temir – uglerod holat diagrammasi

PPTX 34 pages 2.0 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPTX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

prezentatsiya powerpoint temir – uglerod holat diagrammasini o‘rganish. reja: 1. temir uglerod sistemasini tashkil qiladigan komponentlar va fazalar. 2. temir sementit diagrammasi. 3. uglerod va doimiy qo`shimchalarni po`lat xossasiga ta'siri. 4. grafitga parchalanish protsessi. 5. oq va kulrang cho`yanlar. yuqori mustahkamlikka ega bo`lgan sharsimon grafitga ega bo`lgan cho`yanlar. xulosa foydalanilgan adabiyotlar. g`m - elementar kristall panjarasi markazlashgan kub yacheyka, to 9p°c gacha mavjud bo`ladi. temirning bu modifikatsiyasi 768°c dan past ferromagnitlik xossasiga ega, yuqorida esa paromagnitli xossaga ega. o`zi juda yumshoq, yaxshi plastikka ega. g`t - elementar kristall panjarasi markazlashgan kub yacheyka ega, 911°c dan to 1392° c gacha mavjud bo`ladi. odatda ion parchalanish temperaturasini a3 harfi bilan belgilanadi, agar isitilayotgan bo`lsa, a^ sovutilayotgan a^ deb belgilanadi. 1393°c boradigan a(b)"->u faza o`zgarishlariga esa a,.4 va a,, deb belgilanadi. faza o`zgarish jarayonida elba deformatsiyalanish ro`y beradi, ya'ni fazalarni hajmi bir-biriga to`g`ri kelmaydi. masalan g'e„->g'et o`tayotganda siqilish ro`y berib butun hajmi bo`yicha …

2 / 34

qori temperaturada (723°c) erishi 0,1% ga yetadi. uglerod temir kristall panjarasini yon tomonlarini o`rtasida (atomlar orasiga temir radiusini 0,29% ni tashkil qiladi) yoki vakansiyada joylashishi mumkin. austenit (a) - uglerod va o`zga qo`shimchalarning uglerodlash qattiq aralashmasi austenitni uglerod 2,14% gacha eriydi. u temirning elementar yacheykasi markazlashgan kub yacheyka bo`lib, atomlar orasida bo`shliqni maksimal o`lchami temir atomining 0,4k teng (atom radiusi). = 0,27" 0,2 = 0,044 mpa) u - temirida atomlar orasidagi bo`shliq temirga qaraganda katta bo`lganligi uchun, u temir uglerod ko`proq eriydi. - uglerod bilan temirni kimyoviy birikmasi, ya'ni temir karbidi fe3c. sementitda 6,67% uglerod bo`ladi. sementit atomlari zich joylashgan romb shaklidagi kristall panjaraga ega. sementitni erish temperaturasi 1600°c tashkil qiladi, lekin negadir har xil qilib ko`rsatilgan 1250°c to 1600 °c gacha yetadi. lekin sementit 768°c gacha ferromagnitli xossasiga ega bo`lib juda katta qattiqlikka ega bo`ladi. shuning uchun sementitni xarakterli xususiyatlardan biri uning qattiqligidir. nu = 1000 yoki (10000 mpa) …

3 / 34

ga bo`lishi mumkin po`latlar va cho`yanlar. po`latlar deb, tarkibida uglerod miqdori s 2,14% bo`lgan qotishmalarga aytiladi. lekin bunday bo`lishi albatta shartli, chunki ba'zi paytda po`latlarda 2,5% gacha uglerod bo`lishi mumkin. po`latlarni muvozanatdagi strukturasiga qarab 3 ta guruh, evtektoid (perlit), evtektoidgacha (ferrit + perlit) hamda, evtektoiddan keyingi (perlit + sementit) po`latlarga bo`lishi mumkin. cho`yanlarni ham muvozanatdagi strukturaga ko`ra 3 guruhga bo`lish mumkin. evtetik (ledeburit) cho`yanlar evtektikgacha bo`lgan (a+l yoki p+l) cho`yanlar hamda evtektikadan keyingi cho`yanlar (l+s,). albatta po`lat va cho`yan xossalarga birinchi navbatda uglerodni miqdori va uning temir bilan hosil qilgan fazalari katta ta'sir ko`rsatadi. lekin temir uglerod qotishmalari murakkab qotishmalardir, chunki qotishmada temir va ugleroddan tashqari boshqa ko`p elementlar bor. ular asosan doimiy qo`shimcha bo`lib, shartli ravishda zararli va foydali deb ikki guruhga bo`linadi. zararli doimiy qo`shimchalarga fosfor, oltingugurt, azot, kislorod, vodorodni ko`rsatsak, foydali qo`shimchalarga marganets, kremniy, alyuminiy va boshqa metall qo`shimchalarni ko`rsatish mumkin. foydali qo`shimchalar ferrit fazasimi mustahkamlash hisobiga …

