aminokislotalar dúzilisi

DOCX 14 pages 147.8 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 147.8 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

tema: aminokislotalar dúzilisi aminokislotalar - molekulasında amin hám karboksil gruppası bolgan organikalıq birikpeler, ósimlik hám haywan beloginiń tiykarģı elementi esaplanadı. a-reńsiz, suwda eriytuģın kristall zatlar. 200 tábiyiy aminokislotalar belgili. biraq beloklar quramında tek 20 aminokislotalar hám olardıń 2 amidi ushirasadı. qalganları beloklar quramına kirmeydi. aminokislotalardıń d-yamasa l-qatarına tiyisliligin n hám nh2 gruppanıń uglerod atomında qalay jaylasqanlıǵı kórsetedi. derlik barlıq tábiyiy a l-qatarǵa kiredi. d-qatarına tiyisli aminokislotalar tábiyatta siyrek bolip, mikroorganizmler quramında tabılgan. anıń l-forması ósimlikler tárepinen jaqsı ózlestiriledi hám ol zat almasıwınıń barlıq proceslerinde qatnasadı, biraq d-formaların ósimlikler ózlestire almaydı, geyde olar zat almasıw proceslerin toqtatıp qoyadı. bul organizmniń fermentativ sisteması aminokislotalardıń l-qatarına beyimleskenliginen derek beredi. aminokislotalar organizmde erkin halda hám beloklar yamasa basqa birikpeler quramında ushirasadı. beloklar sintezi ushın a formalı aminokislotalar - proteinogen aminokislotalar (lizin, gistidin, arginin, aspartat kislota, asparagin, treonin, serin, glutamat kislota, glutamin, prolin, glicin, alanin, sistein, izoleysin, leysin, metionin, valin, tirozin, fenilalanin hám triptofan) dan …

2 / 14

karboksilleniwi, azot tiykarları hám basqa birikpeler sintezi ushın isletiliwi, aminogruppanı ajıratıp jiberiwi, tolıq oksidleniwi hám organizm ushın energiya deregi bolıp xızmet yetiwi múmkin. koʻpchilik aminokislotalar tibbiyotda, chorvachilikda, shuningdek oziq-ovqat va mikrobiologiya sanoatida qoʻllanadi. hozir aminokislotalardan oʻgʻit sifatida ham foydalanilmoqda. aminokislotalardıń klassifikaciyası. ximiyalıq dúzilisi boyinsha aminokislotalar aminokarbon kislotalar bolıp, olar quramında karboksil - cooh hám amino - nh2 gruppaları bar. aminogruppa hám de proteinogen aminokislotalarda α-uglerod atomında jaylasqanlıǵı sebepli, α-aminokislotalar qatarın payda etedi. peptidler hám uliwma belok molekulalarınıń aminokislota quramı jazılganda, olardıń atı baslanģish úsh háripten dúzilgen qısqartpalarınan paydalanıladı. mısalı: alanin - ala, fenilalanin - fen. atları hám izomerleri. aminokislotalardıń izomerleniwi uglerodtiń izomerleniwi menen hám amin gruppasınıń jaylasıwı boyinsha aniqlanadi. atalıw ushin karboksil gruppası bar uglerod atominan baslap nomerlenedi: aminokislotalardıń alınıwı. aminokislotalar aliw ushin tiykarģi tábiyiy derek belok zatlar bolip esaplanadı. olar gidrolizleniwi nátiyjesinde α-aminokislotalar aralaspası payda boladı. bul aralaspalardan taza haldaǵı aminokislotalar ion almasıw xromatografiyası usılı menen ajıratıp alınadı. sintetikalıq …

3 / 14

rtalıqta karboksil gruppasınıń deprotonlanıwı (h-atomi shiģip ketiwi) sebepli bir zaryadlı anionga aylanadı. kislotalı ortalıqta aminokislotalar eritpedegi h+ - ionlarınıń nh2 - gruppasına birigiwi nátiyjesinde kationģa aylanadı. qattı halda aminokislota molekulasınıń - cooh gruppasındaǵı h+ - ioni sol molekuladaǵı nh2 - gruppasına kóshedi (migraciyalanadı) hám molekula eki qarama-qarsı zaryadlı ionǵa aylanadı, bunday jaģdaydı bipolyar yamasa svitter ion (s) kórinis dep ataydı. "bipolyar ion"dı aminokislotalardıń "ishki duzları" dep te aytıladı. aminokislotalardıń eritpede bipolyar ion halında boliwi kislota yamasa silti muģdarına, anıǵıraģi eritpe ph mánisine baylanıslı boladı. aminokislotalar bipolyar ion halına ótetuģın eritpe ph inıń mánisine izoelektrlik noqat (pi) delinedi. mısalı: pi (gly) =5,97 demek, glicin molekulası suwlı eritpeniń ortalıǵı ph=5,97 bolganda bipolyar ion payda etedi. aminokislotalardıń pi mánisleri kestede keltirilgen. keń tarqalgan α-aminokislotalar r -ch (nh2) cooh. no nomi (qisqacha nomi) r pi 1. glitsin (glikokol (giy) h- 5,97 2. alanin (ala) snz– 6,02 3. valin (val)a (ch3)2—ch — 5,97 4.’ leysin …

