biogaz ishlab chiqarish texnologiyasi va uning energetik samaradorligi

DOCX 33 pages 2.0 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

biogaz ishlab chiqarish texnologiyasi va uning energetik samaradorligi mundarija: kirish i. bob. 1.1adabiyotlar sharxi………………………………………………….....5 1.2. biogaz ishlab chiqarishning ekologik foydasi…….………………...7 1.3. biogaz qayta tiklanuvchi enregiya manbalari………… …………...11 ii. bob. 2.1. biogaz ishlab chiqarish qurilmalari………………………………...15 2.2. biogaz ishlab chiqarish sanoati…………………………………....21 2.3. biogaz - qishloq xo‘jaligini barqaror energiya bilan ta'minlash garovi...................................................................................................26 xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati kirish mavzuning dolzarbligi. har qanday mamlakatning barqaror rivojlanishida energiya resurslarining iste’moli hal qiluvchi omil hisoblanadi. chunki har bir turdagi mahsulotni ishlab chiqarish uchun ma’lum miqdorda energiya sarf qilinadi, ya’ni har birlik miqdordagi mahsulotni tannarxi ham bevosita energiya (issiqlik, elektr energiyasi) sarfiga bog‘liq bo‘ladi. tabiiy energiya resurslarini tejash va undan oqilona foydalanish ustuvor vazifalardan biri hisoblanadi. bu yo‘nalishda prezidentimiz rahbarligida respublikamizda mustaqilligimizning dastlabki yillaridanoq izchil islohotlar olib borilmoqda. muqobil energiya manbalarining klassik turlaridan biri biomassa bo‘lib, biomassa va turli organik chiqindilarni qayta ishlash orqali biogaz olish, uni qayta ishlash bilan metan gazini hosil qilish, so‘ngra undan issiqlik va …

2 / 33

ning o‘rganilganligi. ushbu kurs ishida bugungi kunda dolzarb masalaga bag‘ishlangan bo‘lib, ilmiy-amaliy tahlil asosida muhim masalalarni ochib berishga katta e’tibor berilgan. kurs ishining maqsadi. ishning maqsadi agrosanoat komplekslarida biomassa energiyasidan foydalanish samaradorligini asoslash hisoblanadi. kurs ishining vazifalari. tadqiqotning maqsadini amalga oshirish uchun quyidagi vazifalar shakllantirilgan va yechimi amalga oshirilgan: · agrosanoat komplekslarida biomassa energiyasidan foydalanishning texnologik sxemalari tahlil qilish; · o‘zbekistonda muqobil energiya manbalaridan foydalanishning rivojlanish istiqbollarini o‘rganish; · agrosanoat komplekslarida biomassa energiyasidan foydalanish bo‘yicha istiqbolli texnologik yechimlar va biogaz qurilmalarining tahlil qilish; · biomassaning tarkibi, fizik-kimyoviy va issiqlik-texnik xarakteristikalarini o‘rganish; · biomassa va mahalliy uglevodorodli chiqindilarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri yoqishni tahlil qilish; · biomassani metanli bijg‘ish jarayonining nazariy asoslarini o‘rganish; · biomassa energiyasi asosida ishlaydigan agrosanoat komplekslarida biomassa energiyasining issiqlik ta’minoti tizimini ishlab chiqish; · biomassadan muqobil yoqilg‘i olish texnologiyasini nazariy eksperimental tadqiqot qilish. kurs ishining obekti. mamlakatimizda istiqlol yillarda davlatimiz rahbari tomonidan atrof-muhit va aholi salomatligini muhofaza qilish, ijtimoiy-iqtisodiy sohalarga …

3 / 33

jan baptita van helmont parchalanayotgan biomassadan yonuvchan gaz ajralishini aniqlaydi. 1776 yili aleksandro volta parchalanayotgan biomassa va ajralayotgan gaz miqdori o’rtasida o’zaro bog’liqlik borligini aniqladi. 1808 yili ser xemfri devi biogazda metan mavjudligini aniqlaydi. dastlabki biogaz qurilmasi 1859 yili hindistonning bombey shtatida qurildi. 1895 yilda biogaz buyuk britaniyada ko’cha chiroqlarini yoritishda qo’llanilgan. 1930 yilga kelib mikrobiologiyaning rivojlanishi natijasida biogaz ajralishi jarayonida ishtirok etuvchi bakteriyalar aniqlandi. 1776-yilda aleksandr volt botqoqlikdan alangalanuvchi gaz hosil bo’lishini va buning metan gazi ekanligini ilmiy isbotlab berdi. 1804-yilda esa metan gazining formulasini dalton ochdi va shundan so’nggina biogaz boyicha amaliy tadqiqotlar boshlandi biogaz hosil bo’lishini o’rganishda rossiyalik olimlarning hissasi katta bo’ldi, jumladan popov 1875-yilda haroratning ajraladigan gaz miqdoriga ta’sirini o’rganib chiqdi. natijada, biogaz ajralishi 30c dan boshlanib harorat 60°c gacha oshirilganda, ajraladigan gaz miqdori oshishi ammo gaz tarkibi o’zgarishsiz qolishini aniqladi (metan-65%, karbonat angidrid -30%, oltingugurt -1% va juda kam miqdorda azot, kislorod, vodorod). l.omelyanskiy esa …

