kirish. o`quv ustaxonasida xavsizlik texnikasi va yong’in xavsizligi qoidalari

DOC 84 pages 2.3 MB Free download

84 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type DOC

Pages 84

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 84

1-mavzu: “kirish. o`quv ustaxonasida xavsizlik texnikasi va yong’in xavsizligi qoidalari reja: 1. ishlab chiqarishda va o‘quv ustaxonalarida sanitariya holatlari. sanitariya me’yorlari va qoidalari 2. elektr to‘kidan himoyalanish tadbirlari 3. yong‘in xavfsizligi. yong‘inning sabablari va oldini olish chora-tadbirlar har qanday texnologik jarayonni to‘g‘ri va muvafaqqiyatli bajarish uchun ish o‘rnini ilmiy asosda to‘g‘ri tashkil etish katta ahamiyatga ega. ish o‘rni-ishlab chiqarish sexi, avtokorxonasi yoki avtoservisning bir qismini tashkil qilib, bir yoki bir necha ishchilarga biriktiriladi. kasb-hunar kollejlarida esa laboratoriya yoki o‘quv amaliyoti kollej ustaxonasida tashkil etilib guruh guruhchalarga bo‘lib o‘tiladi. guruh va guruhchalarga sardor tayinlanib u ish o‘rniga javobgar bo‘ladi. ish o‘rni quyidagi talablarga javob berishi lozim: · ish o‘rniga o‘rnatilgan dastgohning balandligi o‘quvchi uchun qulay, ish bajarishni ta’minlash; · asbob-uskunalar joylashishi qo‘l yetadigan darajada qulay bo‘lishi; · ish qurollari ma’lum tartibda va bir joyda turishi, toza, soz holatda bo‘lishi; · ish o‘rnida ortiqcha narsalar bo‘lmasligi; · ishlayotgan predmet bilan ishchining ko‘zi …

2 / 84

ehnat jarayonini kishi organizmiga ta’sirini o‘rganadi va ularning sanitariya-gigiyena holatlarini yaxshilash bo‘yicha tavsiyanomalarni ishlab chiqadi. bularning hammasi ishchilarning sog‘lig‘iga va ish qobiliyatini saqlab qolishga yordam beradi. ishlab chiqarish sanitariyasi - ishlab chiqarish korxonalari hududlarining holatini yaxshi saqlash, sanitariya-obodonlashtirish, ishlab chiqarish binolarini va xonalarini, sanitariya-texnik qurilmalari (havo almashish, istish, yoritish), sanitariya-maishiy xonalar qurilmalari, shaxsiy himoyalanish vositalaridan foydlanish, mehnat sharoitlarini yaxshilash, ishlab chiqarishdagi zaharlanishlarni hamda kasb kasalliklarini oldini olish, xizmatchilar sog‘ligini muhofaza qilish, shuningdek mehnatni ilmiy tashkil qilish va ishlab chiqarish estetikasi bilan bog‘liq bo‘lgan gigiyena chora-tadbirlarini ishlab chiqish masalalarini hal qiladi. shaxsiy gigiyena tushunchasi - bu badanni toza tutish, ishlaganda shaxsiy gigiyenaga rioya qilish, o‘zi ishlaydigan joyni ozoda tutish va boshqalar. shaxsiy gigiyena qoidalarini bajarish faqat individual emas, balki ijtimoiy ahamiyatga ham bog‘liq bo‘ladi. agar har bir odam shaxsiy gigiyena qoidalariga amal qilmasa u o‘z oilasida va ishlaydigan jamoada yuqumli kasalliklarning tarqalishiga sababchi bo‘lishi mumkin. ishlab chiqarishdagi zararli omillar va ularning …

3 / 84

ishlash qobiliyatiga ta’sir qiladi. havoning nisbiy namligi 75 % dan oshmasligi va 30% dan kam bo‘lmasligi kerak. gazlar va bug‘lar qattiq va suyuq kristall holatdagi moddalar zaharli preparatlardan, yonilg‘ilardan va moylash materiallaridan ajralib chiqishi mumkin. gaz va bug‘ inson organizmini zaharlabgina qolmay, balki gaz portlash va yong‘inga ham olib kelishi mumkin. chang.zaharli bo‘lmagan mineral yoki organik moddalar tomoq, ko‘z, havo yo‘li va o‘pkani kasallanishiga olib kelishi mumkin. zaharli moddadan iborat changlar organizmning zaharlanishiga olib keladi. kishi ishlayotgan joydagi havoning zaharlangan chang 10 mg ( m3 dan, kvars changi esa 2 mg ( m3 dan ko‘p bo‘lmasligi kerak. titrash – kishi organizmiga uzoq vaqt davomida ta’sir qiladigan bo‘lsa, yurak qon-tomir tizimini kasallanishiga, qon tarkibining o‘zgarishiga, gipertoniyaga, hushdan ketishga sabab bo‘lishi mumkin. yoritilganlik. ishlab chiqarish xonalari va ish joylarining yaxshi yoritilganligi ko‘z toliqishini kamaytiradi, nafas olishni yaxshilaydi, jarohat sabablarini yo‘qotadi. ish joylari tabiiy va sun’iy yorug‘lik bilan yoritiladi. joyidan qo‘zg‘almaydigan mashinalarda ish …

