromadlar o‘sishini qanday qilib ta’minlash mumkin, degan savollar hammani, iqtisodiyot fani namoyondalarini ham qiziqtirib kelmoqda. bu sohada barakali ijod etgan p.samuelson fikricha «neoklassik sintez» - bu aslida hozirgi neokeyns va neoliberal nazariyalarning neoklassik g‘oyalar shuningdek, klassik maktabning ayrim qoidalari va hozirgi davrdagi daromadlar shakllanishi nazariyalari bilan birlashib ketadi. neoklassik sintez konsepsiyasining yangi g’oyalari bu yangi g‘oyaning paydo bo‘lishi bilan iqtisodiy tahlilda aralash shakldagi qarashlar …

2 / 48

n qarashlami uch qismga bo‘lish mumkin: ulaming birinchisi iqtisodiyotda to‘la bandlikni ta’minlash va bu prinsipini erkin bozor iqtisodiyoti elementlari bilan birgalikda (iqtisodiy liberalizm), shuningdek, erkin bozor stixiyasini chegarolovchi keynschilik konsepsiyasi elementlari ham qo‘llanilishi mumkin. hozirgi zamon iqtisodiy ta’limotlarining asosan uch yo‘nalishini ajratish mumkin: 1. neoklassik (yangi klassik). 2. ijtimoiy-institutsional. 3. keynschilik. 2-reja. p.samuelsonning «ekonomiks» asaridagi g‘oyalar shuni eslatib o‘tmoqchimizki, 1901-yildan boshlab fizika, kimyo, meditsina (biologiya), adabiyot va tinchlikni saqlash sohalarida nobel mukofoti berilib kelinadi. 1968-yili shvetsiyadagi riksbankning 300 yilligi munosabati bilan iqtisodiyot fanining insoniyat hayotidagi yuksak rolini tan olish va rag‘batlantirish maqsadida iqtisodiyot bo‘yicha (oltinchi) nobel mukofoti joriy etildi va 1969-yildan buyon har yili berib kelinmoqda. pol antoni samuelson (1915-2009) ning «ekonomiks» kitobi dastlab 1948-yili chop etildi va 14 marta qayta nashr etilib, hozirgi iqtisodiy ta’limotlaming asosiy yo‘nalishlaridan birini tashkil etadi. 1992-yilda bu kitob vilyam nordxaus bilan hammualiflikda nashr etildi. «ekonomiks» kitobi «ekonomika» nomi bilan rus tiliga o‘girildi birinchi bo‘lib …

3 / 48

lassik maktabning ayrim postulatlari va avvalo hozirgi davrdagi daromadlar shakllanishi nazariyalari bilan birlashtirib qarashidir samuelson firmaning xarajatlarni minimallashtirish va daromadlarni maksimallashtirish nazariyalari, iste’molchining naflanishni maksimallashtirish va farovonlik nazariyalarini mujassamlash orqali bularning barchasi bir – yagona yondashuv ekanini ko‘rsatib beradi. ma’lumki, hozirgi zamon (xx asr) iqtisodiy ta’limotlarida uch asosiy: l) neoklassik; 2) keynschilik va 3) institusional yo‘nalishlar mavjud bo‘lib, samuelson shulardan birinchisining vakili sifatida ijod qilgan. klassik (mumtoz) maktab iqtisodchilari allaqachonlar davlat xususiy tadbirkorlar kirisha olmaydigan yoki kirishni xohlamaydigan ayrim tovarlami ishlab chiqarish va xizmatlar ko‘rsatishni (masalan, milliy mudofaa sohasiga taalluqli) uning o‘zi zimmasiga olish kerak, degan fikrga rozi bo‘lganlar. uning fikricha 1820-1870-yillar - 50 yil davomida iqtisodchilar va siyosatchilar gipnoz holatida bo'lgan, bunga asosiy sabab «sanoat inqilobi» bo‘lib, bir qancha g‘oyalar, ayniqsa, t.maltus, d.rikardolaming aholi o‘sishi bilan daromadlar pasayishi to‘g‘risidagi fikrlari chippakka chiqdi. xx asrning 70-yillari iqtisodiy qarashlarda ikki yo‘nalish paydo bo‘lganligi qayd etiladi: 1) keyns va keynschilik; 2) marks …