4 / 33

oshirish mumkinligini isbotlab berishdi. yevropada biogaz uskunasidan keng ko’lamda foydalanish ikkinchi jahon urushi davrida paydo bo’lgan yoqilg’i tanqisligi muammosidan keyingina rivojlandi. ammo ushbu uskunalar takomillashmaganligi va bijg’ish uchun mo’tadil sharoitlar tanlanmaganligi sabab yetarli samara bermadi. biogaz texnologiyasining rivojlanish tarixida eng muhim tadqiqotlardan biri xx asrning 30-yillarida busvella shahrida amalga oshirilgan tadqiqotlar hisoblanadi. bunda turli xil organik chiqindilar va go’ngda xomashyo sifatida foydalanilgan. birinchi katta masshtabdagi biogaz ishlab chiqarish zavodi 1911-yil angliyada birmingem shahrida qurib ishga tushirildi. xomashyo sifatida shahardan chiqayotgan oqova suvlardan foydalanilgan. demak, bu texnologiyani amaliyotga joriy etishda birinchi pionerlar angliyalik olimlar hisoblanadi. bunda hosil bo’lgan biogazdan elektroenergiya ishlab chiqarishda foydalanilgan. 1920-yilga kelib ular oqova suvlarni qayta ishlash uchun bir qancha uskunalarni ishlab chiqishdi. 1930-yilda mikrobiologiyaning rivojlanishi bilan biogaz jarayonida ishtirok etuvchi bakteriyalar kashf qilindi. dunyoda energetik inqirozning yuzaga kelishi bilan keyingi yillarda yoqilg’ilarning tiklanuvchan va alternativ sohasidagi ishlarni rivojlanishiga, shu qatori biogaz sanotining rivojlanishiga turtki bo’ldi. 1938-yilda angliyalik …

5 / 33

gaz atmosferaga zararli gazlarni tarqalishini kamaytiradi, atrof-muhitni tozalaydi va elektr hamda issiq suv ishlab chiqarishga imkon beradi. yoki biomassa va biogazning ekologik foydali tomoni quyidagilar: • atmosfera havosiga metan (issiqxona gazi) tarqalishi kamayadi; • elektr energiyasi ishlab chiqarish uchun yoqiladigan gaz, ko’mir miqdori kamayadi, o’tin uchun daraxtlar kesilishidan saqlab qolinadi, hosil bo’ladigan is gazi va boshqa zararli moddalar kamayadi; • atrof-muhitga iflos suvlar tashlanishi kamayadi; • daraxtlar va boshqa o’simliklar saqlab qolinadi, kimyoviy o’?itlarga bo’lgan zaruriyat kamayib, atrof-muhitdagi havo tozalanadi. hozir dunyoning ekologik muammosi nafaqat murakkab, balki ko’p qirralidir. u deyarli moddiy ishlab chiqarishning barcha sohalarida amalda paydo bo’ladi. shuning uchun bizni o’rab turgan atrof-muhitni ehtiyotkorlik bilan asrab-avaylab qarashimiz kerak. elektr energiyasini chegarasiz iste'mol qilishimiz shu kabi tabiatni ifloslanishiga va tabiiy zaxiralarning kamayishiga olib keladi. biomassa – o‘simlik va hayvonot dunyosidagi barcha organik moddalarni kelib chiqishini birlashtiruvchi termindir. biomassa birlamchi - o‘simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar va boshqalar hamda ularning uzoq yillik …

6 / 33

k yoqilg‘i sifatida biomassadan tashqari, biomassaning uzoq yillikbiologik jarayonlardan keyingi ko‘rinishidagi torf va boshqa yoqilg‘ilardan ham foydalanishi mumkin. biomassa keng ko‘lamli qayta tiklanadigan energiya resurslari demakdir va yog‘och, sanoat, qishloq xo‘jaligi va maishiy chiqindilarni o‘z ichiga oladi. biomassadan energetika manbai sifatida yoqish, gazlashtirish, piroliz, spirt yoki biogaz olish uchun biokimyoviy qayta ishlash orqali foydalanish mumkin. bu jarayonlarning har biri, belgalangan maqsadda qo‘llanish sohasiga ega. ba’zibir ma’lumotlarga ko‘ra, biomassadan olinadigan energiyaning dunyo energetikasiga qo‘shadigan hissasi 12% ni tashkil qiladi. yevropa ittifoqi mamlakatlarida biomassadan olinadigan energiya miqdori, umumiy energiyaning atigi 3 % ni, ammo ba’zi mamlakatlada masalan, avstriyada - 12%, shvetsiyada - 18% va finlyandiyada - 23% ni tashkil qiladi. birlamchi biomassani tabiiy holda quruqlikda va suvda o‘sadigan o‘simliklar tashkil qiladi. biomassa fotosintez natijasida hosil bo‘ladi, ya’ni fotosintez natijasida quyosh energiyasi, o‘sayotgan o‘simlik massasida to‘planadi. fotosintezning energetikfoydali ishkoeffitsienti o‘rtacha 5% ni tashkil qiladi. energiya olish maqsadida birlamchi biomassadan, ana’naviyyoqilg‘ilar o‘rnini qoplaydigan yoqilg‘i …