4 / 84

h va ulardan foydalanishda xavfsizlik texnikasining qoidalarini buzilishi; 2. elektr jihozlarining kuchlanish ostida qolgan to‘k o‘tkazadigan metall qismlarga tegib ketishi; 3. xavfsiz mehnat usullarini bilmaslik, jarohatlanishga olib keladi: elektr to‘kidan jarohatlanish sabablarini aniqlash va jarohatlanishga sabab bo‘lgan elektr jihozlarini mufassal ko‘zdan kechirish lozim. jihoz va elektr tarmog‘i to‘g‘risidagi ma’lumotlarni, qurilmaning kuchlanish kattaligi, chastotasi, quvvati, simlarning markasi, tarmoqning hamda ta’minlash manbaining yerga nisbatan himoyalash (izolatsiyalash) tartibi, asboblarning inson jarohatlanishidan oldingi va keyingi ko‘rsatkichi, jarohatlangan kishining kiyimi, poyabzalining holatini (quruq, nam zaxligi) va havo haroratini aniqlab olish kerak. elektr to‘kidan himoyalanish tadbirlari himoyalanish simlari yerga ulanadi.elektr qurilmalarining to‘k, yurmaydigan qismlarini yerga ulab qo‘yish himoyalovchi yerga ulash deyiladi. to‘kli simlar mashina qismlariga tasodifan tegib ketganda yoki uzilib uning ustiga tushganda, himoyalovchi (izolatsiya) qismi ishdan chiqib cho‘lg‘am simlari yalang‘ochlanib korpusga tegib qolganda, shuningdek, mashinaning to‘k yurmaydigan qismlari kuchlanish ostida qolganda to‘k uradi. 1-chizma. ishchi va himoyalovchini yerga ulash. a) himoyalangan neytral bilan 1000v gacha …

5 / 84

(asosiy qo‘shimcha) to‘suvchi va himoyalovchilarga bo‘linadi. himoyalovchi vositalar insonni to‘k o‘tkazuvchi qismlardan himoyalash uchun xizmat qiladi. asosiy vositalar elektr qurilmalarning to‘liq ishchi kuchlanishini ko‘taradi, ular bilan kuchlanishda bo‘lgan to‘k o‘tkazuvchi qismlarga tegishi ruxsat etiladi. yordamchi vositalar o‘ziga xizmat ko‘rsatuvchi xavfsizlikni ta’minlab berolmaydi, shuning uchun ularni asosiy vositalar bilan birga qo‘llash lozim. kuchlanishi 1000 v dan yuqori bo‘lgan elektr qurilmalarning asosiy himoyalovchi vositalariga: shtangalar va elektr o‘lchov qisqichi, kuchlanish ko‘rsatkichlari olinadigan balandliklar, narvonlar, maydonchalar kiradi. 1000 v kuchlanishgacha ega bo‘lgan elektr qurilmalarining asosiy himoyalovchi vositalariga esa yuqorida ko‘rsatilganlardan tashqari; dielektrik qo‘lqoplar va yonlari himoyalangan asboblar kiradi. kuchlanishi 1000 v dan ortiq bo‘lgan elektr qurilmalar uning asosiy himoyalovchi vositalariga: qo‘shimcha izolatsiyalovchi tagliklar kiradi. 1000 v gacha bo‘lgan elektr qurilmalarining asosiy himoya vositalariga: dielektrik kalishlar, gilamchalar, tagliklar kiradi. to‘suvchi himoyalovchi vositalar - (qo‘lqoplar, to‘suvchi kataklar, nakladkalar, vaqtinchalik ko‘chma yerga ulanishlar qisqartiruvchi simlar) to‘k uzatuvchi qismlarni vaqtincha to‘sishga mo‘ljallangan. yordamchi himoyalovchi vositalar – (saqlovchi …