4 / 48

rgi zamon asosiy yo‘nalishlari davr taqozosi bilan iqtisodiyotdagi ekonometrika yo‘nalishi ham tobora rivojlanib, takomillashib bormoqda. evolyutsiya davomida uning namoyandalari qo‘llaydigan tushunchalar o‘zgarmoqda, bugungi kunga kelib miqdoriy tahlil usullari ham rivojlanmoqda, tahlil sohasi ham kengayib bormoqda. quyidagi omillar bu yo‘nalishning rivojini zaruratga aylantirdi: tahlilning matematik va statistik uslublarining rivoji, ayniqsa, matematik programmalash, turli o‘yinlar nazariyasi, matematik statistikaga oid ishlarning ko‘payishi ilmiy-texnika taraqqiyotining rivoji, fanning yangi tarmoqlarining paydo bo‘lishi, xususan, kibernetika, elektron-hisoblash texnikasi, kompyuterlar tizimi, iqtisodiyot sohasidagi informatsiyaning tobora ko‘payishi, bu informatsiyani tayyorlash, uzatish, qabul qilish va qayta ishlash hajmlarining keskin ortib ketishi. ekonometrika alohida ilmiy yo‘nalish sifatida iqtisodiy nazariya, matematika va statistikadan 20-30-yillarda ajralib chiqdi, bu xususan g.mur va g.shuls (aqsh) asarlari tufayli ro‘y berdi. «ekonometriya» matni birinchi bor polshalik iqtisodchi p.chompa (1910) tomonidan ishlatildi (ekonometrika va ekonometriya iboralari teng kuchli hisoblanadi), ilmiy qo‘llanuvga esa norvegiyalik iqtisodchi r.frisk (1926) kiritdi. u i.fisher, i.shumpeter, ch.rouz va boshqa amerikalik olimlar bilan birga «xalqaro …

5 / 48

ar yoki ularning logarifmlari orasidagi bog‘lanish chiziqli bo‘ladi, ya’ni ularning grafigi to‘g‘ri chiziq bo'ladi. shunday tenglamalar yo‘li bilan talab (narxlar, mahsulot hajmi, daromad, soliq va boshqalar), taklif, chiqimlar, importeksport va boshqa funksiyalami ifodalash mumkin. ishlab chiqarish funksiyalari ham shu tipdagi tenglamalar guruhiga kiradi. birinchi, eng oddiy ishlab chiqarish funksiyasi ch.kobb va p.duglas (aqsh, 1928) tomonidan tuzildi, keyin r.solou, k.arrou (aqsh)lar tomonidan umumlashtirildi, unda ishlab chiqarish ko‘lami, texnika taraqqiyoti va boshqa omillar ham hisobga olindi ekonometrik modellashtirish yaponiya, fransiya, niderlandiya va norvegiyada keng qo‘llaniladi va iqtisodiy prognozlashtirishda bevosita 286 foydalaniladi. iqtisodiy tahlilning tarmoqlararo balans metodini tuzish 30-yillarda amerikalik iqtisodchi (asli rossiyalik) v.leontevning tadqiqotlari asosida yuzaga keldi va bu tadqiqotlar «xarajat - chiqarish» modeli nomi bilan ma’lum. 1973-yilda nobel mukofoti laureati bo‘lgan v.leontev (1906-1999) metodi iqtisodiyotda bir mahsulotning boshqa turdagi mahsulot bilan to‘ldirilishi jarayonlarini tadqiq qilishga yo‘naltirilgan. u 1941-yil «1919-29-yillarda «amerika iqtisodiyotining strukturasi» kitobini nashr qildi va unda o‘z uslubini taklif etdi. …

6 / 48

ayirboshlashuvi keyinchalik tovar ishlab chiqarishning rivojlanishi bilan turli mamlakatlar o‘rtasidagi doimiy tovar almashuvi – xalqaro savdoning paydo bo‘lishi va rivojlanishiga olib keldi. ikkinchi bosqich ishlab chiqarishning sanoatlashuv davriga to‘g‘ri kelib, yirik mashinalashgan ishlab chiqarishning vujudga kelishi va tadbirkorlarning ko‘proq foyda olishga intilishi tashqi savdoni deyarli barcha milliy xo‘jaliklarning tarkibiy qismiga aylantirib qo‘yishi natijasida xviii-xix asrlarda rivojlangan jahon bozori paydo bo‘ldi. uchinchi bosqich xix-xx asrlarga to‘g‘ri kelib, bu davrda jahon xo‘jaligi tizimi shakllandi. to‘rtinchi bosqich xx asrning 60-yillaridan boshlab, ya’ni ko‘plab mustamlaka mamlakatlarning siyosiy qaramlikdan ozod bo‘lishi natijasida zamonaviy jahon iqtisodiyotida ijobiy o‘zgarishlarning yangi tendensiyalarini paydo bo‘lishi bilan bog‘liq. jahon mamlakatlarining iqtisodiy rivojlanishini ifodalovchi ko‘rsatkichlar tizimi 1 mutloq va nisbiy yaim; 2 milliy daromad va uning aholi jon boshiga to‘g‘ri keluvchi miqdori; 3 milliy iqtisodiyotning tarmoq tuzilmasi; 4 mamlakat eksporti va importi tarkibiy tuzilmasi; 5 aholining turmush darajasi, sifati va boshqalar. jahon mamlakatlarida milliy daromadning aholi jon boshiga to‘g‘ri kelishiga ko‘ra …

