tilning paydo boʻlishi haqida farazlar

PPTX 18 pages 351.2 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 351.2 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: tilning paydo boʻlishi haqida farazlar 1. tilning paydo bo'lishi haqidagi farazlar: kirish 2. asosiy lingvistik farazalar va nazariyalar 3. zamonaviy tadqiqotlar va munozaralar reja: kirish kirish, til paydo boʻlishi haqidagi gipotezalarga zamin yaratadi, bu esa 150 yildan ortiq vaqt davomida lingvistlar va olimlar tomonidan oʻrganilgan murakkab mavzu ekanligini koʻrsatadi. tilning paydo boʻlishi boʻyicha nazariyalar koʻpincha 7 ta asosiy farazga asoslanadi, bular: taqlid, his-tuyg'u, ish, ogohlantirish, qo'shiq, harakat va tasodifiy shovqinlar kabi takliflar bilan bog'liqdir. lingvistik paleonologiya, 50 000 dan 100 000 yil avval paydo bo'lgan deb hisoblangan dastlabki tilning rekonstruksiya qilinishi, filogenetik usullarni va qiyosiy lug'at ma'lumotlarini o'z ichiga oladi. tilning paydo bo'lishi haqidagi farazlarga umumiy nuqtai tilning paydo bo'lishi haqidagi ko'pgina farazlar, masalan, "bow-wow" nazariyasi, mimikaga, tovushga taqlid qilishga asoslangan erta uralishlarni tushuntiradi, lekin murakkab grammatikani hisobga olmaydi. "ding-dong" nazariyasi narsalarning tabiiy mohiyati ularning tovushida aks etishini …

2 / 18

sal grammatikasi, masalan, chuqur sintaksis, ilohiy dizaynning natijasi ekanligini ta'kidlaydi, bu esa tabiiy tanlanishni inkor etadi. tabiiy tovushlar nazariyasi (bow-wow) “bow-wow” nazariyasi, tovush taqlidiga asoslanadi, ilk so'zlar hayvonlarning (masalan, itning “bow-wow”i) yoki boshqa tabiiy hodisalarning takroriy ovozlaridan kelib chiqqan, degan farazni ilgari suradi. ushbu nazariya tilning dastlabki bosqichlarida onomatopeyaning (tovushga taqlid) muhim rol o'ynaganini ta'kidlaydi. lekin 100 foiz aniq emas, chunki ko'p so'zlar bunday aniq tovushga ega emas. “bow-wow” nazariyasi 19-asrda keng tarqalgan edi, lekin uning tanqidi shundan iboratki, onomatopeya so'zlari tillarning lug'at boyligining juda kichik qismini tashkil etadi, taxminan atigi 1 foiz. interjektsiya nazariyasi (pooh-pooh) ushbu nazariya 18-asrda keng tarqalgan edi va tilning evolyutsiyasida emotsional tovushlarning ahamiyatini ta'kidlaydi, garchi u tildagi murakkab grammatik tuzilmalarni tushuntirishda yetarli emasligi tanqid qilingan. “pooh-pooh” nazariyasi tilning birdan hissiy reaktsiyalar, masalan, og'riqdan “oh!” yoki ajablanishdan “voy!” kabi interjektsiyalardan kelib chiqqanligini taxmin qiladi. “interjektsiya nazariyasi” tilning rivojlanishida dastlabki 5-10 ta so'z aynan his-hayajonga asoslangan tovushlardan …

3 / 18

ng tilga o'tishini tushuntiradi. qo'shiq aytish nazariyasi (yo-he-ho) qo'shiq aytish nazariyasi, 1871 yilda karl bücher tomonidan ilgari surilgan, mehnat jarayonida ritmik tovushlar va qo'shiqlar ishlab chiqarishga asoslangan. bu tovushlar ish samaradorligini oshirgan deb hisoblanadi. yo-he-ho nazariyasi, dastlabki insonlar og'ir yuklarni ko'tarishda yoki birgalikda ishlashda, ritmik guruh bo'lib tovushlar chiqarishgan, bu tovushlar asta-sekin murakkablashib, tilga aylangan deb tushuntiradi. bu nazariya, 19-asrda keng tarqalgan bo'lib, tilning paydo bo'lishida ijtimoiy hamkorlik va jamoaviy harakatlarning muhim rol o'ynaganini ta'kidlaydi. bunda 2 yoki undan ortiq kishining hamkorlikdagi harakatlari asosiy omil hisoblanadi. onaga xos til (mother tongue) monogenez nazariyasiga ko'ra, barcha odamlar tillari 100,000 yildan 200,000 yil oldin afrikada paydo bo'lgan bitta, umumiy ajdod tilidan kelib chiqqan. ona til konsepsiyasi birinchi til paydo bo'lishi bilan bog'liq lingvistik taxminlarni qamrab oladi va barcha keyingi tillar undan kelib chiqqan deb hisoblaydi. ba'zi olimlar prototilni rekonstruksiya qilishga harakat qilishdi, leksik statistika va qiyosiy usullardan foydalanib, taxminan 7000 yil oldin …