6 / 84

yashin yoki statik elektr zaradlar, mashinalar va ishlab chiqarish jihozlarining nosozligi hamda ularni ishlatish qoidalariga rioya qilmaslik (ichki yonuv dvigatellaridan chiqadigan uchqunlar, elektr qurilmalaridagi qisqa tutashuvlar yoki yerga ulanib qolishi, elektr simlarida yuqori yuklanishni ortib ketishi, tutashuvlar nosoz bo‘lgan joylarning qizib ketishi va ulardan uchqun chiqishi, bug‘ qozonlarining portlashi;) qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining yoki yonilg‘ining o‘z-o‘zidan yonib ketishiga sabab bo‘ladi. yong‘inning oldini olish tadbirlari: tashkiliy (ko‘ngilli o‘t o‘chiruvchi navbatchilik yoki yong‘indan muhofazalash navbatchilar guruhini tuzish, omma orasida tushuntirish ishlarini olib borish). texnikaviy tadbirlarga quyidagilar kiradi: yong‘in yoki portlash jihatidan xavfli xonalarga alohida konstruksiyali elektr jihozlar o‘rnatish, nosoz pechlar, mashinalar, elektr jihozlardan, shuningdek, oson alangalanadigan suyuqliklar saqlanadigan yoki ishlatiladigan joylarda olovdan foydalanishni taqiqlab qo‘yish, yashin qaytargich o‘rnatish, chiqqan yong‘inning tarqalishiga yo‘l qo‘ymaslik choralarini ko‘rish (obyektlarni o‘tga chidamli materiallardan qurish, binolar orasidagi yong‘inga qarshi oraliqlarga rioya qilish), yonayotgan binolardan, hayvonlar va qimmatbaho xo‘jalik buyumlarini muvaffaqiyatli ravishda ko‘chirishga imkon beradigan choralarni ko‘rish (kerakli miqdorda …

7 / 84

talarini (suv, ko‘pik, kukun, karbonad angidrid gazi va boshq.) sepish uchun belgilangan. bularga avtomobil avtotsisterna, motopompa, o‘t o‘chirgichlar va boshqalar kiradi. maxsus vositalar - yong‘inni o‘chirishda maxsus ishlarni bajarish uchun ishlatiladi. ularga avtonarvonlar va tirsakli ko‘targichlar, yoritish va aloqa avtomobillari, shuningdek tezkor avtomobillar kiradi. yordamchi vositalar - yong‘inni o‘chirish ishlarini bajarish uchun yetarli sharoit yaratadi. bularga avtosuv quygichlar, yuk avtomobillari, avtobuslar, traktor va boshqa mashinalar kiradi. o‘t o‘chirgichlar – yong‘in boshlanish vaqtida o‘chirish uchun qo‘llaniladi. ular turli hajmdagi o‘t o‘chiruvchi moddalar bilan to‘lg‘iziladi. o‘t o‘chiruvchi moddalarning tarkibiga qarab o‘t o‘chirgichlar ko‘pikli, gazsimon, suyuq, kukunsimon guruhlarga bo‘linadi. ko‘pikli o‘t o‘chirgichlar - ular ko‘pikli va mexanik havo turlariga bo‘linadi. kimyoviy ko‘pikli o‘t o‘chirgich oxp – 10 yona boshlagan qattiq materiallarni, maydoni 1 m2 dan ortiq bo‘lmagan turli yonuvchi suyuqliklarni o‘chirish uchun qo‘llaniladi; 4-rasm, 5-rasm va 6-rasm. karbanat angidrid gazli o‘t o‘chirgichlarda (ou-2. ou-5, ou-8 qo‘l va ou-25, ou-80 aravachaga o‘rnatilgan ko‘chma) karbanat …

8 / 84

dagilar bo‘lishi lozim: ichimlik sodasi – 200 g, validol – 30 tabletka, bort kislotasi – 60g, leykoplastir – (1x15 sm) – 5 dona, vazelin – 50 g, rezina naycha – 1 dona, shaxsiy paket – 10 dona, bint – 10 dona, novshadil spirti – 20 g, paxta – 100 g, shinalar – komplekt, yod eritmasi. aptechkadagi tibbiy preparatlar quyidagi maqsadlarda ishlatiladi: ichimlik sodasi – kislota kuydirganda (ishqor va kislotalar bilan ishlashda) ko‘zni yuvish va og‘izni chayish maqsadida ichimlik sodaning 2-4% li eritmasini tayyorlash uchun; validol – asab sistemasini tinchlantirish va yurak atrofidagi og‘riqlarni yo‘qotish, bora kislota ishqori ta’sirida kuyganda ko‘zni yuvish va og‘izni chayish maqsadida 2-4% li eritmsi tayyorlanadi. vazelin – 1 darajali kuyishda, tirnalganda, teri yallig‘langanda, teriga surtishga; rezina bog‘lam qon ketishini to‘xtatishga; shaxsiy paketlar, bintlar, paxta – lat yeganda, yaralanganda bog‘lab quyishga; spirt – xushdan ketganda hidlatib hushiga keltirishda; yod eritmasi jarohat atrofiga surishda (teridagi shilingan, tirnalgan joylarga) …