7 / 33

omassasidan 350 m3(metan, vodorod) gaz olish mumkin. bir sigirning go‘ngidanbir kunda 4,2 m3gacha biogaz olish mumkin. 1 m3 biogazning energiyasi, 0,6 m3 tabiiy yoqilg‘i gaz, 0,74 l neft, 0,65 l dizel yoqilg‘isi, 0,48 l benzinva boshqalarningenergiyasiga to‘g‘ri keladi. biogaz qo‘llash bilan yoqilg‘i mazuti, ko‘mir, elektroenergiya va boshqa elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi manbalar tejaladi. biogaz qurilmalarini tadbiq etish, chorvachilik va parrandachilik fermalarining hamda ular joylashgan atrof-muhit ekologiyasini yaxshilaydi. bir kilogramm go‘ngdan qancha gaz olish mumkin? bir litr suvni qaynatish uchun 26 litr gaz sarflanshini hisobga olib quyidagi chiqindilardan qancha suvni qaynatishga yetarli gaz olish mumkinligi aniqlangan: -qoramolning 1 kg go‘ngidan 7,5ch 15 litr suvni qaynatishga; -cho‘chqaning 1 kg go‘ngidan19 litr suvni qaynatishga; -qushlarning 1 kg tezagidan 11,5 ch 23 litr suvni qaynatishga; -dukkakli ekinlarning1 kg poxolidan11,5 litr suvni qaynatishga; -kartoshkaning1 kgpoyasidan 17 litr suvni qaynatishga; -pomidorning1 kg poyasidan27 litr suvni qaynatishga. biogazning afzalliklaridan biri, hohlagan joyda issiqlik va elektroenergiya ishlab chiqarishdan …

8 / 33

hiradi. qishloq joylarida biogaz texnologiyalaridan foydalanishning xalqaro tajribasi bo’yicha, ko’plab nashrlar biogaz, yani metanga boy yonuvchan gaz ushbu texnologiyaning asosiy mahsuli hisoblanishi, bioo’git esa jarayonning qo’shimcha mahsuli ekanligidan dalolat beradi. biroq tuproq yemirilishiga moyil va unda chirindi miqdori kam bo’lgan muayyan bir qishloq hududida bioo’gitlar tarkibidagi ozuqa qiymati yuqoriligi tufayli katta ahmiyat kasb etadi. shuningdek, organik chiqidilarni anaerob achitish orqali qayta ishlash imkoniyati paydo bo’ladi. organik moddalar, qishloq xo’jaligi ekinlari yetishtiriladigan yerlarda , muhim o’rin tutadi. yerdagi organik moddalarning asosiy qismi, dastlab, barqaror makromolekulalar(chirindiga) biologik aylantirilishi lozim. chirindi tarkibiga chirindi kislotalar kiradi shuningdek, uning tarkibida mikroorganizmlar ta’siri ostida o’simliklarni oziqlantiradigan asosiy ozuqa elementlari ham bor. 1.3. biogaz qayta tiklanuvchi enregiya manbalari. biogaz qayta tiklanuvchi enregiya manbalaridan biridir. bugungi kunda energiya manbalariga bo’lgan ehtiyoj kun sayin ortib bormoqda. shu bois, uning ta'minoti insoniyat oldida turgan dolzarb muammoga aylanmoqda. energiya zaxiralarining tobora ozayib borayotgani va ulardan foydalanish natijasid atrof-muhitga etayotgan ziyon inobatga …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biogaz ishlab chiqarish texnologiyasi va uning energetik samaradorligi"

biogaz ishlab chiqarish texnologiyasi va uning energetik samaradorligi mundarija: kirish i. bob. 1.1adabiyotlar sharxi………………………………………………….....5 1.2. biogaz ishlab chiqarishning ekologik foydasi…….………………...7 1.3. biogaz qayta tiklanuvchi enregiya manbalari………… …………...11 ii. bob. 2.1. biogaz ishlab chiqarish qurilmalari………………………………...15 2.2. biogaz ishlab chiqarish sanoati…………………………………....21 2.3. biogaz - qishloq xo‘jaligini barqaror energiya bilan ta'minlash garovi...................................................................................................26 xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati kirish mavzuning dolzarbligi. har qanday mamlakatning barqaror rivojlanishida energiya resurslarining iste’moli hal qiluvchi omil hisoblanadi. chunki har bir turdagi mahsulotni ishlab chiq...

This file contains 33 pages in DOCX format (2.0 MB). To download "biogaz ishlab chiqarish texnologiyasi va uning energetik samaradorligi", click the Telegram button on the left.

Tags: biogaz ishlab chiqarish texnolo… DOCX 33 pages Free download Telegram