simmetrik kriptografik algoritmlar

DOCX 14 pages 840.4 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 840.4 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

6-ma’ruza mavzu: simmetrik kriptografik algoritmlar. mavzu: simmetrik kriptografik algoritmlar. kiberxavfsizlik asoslari reja: 1. oqimli simmetrik shifrlash algoritmlari, 2. a5/1 oqimli shifrlash algoritmi 3. blokli simmetrik shifrlash algoritmlari 4. simmetrik kriptotizimlardagi muammolar, 5. simmetrik kriptotizimlarda kalit uzunligi. tayanch iboralar: simmetrik, assimetrik, shifr, kalit, shifrlash, rasshifrovkalash, feystel tarmog‘i, bir kalitli, ikki kalitli kiberxavfsizlik asoslari shifrlash kriptotizimining umumlashtirilgan sxemasi jo‘natuvchi qabul qiluvchi shifrlash kaliti k1 shifrlash kaliti k2 xabar m shifrmatn c xabar m’ shifrlash e rassshifrovka qilish d himoyalanmagan tarmoq kriptotizimlarning ikkita sinfi farqlanadi: simmetrik kriptotizim (bir kalitli) asimmetrik kriptotizim (ikkita kalitli) simmetrik shifrlash kriptotizimi shifrlashning simmetrik kriptotizimida shifrlash va rasshifrovka qilish uchun bitta kalitning o‘zi ishlatiladi. shifrlash kalitidan foydalanish huquqiga ega bo‘lgan har qanday odam axborotni rasshifrovka qilishi mumkin. shu sababli, simmetrik kriptotizimlar maxfiy kalitli kriptotizimlar deb yuritiladi. ya’ni shifrlash kalitidan faqat axborot atalgan odamgina foydalana olishi mumkin. oqimli simmetrik shifrlash algoritmlari oqimli simmetrik shifrlash algoritmlari bir martali bloknotga asoslangan, farqli …

2 / 14

ik. esda saqlash lozimki, bu yerdagi ketma-ketlik shifrmatn emas, balki bir martali bloknotga o‘xshash oddiy qator. oqimli simmetrik shifrlash algoritmlari agar berilgan ketma-ketlik s = s0,s1,s2,…, va ochiq matn p = p0>p1>p2> … berilgan bo‘lsa, xor amali yordamida shifrmatnning mos bitlari c = co,c1,c2,…, ni quyidagicha hosil qilish mumkin. shifrmatn c ni rasshifrovkalash uchun, yana ketma-ketlik c dan foydalaniladi: jo‘natuvchi va qabul qiluvchini bir xil oqimli shifrlash algoritmi va kalit k bilan ta’minlash orqali, ikkala tomonda bir xil ketma-ketliklarni hosil qilish mumkin. biroq, natijaviy shifr kafolatli xavfsizlikka ega bo‘lmaydi va asosiy e’tibor amaliy jihatdan qo‘llashga qaratiladi. oqimli shifrlash ma’lumotlarning ikkilik ko‘rinishim =010 010101010101100111010110101101011010101001 xor amali kalitning ikkilik ko‘rinishi k= 010101101011111110111111111011111111111111111 shifrmatnning ikkilik ko‘rinishi sh= 000111000001010010000101001110010100101010110 ochiq kalit oqimli shifrlash tizimi a5/1 oqimli shifrlash algoritmi ushbu oqimli shifrlash algoritmidan gsm mobil aloqa tizimlarida ma’lumotlarni konfidensialligini ta’minlashda foydalaniladi. mazkur algoritm algebraik tuzilishga ega bo‘lsada, uni sodda diagramma ko‘rinishda ham tasvirlash imkoniyati mavjud. …

