mediasavodxonlik va axborot madaniyatining fan sifatida shakillanish tarixi

DOCX 16 pages 38.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.0 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mediasavodxonlik va axborot madaniyatining fan sifatida shakillanish tarixi reja: 1. tarixiy rivojlanish asosida 2. nazariy va metodik yondashuv asosida 3. amaliy va ijtimoiy yondashuv asosida. xxi asr — tez o‘zgarayotgan kommunikatsiya texnologiyalari, global axborot oqimi va raqamli madaniyat davri bo‘lib, unda mediasavodxonlik va axborot madaniyati jamiyat taraqqiyotining muhim omillaridan biriga aylandi. mediasavodxonlik — shaxsning media mahsulotlarini anglash, tahlil qilish, baholash va ulardan ongli foydalanish qobiliyati; axborot madaniyati esa axborotni yaratish, izlash, qayta ishlash, tarqatish va undan mas’uliyatli foydalanish madaniyatidir. ushbu tushunchalar mustaqil fan sifatida shakllanish uchun uzoq tarixiy bosqichlardan o‘tgan. mediasavodxonlik tarixiga nazar tashlasak, uning ildizlari xx asr boshlarida ommaviy axborot vositalari — radio, gazeta va kinoning tez ommalasha boshlagan davriga borib taqaladi. shu davrda mass-mediyaning ijtimoiy ongga ta’siri haqida ilk ilmiy tadqiqotlar paydo bo‘ldi. masalan: · 1920–1930-yillarda aqshda “massoviy ta’sir nazariyalari” (harold lassuel, pol lazarsfeld) shakllandi. · jamiyat ongini boshqarishda media kuchi o‘rganildi. bu tadqiqotlar mediasavodxonlikning nazariy poydevorini yaratdi. …

2 / 16

anishiga kuchli turtki berdi. 1990-yillarda internetning paydo bo‘lishi mediasavodxonlikning mazmunini tubdan o‘zgartirdi. endi u: · raqamli media, · ijtimoiy tarmoqlar, · axborot xavfsizligi, · shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish kabi sohalarni ham qamrab ola boshladi. unesco bu davrda mediasavodxonlikni global ta’lim standartlariga kiritishni taklif qildi va maxsus yo‘riqnomalar yaratdi. tushuncha xx asrning 60–70-yillarida axborotlashgan jamiyat nazariyalari bilan bog‘liq holda shakllandi. bu davrda: · axborot texnologiyalari · kompyuter tizimlari · elektron kutubxonalar rivojlandi. axborot madaniyati avvaliga kutubxonashunoslik va informatika fanlari doirasida rivojlandi, keyin esa sotsiologiya, pedagogika va kommunikatsiya fanlarining mustaqil yo‘nalishiga aylandi. manuel kastels, toffler, bell kabi olimlarning asarlarida: · axborot — jamiyat taraqqiyotining asosiy resursi ekanligi · axborot bilan ishlash madaniyatini shakllantirish zarurligi ilgari surildi. bu nazariyalar asosida oliygohlarda “axborot madaniyati asoslari” fanlari joriy qilina boshlandi. 2010-yillarga kelib unesco mediasavodxonlik va axborot madaniyatini yagona tushuncha sifatida birlashtirdi: mil — media and information literacy ya’ni “mediasavodxonlik va axborot savodxonligi” bu yondashuv quyidagilarni …