7 / 48

va xizmatlarning ma’lum turlarini ishlab chiqarish bo‘yicha ixtisoslashuvidir. xalqaro mehat taqsimotida ixtisoslashuvning asosiy turlari tarmoqlar bo‘yicha ixtisoslashuv bunda dunyo mamlakatlari ma’lum bir tarmoq bo‘yicha ixtisoslashadi. masalan, yaponiya elektronika, germaniya texnika-texnologiya va h.k. tarmoq ichidagi ixtisoslashuv bunda dunyo mamlakatlari ma’lum bir tarmoqqa tegishli bo‘lgan sohalar bo‘yicha ixtisoslashadi. masalan, qishloq xo‘jaligida o‘zbekiston paxta, qozog‘iston bug‘doy yetishtirishga ixtisoslashgan. detallar bo‘yicha ixtisoslashuv bunda dunyo mamlakatlari muayyan bir tovarning tarkibiy qismlarini ishlab chiqarishga ixtisoslashadi. masalan, boing-747 ning detallarini 17 ta mamlakat ishlab chiqaradi. yaratilayotgan tovar modellari bo‘yicha ixtisoslashuv bunda dunyo mamlakatlari muayyan bir tovarning turli xil modellarini ishlab chiqarishga ixtisoslashadi. masalan, gm ning ayrim modellari o‘zbekistonda ishlab chiqarilsa, boshqa modellari aqsh ning o‘zida ishlab chiqariladi. xalqaro iqtisodiy integratsiya bu turli mamlakatlar iqtisodiy aloqalarining barqarorlashib, chuqurlashib rivojlanishi, ular xo‘jaliklarining chambarchas birlashish jarayonlaridir. iqtisodiy integratsiyaning miqyosi jihatdan turlari mikrodarajadagi integratsiya bu jarayon hudud jihatdan yaqin joylashgan mamlakatlar alohida firmalarining o‘zaro ta’siri orqali, ular o‘rtasidagi turli tuman iqtisodiy …

8 / 48

hqi savdo tariflari o‘rnatishni va uchinchi mamlakatga nisbatan yagona tashqi savdo siyosati yuritishni taqozo qiladi. to‘lov ittifoqi bu milliy valyutalarning o‘zaro erkin almashuvini va hisob-kitobda yagona pul birligining amal qilishini ta’minlaydi. umumiy bozor bu iqtisodiy integratsiyaning ancha murakkab shakli bo‘lib, uning qatnashchilariga erkin o‘zaro savdo va yagona tashqi savdo tarifi bilan birga kapital va ishchi kuchining erkin harakati hamda o‘zaro kelishilgan iqtisodiy siyosat ta’minlanadi. iqtisodiy va valyuta ittifoqi bu davlatlararo iqtisodiy integratsiyaning eng oliy shakli hisoblanadi. bunda iqtisodiy integratsiyaning barcha qarab chiqilgan shakllari umumiy iqtisodiy va valyuta-moliyaviy siyosat o‘tkazish bilan birga uyg‘unlashadi. xalqaro iqtisodiy integratsiyani taqozo qiladigan omillar ochiq iqtisodiyotning o‘ziga xos belgisi xo‘jalik aloqalarining baynalminallashuvi va globallashuvi; xalqaro mehnat taqsimotining chuqurlashuvi; umumjahon fan-texnika revolyusiyasi; milliy iqtisodiyot ochiqligining kuchayishi mamlakat iqtisodiyotining jahon xo‘jalik munosabatlari tizimiga chuqur kirishganligi; tovarlar, kapital, ishchi kuchining mamlakatlararo harakati yo‘lidagi to‘siqlarning kamaytirilishi yoki to‘liq bartaraf etilishi; milliy valyuta konvertatsiyasining ta’minlanganligi. o‘zbekistonning jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi 80 dan …