3 / 14

lash tartibini o‘rganishdan oldin, registrlar xususidagi ba’zi ma’lumotlar quyida keltirilgan. a5/1 oqimli shifrlash algoritmi a5/1 oqimli shifrlash algoritmi murakkab ko‘rinsada, qurilmada amalga oshirilganida yuqori tezlik qayd etiladi. umumiy holda a5/1 oqimli shifrni rasmdagi kabi ifodalash mumkin. a5/1 ketma-ketlik generatorining umumiy ko’rinishi blokli shifrlar · takroriy amalga oshiriluvchi blokli shifrlash ochiq matnni cheklangan uzunlikdagi bloklarga ajratadi. aksariyat blokli simmetrik shifrlarda, shifrmatn ochiq matnni funksiya f ning biror miqdordagi raundlar soni davomida takroran bajarilishi natijasida olinadi. · oldingi raunddan chiqqan natija va kalit k ga asoslangan f funksiya - raund funksiyasi deb nomlanadi. · bunday nomlanishiga asosiy sabab, uni ko‘plab raundlar davomida bajarilishidir. · blokli simmetrik shifrlarni yaratishdan asosiy maqsad - xavfsizlik va samaradorlikga erishish. xavfsiz yoki samarali bo‘lgan blokli shifrlarni yaratish murakkab muammo emas. · biroq, ham xavfsiz ham samarali bo‘lgan simmetrik blokli shifrlarni yaratish - san ’at. blokli shifrlar kriptografiyada blokli shifrlash algoritmlari keng qo'llanilib, mohiyat jixatdan quyidagicha. masalan, ochiq …

4 / 14

ifrlash kalitini uzatishni taqozo etadi. boshqacha aytganda, kalitlarni tomonlar orasida xavfsiz uzatish simmetrik kriptotizimlar oldidagi asosiy muammo sanaladi. · bundan tashqari, bir foydalanuvchining, qolganlari bilan ma’lumot almashishida, ularning har biri bilan alohida kalitlarga ega bo‘lishi talab etiladi. bu esa foydalanuvchiga ko’p sonli kalitlarni xavfsiz saqlash zaruriyatini keltirib chiqaradi. nazorat savollari: 1. simmetrik shifrlash tizimlarining ishlash sxemasini tushuntirib bering. 2. simmetrik shifrlash tizimda kalit xususiyatini tushintiring. 3. simmetrik shifrlash tizimda kalit nima uchun maxfiy tutish kerak? 4. simmetrik shifrlash tizimlarining afzalliklari va kamchiliklari. image3.png image30.png image4.png image40.png image5.png image50.png image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image1.jpeg image2.png image10.jpeg image20.png

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "simmetrik kriptografik algoritmlar"

6-ma’ruza mavzu: simmetrik kriptografik algoritmlar. mavzu: simmetrik kriptografik algoritmlar. kiberxavfsizlik asoslari reja: 1. oqimli simmetrik shifrlash algoritmlari, 2. a5/1 oqimli shifrlash algoritmi 3. blokli simmetrik shifrlash algoritmlari 4. simmetrik kriptotizimlardagi muammolar, 5. simmetrik kriptotizimlarda kalit uzunligi. tayanch iboralar: simmetrik, assimetrik, shifr, kalit, shifrlash, rasshifrovkalash, feystel tarmog‘i, bir kalitli, ikki kalitli kiberxavfsizlik asoslari shifrlash kriptotizimining umumlashtirilgan sxemasi jo‘natuvchi qabul qiluvchi shifrlash kaliti k1 shifrlash kaliti k2 xabar m shifrmatn c xabar m’ shifrlash e rassshifrovka qilish d himoyalanmagan tarmoq kriptotizimlarning ikkita sinfi farqlanadi: simmetrik kriptotizim (bir kalitli) asimmetrik kriptotizim (...

This file contains 14 pages in DOCX format (840.4 KB). To download "simmetrik kriptografik algoritmlar", click the Telegram button on the left.

Tags: simmetrik kriptografik algoritm… DOCX 14 pages Free download Telegram