3 / 16

ki pedagoglar, jurnalistlar, davlat xizmatchilari uchun ham zarur kompetensiyaga aylandi. mediasavodxonlik va axborot madaniyati xx asrning boshlarida ommaviy axborot vositalari ta’sirini o‘rganishdan boshlangan bo‘lsa, bugungi kunda global raqamli madaniyatning ajralmas qismiga aylandi. ularning fan sifatida shakllanishiga: · texnologiyalar rivoji · ilmiy tadqiqotlar · axborot jamiyati nazariyalari · unesco tashabbuslari kabi omillar katta ta’sir ko‘rsatdi. bugungi kunda mediasavodxonlik — shunchaki ko‘nikma emas, balki axborot makonida ongli, mas’uliyatli va mustaqil fikrlaydigan shaxsni shakllantiruvchi muhim fan bo‘lib qoldi. albatta, mavzuni yanada kengaytirib, ilmiy darajada chuqurroq yoritib beraman. quyidagi matn oldingi qism bilan birga 10–15 betlik referat hajmini to‘ldiradi. xohlasangiz, yana davom ettirib 20–30 bet qilib ham beraman. mediasavodxonlik o‘zining shakllanish jarayonida bir necha nazariy maktablardan o‘tgan. ulardan har biri bugungi mediasavodxonlik fanining rivojlanishiga o‘z hissasini qo‘shgan. “kuchli ta’sir” nazariyasi (1920–1940-yillar) xx asr boshida ommaviy axborot vositalari keng ommaga tez tarqay boshlagan sari jamiyatning ularga bo‘lgan ishonchi juda yuqori edi. shu sababli media “hal …

4 / 16

ni tahlil qilish zarurati paydo bo‘ldi. “tanqidiy pedagogika” yondashuvi (1960–1980-yillar) bu davrda media xabarlarning: · mafkuraviy, · iqtisodiy, · siyosiy, · madaniy mazmunini anglashga o‘rgatish ustuvor yo‘nalish bo‘ldi. kanadadagi media pedagoglar — l. masterman, b. duncan, m. mcluhan mediasavodxonlikni fan sifatida mustahkamladi. unesconing roli 1982-yilda unesco tomonidan parijda o‘tkazilgan “media education” konferensiyasi mediasavodxonlikning dunyo miqyosida tan olinishi uchun muhim bo‘ldi. unesco quyidagilarni joriy qildi: · media ta’limining xalqaro standartlari · “media and information literacy (mil)” konsepsiyasi · xalqaro o‘qituvchilar uchun qo‘llanmalar · global media and information literacy week (har yili) unesconing bu tashabbuslari mediasavodxonlikni pedagogika, sotsiologiya, kommunikatsiya va psixologiya fanlarining birlashgan sohasi sifatida tan olinishiga asos bo‘ldi. xxi asr mediasavodxonlikning qiymatini bir necha barobar oshirdi. sababi: · internetning ommalashuvi · ijtimoiy tarmoqlarning paydo bo‘lishi · smartfonlar hayotga kirib kelishi · feyk axborot va manipulyatsiyalar kuchayishi · raqamli xavfsizlikning dolzarblashuvi natijasida mediasavodxonlik endi nafaqat media matnni tahlil qilish, balki raqamli madaniyatni …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mediasavodxonlik va axborot madaniyatining fan sifatida shakillanish tarixi"

mediasavodxonlik va axborot madaniyatining fan sifatida shakillanish tarixi reja: 1. tarixiy rivojlanish asosida 2. nazariy va metodik yondashuv asosida 3. amaliy va ijtimoiy yondashuv asosida. xxi asr — tez o‘zgarayotgan kommunikatsiya texnologiyalari, global axborot oqimi va raqamli madaniyat davri bo‘lib, unda mediasavodxonlik va axborot madaniyati jamiyat taraqqiyotining muhim omillaridan biriga aylandi. mediasavodxonlik — shaxsning media mahsulotlarini anglash, tahlil qilish, baholash va ulardan ongli foydalanish qobiliyati; axborot madaniyati esa axborotni yaratish, izlash, qayta ishlash, tarqatish va undan mas’uliyatli foydalanish madaniyatidir. ushbu tushunchalar mustaqil fan sifatida shakllanish uchun uzoq tarixiy bosqichlardan o‘tgan. mediasavodxonlik tarixiga nazar tashlasak, un...

This file contains 16 pages in DOCX format (38.0 KB). To download "mediasavodxonlik va axborot madaniyatining fan sifatida shakillanish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: mediasavodxonlik va axborot mad… DOCX 16 pages Free download Telegram