9 / 84

i mumkin. arteriyadan oqadigan qon och qizil rangli bo‘ladi va u kuchli bosim ostida beto‘xtov oqadi. venadan oqadigan qon to‘q qizil rangli bo‘ladi va u jarohatdan otilib chiqadi. tomchilab qon ketishda qon tomib – tomib turadi va qon ozroq miqdorda sekin chiqadi. yirik arteriyalar jarohatlanganda tezlik bilan birinchi yordam ko‘rsatish zarur. birinchi navbatda tomirni barmoqlar bilan qattiq bosib, suyakka siqish orqali qon ketishini to‘xtatish lozim. qon ketishini suyakga qon tomirlarini siqish orqali to‘xtatish ham mumkin. oyoq qo‘llardan qon oqqanda rezina bog‘lam yoki tasma, gazlama parchasi, ro‘molga yoki boshqa narsalardan foydalanib burama bog‘lam usulida qon to‘xtatiladi. qon ketishini suyakga qon tomirini siqish orqali to‘xtashi burama bog‘lam usulida qon ketishini to‘xtatish burama bog‘lam usulida quyidagi ishlarni bajarish lozim; · teriga bir necha qatlam qilib taxlangan toza bint, gazlama parchasi yoki ro‘molcha qo‘yilib; jarohat bo‘sh boylanib, qon to‘xtaguncha tayoqcha yoki ruchka bilan buraladi; · bog‘lam ostiga jarohat qachon bog‘langan vaqti aniq yozilgan (masalan, …

10 / 84

im yuzaga keladi. zaharlanganda birinchi navbatda nafas olish yo‘li, teri, oshqozon – ichak traktidan zaharli moddalarning o‘tishi to‘xtatiladi. zararli modda teriga tushishi bilan suvda yuvib tashlansin. agar zahar oshqozon – ichak trakti orqali organizmga o‘tsa, bir necha stakan iliq suv yoki kuchsiz kaliy permanganat aralashmasi ichirilib, qayt qilishi bir necha marta qaytariladi, ya’ni ko‘ngil aynashi to‘xtatiladi. so‘ngra yarim stakan suvga ikki – uch qoshiq aktivlashtirilgan ko‘mir aralashmasini va ichni bo‘shashtiradigan dorilar ichiriladi. teri kuyushi va unga birinchi yordam berish kuyish - teriga yuqori haroratlar ta’sirida (termik) shuningdek kislota, ishqor, fosfor va boshqalarni (kimyoviy) ta’siri natijasida sodir bo‘ladi. kuyish holatiga qarab to‘rt darajaga bo‘lish mumkin. birinchi darajali kuyganda terida qizarib shishi seziladi; ikkinchi darajali kuyishda suyuqlikka to‘lgan pufakchalar hosil bo‘ladi; uchinchi darajali kuyishda teri kuyib tirishadi va jonsizlanadi, to‘rtinchi darajali kuyishda teri kuyib ko‘mirga aylanib inson hayoti to‘xtaydi. birinchi darajali kuyishda kuygan joylari toza suvda yuviladi, undan keyin spirt, odekolon yoki …

Want to read more?

Download all 84 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kirish. o`quv ustaxonasida xavsizlik texnikasi va yong’in xavsizligi qoidalari"

1-mavzu: “kirish. o`quv ustaxonasida xavsizlik texnikasi va yong’in xavsizligi qoidalari reja: 1. ishlab chiqarishda va o‘quv ustaxonalarida sanitariya holatlari. sanitariya me’yorlari va qoidalari 2. elektr to‘kidan himoyalanish tadbirlari 3. yong‘in xavfsizligi. yong‘inning sabablari va oldini olish chora-tadbirlar har qanday texnologik jarayonni to‘g‘ri va muvafaqqiyatli bajarish uchun ish o‘rnini ilmiy asosda to‘g‘ri tashkil etish katta ahamiyatga ega. ish o‘rni-ishlab chiqarish sexi, avtokorxonasi yoki avtoservisning bir qismini tashkil qilib, bir yoki bir necha ishchilarga biriktiriladi. kasb-hunar kollejlarida esa laboratoriya yoki o‘quv amaliyoti kollej ustaxonasida tashkil etilib guruh guruhchalarga bo‘lib o‘tiladi. guruh va guruhchalarga sardor tayinlanib u ish o‘rniga javobgar b...

This file contains 84 pages in DOC format (2.3 MB). To download "kirish. o`quv ustaxonasida xavsizlik texnikasi va yong’in xavsizligi qoidalari", click the Telegram button on the left.

Tags: kirish. o`quv ustaxonasida xavs… DOC 84 pages Free download Telegram