4 / 18

ali o'zaro aloqa qilishlaridan boshlanganini taxmin qiladi. taxminan 100 ming yil avval shakllangan. “kontakt nazariyasi”ga ko'ra, dastlabki til tovushlar va imo-ishoralar kombinatsiyasidan iborat bo'lgan va ming yillar davomida murakkablashib, 40-50 ta fonemaga ega tillarni yaratgan. ushbu nazariya tilning rivojlanishida erta odamlarning kundalik ehtiyojlari, masalan, ov qilish, himoya qilish va boshqa ijtimoiy faoliyatlar muhim rol o'ynaganini ta'kidlaydi. transformatsiya grammatikasi nuqtai nazari 1980-yillarda transformatsion grammatika minimalist dasturga aylandi, bunda til qoidalari soni kamaytirildi va e'tibor insonning kognitiv tizimiga qaratildi. transformatsion grammatika tahlili chuqur va sirt tuzilmalari o'rtasidagi 1957-yilgi bog'liqlikni ta'kidlaydi, bu esa jumlalarning ko'plab ma'nolarini tushuntiradi. ushbu nazariya asosida noam chomskiyning 1965-yildagi ishlari yotadi, unga ko'ra, bolalar universal grammatika bilan tug'iladi, bu til o'rganishni erta yoshda osonlashtiradi. ijtimoiy kelib chiqish nazariyasi ijtimoiy kelib chiqish nazariyasi ta'kidlashicha, til 1 million yil oldin ibtidoiy insonlar orasida o'zaro hamkorlikni kuchaytirish natijasida paydo bo'lgan. bu nazariya, primatlar 20-30 ta turli xil tovush signallarini ishlatishi va ibtidoiy …

5 / 18

chi 50 dan ortiq genlar o'rganiladi, ular orqali insoniyat tilining noyobligi ochib beriladi. genetika va til foxp2 geni nutq va til rivojlanishida muhim rol o'ynaydi; uning mutatsiyalari til qobiliyatining buzilishiga olib kelishi mumkin, bu gen 7q31 xromosomada joylashgan. genetik tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, taxminan 50,000-100,000 yil avval til qobiliyatini yaxshilagan genetik o'zgarishlar, masalan, *microcephalin* va *aspms*, ro'y bergan. genetik tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, taxminan 50,000-100,000 yil avval til qobiliyatini yaxshilagan genetik o'zgarishlar, masalan, *microcephalin* va *aspms*, ro'y bergan. xulosa kelajakdagi tadqiqotlar 2-turdagi neyron tarmoqlari va genetik tadqiqotlar orqali gipotezalarni sintez qilishga qaratilishi kerak, bu tilning paydo bo'lishidagi 4 omilni aniqlashga yordam beradi. xulosada, tilning kelib chiqishi haqidagi 5 ta asosiy gipotezani tahlil qilib, ularning har birini 3 ta muhim dalil bilan tasdiqladik va eng istiqbolli yo'nalishlarni ko'rsatdik. tilning paydo bo'lishi 1-darajali murakkab jarayon bo'lib, bir nechta omillar ta'sirida yuzaga kelgan. xulosalar, alohida gipotezalar emas, balki ularning kombinatsiyasi haqiqatga yaqinroq ekanligini ko'rsatadi. e'tiboringiz …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tilning paydo boʻlishi haqida farazlar"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: tilning paydo boʻlishi haqida farazlar 1. tilning paydo bo'lishi haqidagi farazlar: kirish 2. asosiy lingvistik farazalar va nazariyalar 3. zamonaviy tadqiqotlar va munozaralar reja: kirish kirish, til paydo boʻlishi haqidagi gipotezalarga zamin yaratadi, bu esa 150 yildan ortiq vaqt davomida lingvistlar va olimlar tomonidan oʻrganilgan murakkab mavzu ekanligini koʻrsatadi. tilning paydo boʻlishi boʻyicha nazariyalar koʻpincha 7 ta asosiy farazga asoslanadi, bular: taqlid, his-tuyg'u, ish, ogohlantirish, qo'shiq, harakat va tasodifiy shovqinlar kabi takliflar bilan bog'liqdir. lingvistik paleonologiya, 50 000 dan 100 000 yil avval paydo bo'lgan deb hisoblangan dastlabki tilning rek...

This file contains 18 pages in PPTX format (351.2 KB). To download "tilning paydo boʻlishi haqida farazlar", click the Telegram button on the left.

Tags: tilning paydo boʻlishi haqida f… PPTX 18 pages Free download Telegram