9 / 48

tirish milliy iqtisodiyotning ochiqligini yanada kuchaytirish xalqaro valyuta-kredit munosabatlari bu pulning jahon xo‘jaligida amal qilishi va turli xalqaro iqtisodiy aloqalarga (tashqi savdo, ishchi kuchi va kapital migratsiyasi, daromadlar, qarzlar va subsidiyalar oqimi, ilmiy-texnikaviy mahsulotlarni ayirboshlash, turizm va h.k.) xizmat qilishi bilan bog‘liq iqtisodiy munosabatlardir. xalqaro valyuta-kredit munosabatlari bu pulning jahon xo‘jaligida amal qilishi va turli xalqaro iqtisodiy aloqalarga (tashqi savdo, ishchi kuchi va kapital migratsiyasi, daromadlar, qarzlar va subsidiyalar oqimi, ilmiy-texnikaviy mahsulotlarni ayirboshlash, turizm va h.k.) xizmat qilishi bilan bog‘liq iqtisodiy munosabatlardir. jahon valyuta tizimining rivojlanish bosqichlari birinchi bosqich 1879-1934 yillarni o‘z ichiga olib, bunda oltin standart sifatidagi pul tizimi ustunlikka ega bo‘lgan. ikkinchi bosqich 1944-1971 yillarni o‘z ichiga olib, bunda oltin-devizli (breton-vudsk tizimi deb nomlanuvchi) tizim ustunlikka ega bo‘lgan. bu ikki tizim qayd qilinadigan valyuta kurslariga asoslangan. uchinchi bosqich 1971 yilda tashkil topgan bo‘lib, bu tizim boshqariladigan, suzib yuruvchi valyuta tizimi nomini oldi. chunki davlat ko‘pincha o‘z valyutalarining xalqaro …

10 / 48

t bankining (xttb) xttb tomonidan taqdim etiladigan qarzlarning asosiy qismi qarz oluvchi mamlakatlarning iqtisodiyotini tarkibiy qayta qurish imkonini beruvchi loyiha va dasturlarni amalga oshirishga yo‘naltirilgan uzoq muddatli kreditlar hisoblanadi. xalqaro moliyaviy korporatsiya (xmk uning faoliyati ustun ravishda rivojlanayotgan mamlakatlarning xususiy sektorini moliyalashtirishga yo‘naltiriladi. valyuta-moliya sohasidagi davlatlararo tashkilotlar xalqaro rivojlanish assotsiatsiyasi (xra) uning asosiy faoliyati esa ko‘proq qoloq mamlakatlarga imtiyozli yoki foizsiz kreditlar ajratishga qaratilgan. iqtisodiy hamkorlik va rivojlanish tashkiloti (ihrt) ular tomonidan ishlab chiqilgan bashorat ko‘rsatkichlari asosida, jahon xo‘jaligi rivojlanish tendensiyalarini hisobga olgan holda, milliy iqtisodiyotlarning o‘zaro moslashuviga imkon yaratuvchi makroiqtisodiy siyosatni olib borish bo‘yicha tavsiyalar beriladi. xalqaro hisoblashuvlar banki (xhb) shveysariyaning bazel shahrida joylashgan bo‘lib, bank faoliyatini xalqaro tartibga solishda yetakchi rol o‘ynaydi. dunyoning 70 dan ortiq markaziy banklar o‘zlarining oltin-valyuta zahiralarini xhb hisobvaraqlarida saqlaydilar. yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (yettb) 1990 yilda tashkil etilgan bo‘lib, asosiy faoliyati markaziy va sharqiy yevropa, mdh mamlakatlarini isloh qilish jarayonlari bilan bog‘liq …

Want to read more?

Download all 48 pages for free via Telegram.

Download full file

About "neoklassik sintez konsepsiyasi"

prezentatsiya powerpoint reja: hozirgi zamon iqtisodiy ta’limotlari evolyutsiyasi va jahon xo‘jaligi to‘g‘risidagi iqtisodiy g‘oyalar 1 2 3 4 neoklassik sintez konsepsiyasining mohiyati va uning yangi g’oyalari p.samuelsonning «ekonomiks» asaridagi g'oyalar ekonometrikaning hozirgi zamon asosiy yo‘nalishlari xalqaro mehnat taqsimoti rivojiga oid ta’limotlarningxususiyatlari 5 mutlaq ustunlik, raqobat ustunligi va qiyosiy ustunlik nazariyalari 6 rivojlanayotgan mamlakatlar iqtisodiyoti to’g’risidagi nazariyalar 1-reja.neoklassik sintez konsepsiyasining mohiyati va uning yangi g’oyalari iqtisodiyotda bir qancha ofatlar, xususan, ommaviy ishsizlik va inflyatsiya ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishda asosiy muammolardan biri bo‘lib qolmoqda. aholoning mo‘tadil va to‘la bandligini, real daromadlar o...

This file contains 48 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "neoklassik sintez konsepsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: neoklassik sintez konsepsiyasi PPTX 48 pages Free download Telegram