oʻsimlik dunyosi turkumlari va ularning tabiiy joylashishlari

DOCX 15 стр. 52,5 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 52,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

oʻsimlik dunyosi turkumlari va ularning tabiiy joylashishlari reja: kirish. 1. o‘simlik dunyosi tushunchasi va uning biologik tasnifi 2. o‘simlik turkumlarining asosiy turlari va ularning ekologik xususiyatlari 3. o‘simliklarning yer yuzida tabiiy joylashish omillari 4. o‘zbekiston hududida o‘simliklarning tarqalishi va fitotsenotik tuzilishi xulosa foydalanilgan adabiyot kirish. o‘simliklar dunyosi yer sharidagi eng qadimiy va eng muhim tirik organizmlar guruhlaridan biri bo‘lib, biosferaning barqaror faoliyat ko‘rsatishida hal qiluvchi o‘rin tutadi. o‘simliklar nafaqat ekologik tizimlarning asosiy bo‘g‘ini, balki insoniyat hayoti, iqtisodiyot, tibbiyot, qishloq xo‘jaligi va sanoatning turli tarmoqlari uchun beqiyos ahamiyatga ega. ular atmosfera tarkibini muvozanatda ushlab turish, kislorod ishlab chiqarish, organik modda yaratish, tabiiy landshaftlarni shakllantirish hamda boshqa barcha tirik organizmlarning oziq zanjirini ta’minlashda asosiy manba bo‘lib xizmat qiladi. shu bois o‘simlik dunyosining tuzilishi, tasnifi, turlari va ularning tarqalish qonuniyatlarini o‘rganish biologiyaning eng dolzarb yo‘nalishlaridan hisoblanadi. o‘simlik dunyosi turkumlari juda xilma-xil bo‘lib, ularga quyi o‘simliklardan tortib yuksak gulli o‘simliklargacha bo‘lgan yuz minglab turlar …

2 / 15

ivoji, qishloq xo‘jaligi kengayishi va iqlim o‘zgarishlari ko‘plab turlarning tabiiy arealini toraytirib, ba’zi o‘simliklarning yo‘qolib borish xavfini kuchaytirmoqda. shu bois o‘simliklarning turkumlar bo‘yicha o‘rganilishi, ularning tabiiy joylashish xususiyatlarini aniqlash va tabiiy resurslarni muhofaza qilish masalalari alohida ahamiyat kasb etadi. ushbu mavzuni o‘rganish talabalarga o‘simliklarning xilma-xilligini, ularning ekologik moslashuv mexanizmlarini, geografik tarqalish qonuniyatlarini va tabiiy landshaftlarning shakllanishidagi o‘rnini chuqur anglash imkonini beradi. shuningdek, mavzu amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, o‘simlik turlarini muhofaza qilish, ekologik monitoring olib borish, biologik resurslardan oqilona foydalanish kabi dolzarb masalalarni yechishga xizmat qiladi. 1. o‘simlikdunyosi tushunchasi va uning biologik tasnifi o‘simliklar dunyosi — yer yuzida mavjud bo‘lgan eng muhim va eng qadimiy hayot shakllaridan biridir. ular biosferaning barqarorligida, ekotizimlarning shakllanishida va tabiatdagi modda hamda energiya aylanishida hal qiluvchi o‘ringa ega. o‘simliklar avvalo fotosintez orqali quyosh energiyasini kimyoviy energiyaga aylantiradi va shu bilan sayyoradagi barcha hayotning oziq asosini yaratadi. shuningdek, ular atmosferadagi kislorod miqdorini ta’minlash, karbonat angidridni kamaytirish, tuproq …

3 / 15

hlar (masalan, ayrim suvo‘tlar) heterotrof yoki mikstotrof oziqlanishga ham qodir. shunga qaramay, o‘simliklarning asosiy qo‘shilishi — xlorofill pigmentiga ega bo‘lishi, hujayra devorining sellyulozadan tashkil topishi, o‘sish jarayonining cheklanmaganligi va tinch holatda ham yashay olish kabi belgilar bilan belgilanadi. o‘simliklar olami juda qadimiy tarixga ega. geologik ma’lumotlarga ko‘ra, birinchi yer usti o‘simliklari taxminan 450–470 million yil avval, ordovik davrida paydo bo‘lgan. dastlabki o‘simliklar suvda yashovchi ko‘k-yashil suvo‘tlar bo‘lib, keyinchalik quruqlikka moslashuv bosqichlari natijasida turli guruhlarga ajralgan. quruqlik sharoitiga moslashish jarayonida o‘simliklarning ildiz, poya, barg kabi vegetativ organlari shakllangan, qo‘shimcha himoya mexanizmlari, qattiq po‘stloqlar, kutikula, stomalar vujudga kelgan. evolyutsiya jarayonlari davomida spora bilan ko‘payuvchi oddiy o‘simliklardan tortib, gullar va mevalar hosil qiluvchi yuksak gulli o‘simliklargacha bo‘lgan ulkan xilma-xillik shakllangan. o‘simliklarning sistematik tasnifi. tasniflash — biologik fanlarda mavjud tirik organizmlarni tartibga solish, ularni guruhlarga ajratish va umumiy hamda farqlovchi belgilar asosida joylashtirishning ilmiy tizimidir. o‘simliklarning biologik tasnifi ularning evolyutsion munosabatlari, tuzilish xususiyatlari, hujayra …