4 / 34

unday cho`yanlarni nomini kulrang cho`yan deb ataladi. lekin, uglerodni cho`yan strukturasida sof - grafit holatida bo`lishi uning mexanik xossalarini beqaror o`zgartiradi. cho`yanlarda grafit xususiyatini parchalash natijasida paydo bo`ladi va asosan u ajralish yuzalariga yoyiladi. demak, sementitni grafitga parchalash va grafit formasi cho`yan xossalari belgilaydi. shuning uchun ajralish yuzalarida yoyilayotgan grafit formasi uni hosil q?ilish usullariga qarab mashinasozlik cho`yanlarini 3 guruhga bo`lish mumkin: kulrang, yuqori mustahkamlikka ega bo`lgan sharsimon fafitli hamda bog`lanunchan cho`yanlar. oq cho`yanlardagi sementitni sof grafitga parchalash protsessiga grafit hosil qilish protsessi deb ataladi. umuman olganda cho`yanlarda stabil faza - grafitni hosil qilish to`g`ridan-to`g`ri suyuq (qattiq) qotishmadan ajratish mumkin yoki sementitni yonida stabil grafit fazapi hosil qilinganda temir-uglerod holat diagrammasida bir necha gradus temperatura farqi bilan faza o`zgarish chiziqlariga parallel chiziqlar hosil qilinadi, ya'ni metostabil temir-uglerod diagrammasi hosil bo`ladi. lekin suyuq fazada (yoki austenitda) grafit hosil bo`lishiga qaraganda metostabil sementitni hosil bo`lishi osonroq. grafit juda sokinlik bilan sovutilgandagina hosil …

5 / 34

sishi austenit-grafit chegarasidagi uglerod atomlarini diffuziyalanishi orqali bo`ladi. shu bilan bir qatorda temir atomlari ham ugleroddagi diffuziya orqali ajraladi, bu ham o`z navbatida fafitni o`sishiga olib keladi. evtektoid temperaturasidagi pastdan fafitni ajralib chiqishi ham xuddi yuqorida ko`rilgan mexanizmiga bo`ysunadi, lekin bunda fafit ferrit-fafit chegarasidagi ferritdan fafitga qarab diffuziyalanadi va ferrit esa fafit fazasidan ajraladi.shunday qilib fazalar qayta taqsimlanib ferrit-fafit mexanik aralashmasini hosil qiladi. kulraig cho`yan umuman olganda temir, kremniy, uglerod uchlamchi sistemaga mansubdir, lekin bu elementlardan tashqari albatta marganes, fosfor va oltingugurt kabi qo`shimchalar bo`ladi. kulrang cho`yanlarga qarab hamma uglerod yoki uning aksariyatini ko`p qismi sof fafit holatida bo`ladi. kulrang cho`yanlarni strukturasini xarakterli tarafi shundan iboratki, fafit yoyilgan plastinkasimon, ko`ndalang kesimda chuvalchangsimon shaklda bo`ladi. kulrang cho`yanlarda uglerod miqdori qancha ko`p bo`lsa, uning shuncha mexanik xossalari past bo`ladi. shuning uchun amalda asosan evtektikadan oldingi (2,4-3,8% c) cho`yanlar qo`llaniladi. umuman cho`yanlarda uglerod miqdori 3,8% oshmaydi. lekin agar cho`yanda uglerod miqdori 2,4% kam …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temir – uglerod holat diagrammasi"

prezentatsiya powerpoint temir – uglerod holat diagrammasini o‘rganish. reja: 1. temir uglerod sistemasini tashkil qiladigan komponentlar va fazalar. 2. temir sementit diagrammasi. 3. uglerod va doimiy qo`shimchalarni po`lat xossasiga ta'siri. 4. grafitga parchalanish protsessi. 5. oq va kulrang cho`yanlar. yuqori mustahkamlikka ega bo`lgan sharsimon grafitga ega bo`lgan cho`yanlar. xulosa foydalanilgan adabiyotlar. g`m - elementar kristall panjarasi markazlashgan kub yacheyka, to 9p°c gacha mavjud bo`ladi. temirning bu modifikatsiyasi 768°c dan past ferromagnitlik xossasiga ega, yuqorida esa paromagnitli xossaga ega. o`zi juda yumshoq, yaxshi plastikka ega. g`t - elementar kristall panjarasi markazlashgan kub yacheyka ega, 911°c dan to 1392° c gacha mavjud bo`ladi. odatda ion parchalanish...

This file contains 34 pages in PPTX format (2.0 MB). To download "temir – uglerod holat diagrammasi", click the Telegram button on the left.

Tags: temir – uglerod holat diagramma… PPTX 34 pages Free download Telegram