4 / 14

n gruppası (-nh2) menen baylanıslı. karboksil gruppası suwli ortalıqta proton donorı sıpatında qatnasadı hám deprotonlanıp anion payda etedi (-coo−), amin gruppası bolsa proton akseptori sipatında proton qabıl etedi hám kation payda etedi (-nh3+). solay etip, aminokislota molekulası túrli ph shárayatında túrlishe zaryadlanadı: · kislotalı ortalıqta (ph 7) karboksil gruppası deprotonlanadı hám molekula teris zaryadqa iye boladı. bul ionlanıw qásiyeti aminokislotalardıń suwda eriwsheńligin, membrana arqalı ótiwin, belok sintezi hám úshlemshi dúzilis qáliplesiwin belgileydi. 2. izoelektrlik noqat (pi). hár bir aminokislota hám belok molekulası ózine tán izoelektrlik noqatqa (pi) iye bolıp, bul noqatta molekula elektr zaryadsız halga keledi. izoelektrlik noqatta aminokislotalar suwda eriwsheńligi minimal boladı, sebebi molekulada oń hám teris zaryadlar bir-birin kompensaciyalaydı. aminokislotalardıń pi mánisi olardıń r-gruppaları ximiyalıq tábiyatına baylanıslı: · kislotalıq r-gruppaları bolgan aminokislotalar (asparagin kislotası, glutamin kislotası) tómen ph shárayatında zaryadlanadı. · tiykargı r-gruppalarga iye aminokislotalar (lizin, arginin) bolsa joqarı ph da ionlanadı. bul qásiyet biofizikalıq hám bioximiyalıq izertlewlerde, …

5 / 14

siwi hám enzimatik aktivlik ushın áhmiyetli. 4. kovalent hám vodorod baylanısları. aminokislotalar beloklar shinjırında bir-biri menen peptid baylanısları arqalı baylanısadı. bunnan tısqarı, olardıń r-gruppaları arasında tómendegi baylanıslar bar: · vodorod baylanısları: polipeptid shinjırlarınıń ekilemshi dúzilisin (α-spirallar, β-qabatlar) turaqlastıradı. · disulfid baylanısları: eki cistein qaldıǵınıń kovalent baylanısı beloktiń úshlemshi hám tórtlemshi dúzilisin bekkemleydi. · ion baylanısları: zaryadlangan r-gruppalar arasındaǵı elektrostatikalıq óz ara tásirlesiw belok strukturasın qosimsha turaqlı etedi. bul baylanıslar beloktiń termik hám ximiyalıq turaqlılıǵı, fermentler aktivligi hám biologiyalıq funkciyaların belgileydi. 5. optikalıq hám xiralıq qásiyetleri. aminokislotalar xiral, yaǵnıy olar l- hám d-izomerler formasında boliwi múmkin. biologiyalıq sistemalarda tek l-izomerleri belok sintezi hám metabolik proceslerde aktiv qatnasadı. xirallik qásiyeti beloktıń enzimatikalıq beyimlesiwsheńligi, receptorlar menen baylanısıw qásiyetleri hám bioaktivlikti belgileydi. 6. termik hám ximiyalıq turaqlılıq. aminokislotalardıń fizikalıq-ximiyalıq qásiyetleri olardıń joqarı temperatura hám ximiyalıq ortalıqqa shidamlılıǵın belgileydi. · gidrofob gruppalar joqarı temperaturada molekula ishinde toplanıp, beloktıń denaturaciyasın páseytedi. · gidrofil hám ionlasqan toparlar …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aminokislotalar dúzilisi"

tema: aminokislotalar dúzilisi aminokislotalar - molekulasında amin hám karboksil gruppası bolgan organikalıq birikpeler, ósimlik hám haywan beloginiń tiykarģı elementi esaplanadı. a-reńsiz, suwda eriytuģın kristall zatlar. 200 tábiyiy aminokislotalar belgili. biraq beloklar quramında tek 20 aminokislotalar hám olardıń 2 amidi ushirasadı. qalganları beloklar quramına kirmeydi. aminokislotalardıń d-yamasa l-qatarına tiyisliligin n hám nh2 gruppanıń uglerod atomında qalay jaylasqanlıǵı kórsetedi. derlik barlıq tábiyiy a l-qatarǵa kiredi. d-qatarına tiyisli aminokislotalar tábiyatta siyrek bolip, mikroorganizmler quramında tabılgan. anıń l-forması ósimlikler tárepinen jaqsı ózlestiriledi hám ol zat almasıwınıń barlıq proceslerinde qatnasadı, biraq d-formaların ósimlikler ózlestire almaydı, ge...

This file contains 14 pages in DOCX format (147.8 KB). To download "aminokislotalar dúzilisi", click the Telegram button on the left.

Tags: aminokislotalar dúzilisi DOCX 14 pages Free download Telegram