4 / 15

(avval alohida qaralgan, hozir prokariotlar tarkibida), yashil suvo‘tlar, qizil suvo‘tlar, diatomeyalar, qo‘ziqorinlar (zamonaviy tasnifda alohida qirollik sifatida qaraladi), moxlar (bryophyta), paporotniklar, qirqbo‘g‘inlar, plaunlar (pteridophyta). bu guruh vakillarining hayotiy sikli avlodlarning almashinishi — gametofit va sporofit davrlaridan iborat. bu o‘simliklar evolyutsion rivojlanishning eng yuksak bosqichini tashkil etadi. ular: ildiz, poya va bargdan iborat to‘la shakllangan vegetativ organlarga ega; urug‘ hosil qilib ko‘payadi; murakkab tuzilgan o‘tkazuvchi to‘qimalarga ega; quruqlik sharoitiga mukammal moslashgan. urug‘li o‘simliklar ikki yirik guruhga bo‘linadi: a) yalang‘urug‘lilar (gymnospermae) urug‘lari ochiq holda, meva bilan o‘ralmagan. masalan: archalar, sadrlar, qorasovutlar, sarvlar. ular asosan ignabargli daraxtlardan iborat bo‘lib, sovuq sharoitlarga chidamliligi bilan ajralib turadi. gulli o‘simliklar yoki yopiq urug‘lilar (angiospermae). evolyutsion jihatdan eng rivojlangan o‘simliklar. ular: gullari mavjud, changlanish jarayoni murakkab, meva hosil qiladi, vegetativ organlari rivojlangan, turlari juda ko‘p (300 mingdan ziyod). gulli o‘simliklar: bir pallali (bug‘doy, makkajo‘xori, piyoz), ikki pallali (olma, o‘rik, uzum, bodom, qizilcha), kabi guruhlarga bo‘linadi. o‘simliklarning hayotiy …

5 / 15

‘simliklarning xilma-xilligi va global tarqalishi yer yuzida mavjud o‘simliklarning umumiy turi 390 mingdan 420 mingtagacha deb taxmin qilinadi. shundan: 300 mingdan ortig‘i – gulli o‘simliklar; 12–15 ming turi – paporotniklar; 25 ming turi – moxlar; 30 mingdan ziyodi – suvo‘tlar. o‘simliklar dunyosining tarqalishida quyidagi omillar asosiy rol o‘ynaydi: iqlim, tuproq turi va tarkibi, namlik miqdori, balandlik mintaqalari, geografik zonalar. tabiiy tanlanish va evolyutsiya jarayonlari shu omillar ta’sirida tropik o‘rmonlar, sahro o‘simliklari, tog‘ mintaqalari, tundra, dasht, o‘rmon-dasht kabi fitogeografik zonalar shakllanadi. biologik tasnifning zamonaviy yondashuvlari. xx asr oxiridan boshlab molekulyar genetika va dnk tahlillarining rivojlanishi o‘simliklarni tasniflashda yangi bosqichni boshlab berdi. zamonaviy apg (angiosperm phylogeny group) tizimi orqali: gulli o‘simliklarning haqiqiy filogenetik qarindoshlik munosabatlari aniqlandi; avval bir guruhda qaralgan ayrim oilalar boshqa guruhlarga o‘tkazildi; evolyutsiya yo‘nalishlari ilmiy isbotlandi; tasnif yanada aniqlashtirildi. bu tizim bugungi kunda dunyodagi ko‘pchilik ilmiy markazlar tomonidan qo‘llanadi. o‘simlik dunyosini o‘rganishning amaliy ahamiyati. o‘simliklarning tasnifi nafaqat nazariy jihatdan, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "oʻsimlik dunyosi turkumlari va ularning tabiiy joylashishlari"

oʻsimlik dunyosi turkumlari va ularning tabiiy joylashishlari reja: kirish. 1. o‘simlik dunyosi tushunchasi va uning biologik tasnifi 2. o‘simlik turkumlarining asosiy turlari va ularning ekologik xususiyatlari 3. o‘simliklarning yer yuzida tabiiy joylashish omillari 4. o‘zbekiston hududida o‘simliklarning tarqalishi va fitotsenotik tuzilishi xulosa foydalanilgan adabiyot kirish. o‘simliklar dunyosi yer sharidagi eng qadimiy va eng muhim tirik organizmlar guruhlaridan biri bo‘lib, biosferaning barqaror faoliyat ko‘rsatishida hal qiluvchi o‘rin tutadi. o‘simliklar nafaqat ekologik tizimlarning asosiy bo‘g‘ini, balki insoniyat hayoti, iqtisodiyot, tibbiyot, qishloq xo‘jaligi va sanoatning turli tarmoqlari uchun beqiyos ahamiyatga ega. ular atmosfera tarkibini muvozanatda ushlab turish, kislo...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (52,5 КБ). Чтобы скачать "oʻsimlik dunyosi turkumlari va ularning tabiiy joylashishlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: oʻsimlik dunyosi turkumlari va … DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram